افزایش خشونت‌های فرقه‌ای در سوریه

پس از حمله تروریستی به کلیسای ارتدوکس یونانی مار الیاس در دمشق در ۲۲ ژوئن که منجر به کشته‌شدن ۲۵ نفر شد، گزارش‌ها حاکی از افزایش خشونت‌ها علیه مسیحیان، دروزی‌ها و سایر اقلیت‌های دینی توسط گروه اسلام‌گرای هیئت تحریرالشام و نیروهای هم‌پیمان آن است. این حملات به رهبری احمدالشرع، مشهور به ابومحمد الجولانی، رهبر پیشین القاعده در سوریه و فاتح دمشق در ماه دسامبر گذشته، شدت یافته است.

در ۱۲ جولای، در شهر عمدتاً دروزی در استان سویدا، خشونت‌ها پس از ربایش یک بازرگان دروزی در مسیر دمشق آغاز شد. سویداء که جمعیتی اغلب دروزی و اقلیتی مسیحی دارد، هدف حملات سنگین اسلام‌گرایان قرار گرفته است. این حوادث بخشی از موج خشونت‌بار اقدامات هیئت تحریرالشام و متحدانش پس از سقوط حکومت اسد هستند که با حمایت ترکیه رخ داد. از آن زمان تاکنون، صدها نفر از اقلیت‌های دروزی، علوی و مسیحی یا کشته شده‌اند یا ناپدید شده‌اند. بازداشت و شکنجه، ربایش زنان علوی و استفاده از آنان به‌عنوان برده جنسی، نمونه‌هایی از این اقدامات است.

اسلام‌گرایان با تحقیر رهبران معنوی دروزی‌ها، بریدن ریش و انداختن عمامه‌های آنان به زمین، نمادهای تحقیرآمیز مشابه داعش را بازسازی کرده‌اند. شیخ مرحاج شاهین، رهبر هشتاد ساله معنوی دروزی‌ها، در برابر دوربین مورد بی‌حرمتی قرار گرفت. در ماه می، دروزی‌های ساکن سوریه از جامعه جهانی درخواست کمک کردند؛ این درخواست پس از قتل حسین ورور، شهردار دروزی صحنایا و پسرش منتشر شد. در بیانیه‌ای که در شبکه‌های اجتماعی بازنشر شد، آمده است که جوانان دروزی با شکنجه‌هایی فراتر از توصیف مواجه‌اند و سکوت دیگر ممکن نیست.

حکمت الحاجری، رهبر معنوی دروزی‌ها، اعلام کرد که اعتماد جامعه‌اش به حکومت جدید از بین رفته است و آن را ابزاری برای قتل و تحریف واقعیت می‌داند. در جریان حملات، کلیسای سنت میکائیل در سویداء نیز سوزانده شد. هیئت تحریرالشام پس از تصرف دمشق، از ساکنان دره مسیحیان خواست سلاح‌هایشان را تسلیم کنند و قول امنیت داد، اما پس از آن موجی از آزار و اذیت علیه مسیحیان آغاز شد. رمزی شلهوب، مسیحی ارتدکس یونانی، در ۱۲ جولای ربوده شد؛ او مدافع امنیت محله‌اش در دوئلا بود. در ۱۰ جولای، جواهرسازی مسیحی به نام جورج اشوعا در شهر حمص توسط مهاجمان مسلح کشته شد.

سازمان Open Doors تخمین می‌زند که حدود پانصد هزار مسیحی در سوریه باقی مانده‌اند، اغلب یونانی‌تبار که قدمت حضورشان به هزاران سال بازمی‌گردد. حساب‌های کاربری مسیحیان در شبکه‌های اجتماعی خواستار حمایت کشورهای غربی از حق دفاع از خود مسیحیان شده‌اند. سخنگوی سازمان آنتیوکی یونانی نیز از یونان و قبرس خواست برای حفاظت از مسیحیان، نمایندگی‌ها و دفاتر فرهنگی در مناطق مسیحی سوریه افتتاح کنند.

هیئت تحریرالشام که تا سال ۲۰۱۷ در ادلب استقرار یافت، هزاران نفر را بازداشت، شکنجه و جابه‌جا کرد. طبق گزارش وزارت خارجه آمریکا در سال ۲۰۲۰ و ۲۰۲۳، این گروه مرتکب قتل‌های غیرقانونی، شکنجه، بازداشت‌های خودسرانه، تبعیدهای اجباری و تصرف اموال اقلیت‌های مذهبی شده است. تحت حکومت هیئت تحریرالشام در ادلب، کشیشان مسیحی حق ندارند لباس مذهبی بپوشند و صلیب‌ها از کلیساها برداشته شده‌اند. این گروه همچنان در فهرست سازمان‌های تروریستی سازمان ملل، اتحادیه اروپا و انگلیس قرار دارد.

در ماه مارس، نیکولاس فارانتوریس، نماینده پارلمان اروپا، به دعوت پاتریارک یوحنا دهم به دمشق سفر کرد و خواستار اعزام هیئت اروپایی و تضمین حقوق غیرنظامیان شد. با این حال، اورسولا فون در لاین اعلام کرد که اتحادیه اروپا ۲.۵ میلیارد یورو برای گذار سوریه اختصاص می‌دهد که به نوعی به مشروعیت‌بخشی به حکومت هیئت تحریرالشام تعبیر شده است.

کارشناسانی چون پروفسور کوستاس لافداس، این اقدام اروپا را به معنای از دست‌دادن مشروعیت اخلاقی دانسته‌اند. آنچه در سوریه رخ می‌دهد، عملیات پاک‌سازی قومی گسترده علیه دروزی‌ها و مسیحیان است. حملات هیئت تحریرالشام شامل قتل، تجاوز، ربایش و غارت کلیساها و منازل است. در پاسخ به این وقایع، اسرائیل در ۱۶ جولای حملاتی به اهداف نظامی در دمشق انجام داد که به عقب‌نشینی نیروهای هیئت تحریرالشام از سویداء انجامید، اما تا زمانی که جولانی خود را رئیس‌جمهور سوریه می‌خواند، خطر برای اقلیت‌های مذهبی پابرجاست./ منبع