درخواست‌های آمریکا برای خلع سلاح حزب‌الله ممکن است لبنان را به انتخابی خطرناک سوق دهد

دولت لبنان در سایه فشارهای فزاینده ایالات متحده برای خلع سلاح حزب‌الله، با یک انتخاب دشوار مواجه شده است: جنگ با اسرائیل یا جنگ داخلی با حزب‌الله. ایالات متحده در هفته‌های اخیر به‌شدت از دولت لبنان خواسته است که روند خلع سلاح حزب‌الله را تسریع کند. اگرچه دولت لبنان به‌تدریج به این مسیر گام گذاشته بود، اما سرعت اقدامات آن مطابق خواسته‌های آمریکا نبود. در رسانه‌های لبنانی هشدارهایی منتشر شد که اگر سلاح‌های حزب‌الله به‌زودی مصادره نشود، احتمال جنگ دوم با اسرائیل وجود دارد. سرانجام دولت لبنان اعلام کرد که ارتش برنامه‌ای برای تمرکز سلاح‌ها در دست دولت تا پایان سال تدوین خواهد کرد، اما حزب‌الله و متحد آن، جنبش امل، این تصمیم را رد کردند و آن را اجرای دستورات آمریکا دانستند.

این فشارهای آمریکا، در حالی که هدف آن تقویت دولت لبنان است، ممکن است موجب رویارویی مستقیم دولت با حزب‌الله شود. حزب‌الله که پس از جنگ اخیر با اسرائیل آسیب دیده است، در صورت احساس تهدید به زور متوسل خواهد شد. دولت فعلی لبنان پس از جنگ اخیر حزب‌الله و اسرائیل شکل گرفت و با حمایت آمریکا، جوزف عون، رئیس‌جمهور جدید، که پیشتر فرمانده ارتش بود، انتخاب شد. این دولت مأموریت داشت که انحصار استفاده از سلاح را در دست دولت بازگرداند. تغییر وضعیت لبنان و منطقه پس از این جنگ بسیار قابل‌توجه است، چراکه حزب‌الله که دو دهه بر لبنان سلطه داشت، به‌تدریج از نفوذ خود کاسته است.

جنگ اخیر اسرائیل با حزب‌الله، که بسیاری از رهبران و تجهیزات حزب‌الله را از بین برد و همچنین سقوط بشار اسد در سوریه که مسیر اصلی ارسال تدارکات به حزب‌الله بود، ضربات سختی به این گروه وارد کرد. اما دولت لبنان در برخورد با حزب‌الله بسیار محتاط عمل می‌کند تا تنش‌ها و تقابل‌ها به حداقل برسد و جامعه شیعه، که بخش عمده پایگاه حزب‌الله را تشکیل می‌دهد، احساس نکند تحت فشار قرار دارد. این رویکرد با هدف تقویت دولت مرکزی و مشارکت‌دادن تمام گروه‌های لبنانی در پروژه ملی انجام می‌شود.

شرایطی که حزب‌الله را در دهه ۱۹۸۰ به‌وجود آورد هنوز وجود دارد: اشغال بخش‌هایی از جنوب لبنان توسط اسرائیل و فقر و محرومیت گسترده در میان شیعیان لبنان که از جنگ آسیب دیده‌اند و احساس بی‌نمایندگی می‌کنند. این عوامل به همراه فشار آمریکا بر روند خلع سلاح، باعث شده است تا برخی مسئولان لبنانی معتقد باشند که آمریکا به تقویت دولت لبنان توجه کافی ندارد و صرفا به‌دنبال نتایج فوری در زمینه خلع سلاح است.

در این میان، ارتش لبنان با مشکلات جدی روبه‌روست. این ارتش که امکانات و نیروهای کافی ندارد، قادر به مقابله با اسرائیل و یا اجرای برنامه خلع سلاح حزب‌الله نیست. حتی درخواست ارتش برای نصب برج‌های دیده‌بانی ساده در مرز با اسرائیل رد شده است. دولت لبنان نیز تاکنون به هزاران حمله هوایی اسرائیل پاسخی نداده است؛ حملاتی که توافق آتش‌بس ماه نوامبر را نقض می‌کند و جان غیرنظامیان از جمله کودکان را گرفته است.

جامعه بین‌المللی نیز تمایل چندانی برای تقویت ارتش لبنان نشان نمی‌دهد و فشارهای بین‌المللی برای خلع سلاح حزب‌الله، به‌جای کاهش، افزایش می‌یابد. قدرت‌های جهانی مانند آمریکا، عربستان و اتحادیه اروپا بر سر این موضوع اتفاق نظر دارند که حزب‌الله باید خلع سلاح شود، اما نحوه اجرای این مسئله هنوز محل بحث است.

در نهایت، فشارهای یکجانبه و عجولانه ممکن است به‌جای حل مشکل، باعث انسجام بیشتر جامعه شیعه لبنان و حزب‌الله شده و پروژه ملی لبنان را به‌ خطر اندازد. لبنان در موقعیتی بسیار حساس قرار دارد که باید میان تأمین امنیت ملی، حفظ ثبات داخلی و پاسخگویی به خواسته‌های بین‌المللی تعادل برقرار کند./ منبع