فرار از بن‌بست: راهبرد جایگزین برای پایان‌دادن به جنگ در نوار غزه

پس از تصمیم کابینه امنیتی اسرائیل در هفتم آگوست، ارتش اسرائیل خود را برای اشغال شهر غزه و سایر مناطق تحت کنترل حماس آماده می‌کند. ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که آماده‌سازی نیروها چند هفته و عملیات ممکن است ماه‌ها طول بکشد تا کنترل کامل بر غزه برقرار شود. هم‌زمان، برنامه تخلیه جمعیت غیرنظامی شمال غزه نیز در جریان است. با وجود اعلام حماس برای بازگشت به میز مذاکره، اختلافات اساسی میان مواضع دو طرف غیرقابل رفع ارزیابی می‌شود و دستیابی به توافق نهایی بعید است. نتانیاهو تصریح کرده است که هرگونه توافق مستلزم خلع سلاح حماس، آزادی همه گروگان‌های اسرائیلی و غیرنظامی‌سازی کامل غزه تحت نظارت امنیتی اسرائیل است.

پس از نزدیک به دو سال جنگ، اسرائیل در بن‌بستی راهبردی قرار دارد؛ با وجود آسیب جدی به حماس و کاهش توان عملیاتی آن، اهداف اصلی جنگ مانند سقوط کامل حماس، نابودی کامل توان نظامی، آزادی همه گروگان‌ها و تغییر بنیادین واقعیت امنیتی غزه تحقق نیافته است. به‌مرور، مشروعیت بین‌المللی اسرائیل کاهش یافته، ارتش فرسوده شده و شکاف‌های اجتماعی و سیاسی داخلی افزایش یافته است، به‌ویژه در میان کسانی که خواهان آزادی فوری همه گروگان‌ها هستند.

یک راهبرد جایگزین که فراتر از دو گزینه محدود اشغال کامل یا توافق برای آزادی گروگان‌ها حرکت می‌کند و براساس اجماع منطقه‌ای و بین‌المللی شکل گرفته است، میتواند مفید باشد. عناصر اصلی این طرح شامل پایان جنگ، بازگرداندن نیروها به مرز، حفظ کنترل امنیتی بر محیط غزه، برچیدن تسلیحات حماس، ایجاد اداره غیرنظامی فلسطینی متشکل از تکنوکرات‌های وابسته به تشکیلات خودگردان فلسطین و همکاری مصر و اتحادیه عرب، ایجاد نیروی پلیس فلسطینی تحت آموزش مصر و اردن و تضمین کنترل امنیتی اسرائیل است. بازسازی غزه تنها پس از آزادی همه گروگان‌ها و برچیدن تسلیحات آغاز خواهد شد و آزادی زندانیان فلسطینی نیز بر اساس فرمول توافق‌شده و بدون دخالت حماس انجام می‌شود.

این راهبرد دو مزیت دارد: احتمال تحقق اهداف جنگ بدون اشغال غزه یا گسترش عملیات نظامی و همچنین تعیین وضعیت نهایی لازم برای پایان جنگ حتی در صورت توافق جزئی برای آزادی گروگان‌ها. مشارکت تشکیلات خودگردان فلسطین برای مشروعیت‌بخشی به کنترل غیرنظامی غزه ضروری است، اما مستلزم اصلاحات بنیادی است و اداره تکنوکراتیک غزه تا زمان تثبیت شرایط ادامه خواهد داشت.

اجرای این طرح باید با هماهنگی نزدیک اسرائیل با آمریکا، مصر، عربستان و تشکیلات فلسطین صورت گیرد و مذاکرات با حماس در قالب پیشنهاد «بپذیر یا رها کن» و با جدول زمانی کوتاه انجام شود تا فرصت تخریب روند توسط حماس از بین برود. در صورت مخالفت یا تخلف حماس، اسرائیل با پشتیبانی شرکای خود اقدام به خلع سلاح و ادامه اهداف جنگ خواهد کرد.

این راهبرد امکان پایان‌دادن به جنگ با آزادی گروگان‌ها، برچیدن حماس، تضمین مسئولیت امنیتی اسرائیل و ایجاد شرایط برای بازسازی و نوسازی روابط منطقه‌ای و عادی‌سازی با کشورهای عربی سنی را فراهم می‌کند و همزمان مشروعیت داخلی و بین‌المللی اسرائیل را تقویت می‌کند و تنش‌های داخلی را کاهش می‌دهد./ منبع