سیاست‌های تهاجمی ترامپ و تأثیر آن بر روابط برزیل و چین

در ماه آوریل، دونالد ترامپ تعرفه‌های «روز رهایی» را بر ده‌ها کشور اعمال کرد و صادرات برزیل با تعرفه ۱۰درصدی مواجه شد. اما در جولای ۲۰۲۵، کاخ سفید تعرفه‌های پنجاه درصدی را بر برزیل وضع کرد که یکی از بالاترین نرخ‌ها در جهان است. این اقدام، احتمال جنگ تجاری بین ایالات متحده و بزرگ‌ترین اقتصاد آمریکای لاتین را افزایش داده و نشان‌دهنده استفاده ترامپ از تعرفه‌ها برای تأثیر بر سیاست داخلی برزیل است. کاخ سفید مدعی است که «پیگرد سیاسی، ارعاب، سانسور و محاکمه» ژائیر بولسونارو، متحد ترامپ، که به‌دلیل تلاش برای کودتا پس از شکست انتخاباتی در سال ۲۰۲۲ محاکمه می‌شود، نقض حقوق بشر و تضعیف حاکمیت قانون در برزیل است. آمریکا روادید هشت قاضی از یازده قاضی دیوان عالی فدرال برزیل را لغو و تحریم‌هایی علیه الکساندر دی مورائس، مسئول پرونده بولسونارو، اعمال کرده است. این اقدامات به‌عنوان حمله به نهادهای دموکراتیک برزیل و تلاش برای تضعیف لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا، رئیس‌جمهور برزیل، پیش از انتخابات اکتبر ۲۰۲۶ تلقی شده است.

این سیاست‌ها اعتبار آمریکا به‌عنوان شریکی قابل اعتماد را تضعیف کرده و واکنش منفی در برزیل ایجاد کرده است. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد اکثریت برزیلی‌ها با اقدامات ترامپ مخالف‌اند، حمایت از بولسونارو کاهش یافته و حتی محافظه‌کاران از سیاست‌های مداخله‌جویانه و حمایت‌گرایانه او ناراضی‌اند. این امر باعث شده بخش‌هایی از نخبگان تجاری و محافظه‌کار از راهبرد دولت برزیل برای تنوع‌بخشی به شرکای اقتصادی و کاهش وابستگی به آمریکا حمایت کنند. چین از این فرصت بهره برده و با سرمایه‌گذاری در انرژی، کشاورزی، دفاع، فناوری پیشرفته، خودروسازی، برنامه مشترک ماهواره‌ای و زیرساخت‌هایی مانند راه‌آهن ترانس‌قاره‌ای، نفوذ خود را در برزیل گسترش داده است. این تحولات جایگاه آمریکا را تضعیف و توازن قدرت منطقه‌ای را تغییر داده است.

برزیل که به‌دنبال نقش‌آفرینی در نظم چندقطبی است، از فشارهای آمریکا برای انتخاب بین واشنگتن و پکن ناراضی است. روابط مثبت برزیل و آمریکا در گذشته، از جمله همکاری در جنگ جهانی دوم و توافق دفاعی سال ۲۰۱۰، به ثبات منطقه‌ای کمک کرد. اما تنش‌هایی مانند مخالفت برزیل با حمله آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳، نقش‌آفرینی در تأسیس بریکس در سال ۲۰۰۹ و تلاش مشترک با ترکیه برای توافق هسته‌ای با ایران در سال ۲۰۱۰، نشان‌دهنده تمایل برزیل به خودمختاری است. برزیل بریکس را بستری برای همکاری‌های امنیتی با هند، ایجاد بانک توسعه جدید و کاهش وابستگی به دلار می‌داند. لولا به‌عنوان یک عمل‌گرا، آماده مذاکره با واشنگتن است، اما با فشار و دیپلماسی معامله‌گرایانه ترامپ مخالف است. برزیل با قانون جدید تقابل اقتصادی، تعرفه‌های متقابل را بررسی و از طریق خرید محصولات محلی مانند آسای، آب نارگیل و عسل، تأثیر تعرفه‌ها را کاهش می‌دهد. فرناندو حداد، وزیر دارایی، نیز به سیاسی‌سازی تجارت با دلار اعتراض کرده و احتمال چالش حقوقی در دادگاه‌های آمریکا را مطرح کرده است.

سیاست‌های ترامپ قدرت نرم آمریکا را کاهش داده و با تقویت رقبا، به‌ویژه چین، نظم چندقطبی مورد نظر برزیل را تسریع کرده است. چین قصد دارد واردات قهوه، گوشت و غلات از برزیل را افزایش دهد و بخش خصوصی برزیل، چین را شریکی باثبات‌تر می‌داند. با این حال، برزیل از رویکرد ضدآمریکایی اجتناب کرده و به دیپلماسی چندجانبه متعهد است. اما فشارهای ترامپ ممکن است برزیل را به انتخاب بین پکن و واشنگتن وادار کند، که خودمختاری دیپلماتیک و نقش آن به‌عنوان پلی بین جنوب جهانی و غرب را محدود می‌نماید./ منبع