فراتر از تنگههرمز؛ پیامد سیاستهای واشنگتن بر شاهراههای آبی جهان
بحران هرمز نشان داد که اقتصاد جهانی چگونه به چند کانال باریک وابسته است و مداخلات آمریکا میتواند بحرانهای وخیمتری را در دیگر نقاط جهان رقم بزند.
انسداد تنگه هرمز در پی درگیریهای نظامی و به دنبال آن محاصره دریایی گسترده آمریکا، شدیدترین بحران انرژی تاریخ را فراتر از بحرانهای ۱۹۷۳ و ۱۹۷۹ ایجاد کرد. اندیشکده چتم هاوس در تحلیل خود هشدار میدهد که فراتر از تنگههرمز، چهار شاهراه حیاتی دیگر در جهان وجود دارند که تنشهای ژئوپلیتیک و سیاستهای مداخلهجویانه واشنگتن، آنها را در آستانه بحرانهایی به مراتب ویرانگرتر قرار داده است:
۱. تنگه تایوان: این آبراه حیاتی گذرگاه یکپنجم تجارت دریایی جهان و مرکز تامین ۹۰ درصد نیمههادیهای پیشرفته است. مانورهای نظامی چین خطر شبیهسازی یک محاصره کامل را افزایش داده است؛ بحرانی که به دلیل وابستگیهای شدید تکنولوژیک، میتواند ضربهای معادل سقوط ۵ درصدی به GDP کل جهان وارد کند.
۲. تنگه مالاکا: این تنگه شاهراه اصلی اتصال شرق آسیا به غرب است و ۴۵ درصد نفت دریاپایه جهان از آن عبور میکند. علاوه بر تهدید فزاینده دزدی دریایی، حضور نظامی خصمانه و فزاینده نیروی دریایی آمریکا به بهانه توقیف کشتیهای تحت تحریم ایران و روسیه در آبهای مالزی، حاکمیت کشورهای منطقه نظیر سنگاپور و مالزی را به چالش کشیده و این راهرو را ناامن کرده است.
۳. کانال موزامبیک: این گذرگاه که ۳۰ درصد ترافیک نفتکشهای جهان را میزبانی میکند، در پی ناامنیهای دریای سرخ اهمیت دوچندانی یافته است. بحران انرژی ناشی از جنگ هرمز، رقابت قدرتهای جهانی برای تصاحب ذخایر عظیم گاز این منطقه را تشدید کرده و خطر خرابکاری گروههای شبهنظامی در زیرساختهای بندری آن را بالا برده است.
۴. کانال پاناما: این شریان استراتژیک میزبان ۴۰ درصد از ترافیک کانتینری آمریکا است. با این حال، دخالتهای واشنگتن و تهدیدهای مکرر دونالد ترامپ مبنی بر کنترل نظامی این کانال به بهانه مقابله با نفوذ چین، ثبات منطقه را هدف قرار داده است. فشارهای واشنگتن که منجر به لغو قراردادهای شرکتهای سنگکاپوری و بازداشت تلافیجویانه کشتیهای پانامایی توسط چین شده، این هاب بزرگ کشتیرانی را با بحرانی دیپلماتیک و عملیاتی روبرو کرده است./چتم هاوس
