پس از بحران هند و پاکستان، آمریکا باید بر چین تمرکز کند

پاکستان از معدود کشورهایی است که همزمان با پکن و واشنگتن ارتباط دارد و از این موقعیت برای بهره‌برداری در زمان بحران‌ها استفاده می‌کند. در جریان جنگ جهانی علیه تروریسم، پاکستان ضمن حمایت ضمنی از تروریست‌های پناه‌گرفته در خاکش، به‌عنوان متحد استراتژیک غیرناتو با آمریکا همکاری کرد. پس از خروج آمریکا از افغانستان، اسلام‌آباد روابط خود با هر دو قدرت را حفظ کرده تا در مواقع نیاز از آن‌ها بهره ببرد. این رویکرد در بحران اخیر پس از حمله تروریستی گروه «جبهه مقاومت»، شاخه‌ای از لشکر طیبه که گردشگران عمدتاً هندو را در جامو و کشمیر هند کشت، مشهود بود. این گروه به‌عنوان سازمان تروریستی خارجی توسط وزارت خارجه آمریکا شناخته شده است. هند با حملات نظامی به زیرساخت‌های تروریستی در عمق خاک پاکستان و اقدامات غیرنظامی پاسخ داد. پاکستان با حملات پهپادی و موشکی به غیرنظامیان، اماکن مذهبی و تأسیسات نظامی هند، تنش را تشدید کرد. هند در پاسخ، چندین پایگاه هوایی پاکستان را نابود کرد.

آمریکا در این مناقشه از جانبداری آشکار خودداری کرد و حتی با معادل‌سازی نادرست بین دو کشور، خشم دهلی‌نو را برانگیخت و پاکستان را جسورتر کرد. مقامات پاکستانی با وجود برتری نظامی هند در این درگیری کوتاه، جشن‌هایی برگزار کردند. روابط آمریکا و هند در دو دهه اخیر در زمینه‌های مهاجرت، فناوری، تجارت و زنجیره‌های تأمین پیشرفته تحول یافته و چالش‌های متعددی را پشت سر گذاشته است. با این‌ حال، اظهارات غیررسمی رئیس‌جمهور آمریکا که هند و پاکستان را برابر دانست و ادعا کرد از تجارت برای میانجی‌گری صلح استفاده کرده است، حس «خیانت» را در هند برانگیخته و ارزش شراکت را زیر سؤال برده است. او در سفر اخیرش به خاورمیانه از نقش ادعایی خود در برقراری آتش‌بس سخن گفت. در واکنش، هند ظرف ۲۴ ساعت تعرفه‌های تلافی‌جویانه بر فولاد و آلومینیوم آمریکا پیشنهاد کرد. تحلیلگران هشدار داده‌اند که این اظهارات ممکن است میلیاردها دلار قرارداد دفاعی را به خطر بیندازد، زیرا هند آمریکا را شریکی غیرقابل‌اعتماد می‌بیند.

این مناقشه باید از منظر امنیت هند-آرام، نه دیدگاه دوران جنگ سرد، بررسی شود. هند شریکی کلیدی در منطقه و عضوی حیاتی از گروه کوآد است؛ در حالی که پاکستان به‌عنوان نماینده چین در جنوب آسیا عمل می‌کند. پاکستان از جت‌های جنگنده و رادارهای چینی استفاده می‌کند، بزرگ‌ترین دریافت‌کننده بودجه طرح کمربند و جاده از طریق کریدور اقتصادی چین-پاکستان است و به‌طور فزاینده‌ای به پکن وابسته است. چین در سال ۲۰۱۹ مانع از قرار گرفتن رهبر گروه تروریستی جیش محمد که توسط آمریکا به‌عنوان سازمان تروریستی شناخته شده، در فهرست تروریست‌های شورای امنیت سازمان ملل شد. هند، اگرچه هنوز به تجهیزات دفاعی روسیه وابسته است، به‌تدریج این وابستگی را با خرید تسلیحات از فرانسه و اسرائیل کاهش می‌دهد. رئیس‌جمهور آمریکا، برخلاف دولت قبلی، روسیه را دشمن اصلی نمی‌داند و در ۱۰۰ روز نخست خود بر مقابله با چین در زمینه تجارت و امنیت تمرکز کرده است.

چین در منطقه هند-آرام متحدان کمی دارد و پاکستان یکی از آن‌هاست؛ با رابطه‌ای که «همه‌جانبه» توصیف شده است. یک دیپلمات سابق چینی در مناظره‌ای به هند هشدار داد که تعهد چین به دفاع از منافع پاکستان را دست‌کم نگیرد. مقایسه روابط هند و پاکستان نشان می‌دهد که هند بازاری بزرگ‌تر برای کالاهای آمریکایی، گره‌ای کلیدی در استراتژی تنوع‌بخشی زنجیره تأمین و حیاتی برای امنیت هند-پاسیفیک است. در مقابل، پاکستان کشوری ورشکسته و وابسته به چین است. سیاست آمریکا باید این واقعیت را بازتاب دهد و هند را به‌عنوان قدرتی در حال ظهور و پاکستان را به‌عنوان نماینده چین بشناسد.

با وجود نارضایتی از اظهارات دونالد ترامپ، هند باید به فرصت‌های فناوری و تجارت با آمریکا توجه کند. به‌رغم تنش‌های اخیر، دهلی‌نو باید به شراکت بلندمدت با آمریکا ادامه دهد. تمرکز آمریکا بر چین، به‌عنوان رقیب اصلی استراتژیک، باید سیاست‌هایش در قبال هند و پاکستان را هدایت کند تا از تقویت غیرمستقیم پکن از طریق اسلام‌آباد جلوگیری شود./ منبع