شراکت راهبردی هند و انگلیس

با امضای توافق اقتصادی تاریخی در ۲۴ ژوئن ۲۰۲۵ توسط نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند و همتای انگلیسی او، کی‌یر استارمر، انتظار می‌رود که این توافق با افزایش تجارت دوجانبه تا حدود ۳۹ درصد، ایجاد فرصت‌های شغلی و بهبود وضعیت اقتصادی انگلیس همراه باشد. همزمان، دو کشور «شراکت جامع راهبردی» (CSP) خود را تجدید کردند تا همکاری در زمینه‌های امنیت، دفاع، فناوری و تغییرات اقلیمی تقویت شود. این پیشرفت‌ها باعث شد که روابط امنیتی و دفاعی نیز هم‌تراز با دستاوردهای اقتصادی توسعه یابد و تمرکز ویژه‌ای بر حفظ امنیت در منطقه هند-آرام و مقابله با چین صورت گیرد. تمرینات نظامی مشترک هند و انگلیس پیچیده‌تر و عملیاتی‌تر شده و هماهنگی در سطح عملیاتی افزایش یافته است. سیاست‌های دریایی دو کشور، از جمله برنامه MAHASAGAR هند و راهبرد «شرق سوئز» انگلیس، امکان همکاری برای افزایش آگاهی دریایی و حمایت از جزایر کوچک را فراهم کرده است.

همگرایی امنیتی در منطقه اقیانوس هند از سال ۲۰۱۸ شکل گرفت، زمانی که هر دو کشور برای اولین بار از اصطلاحات راهبردی «هند-آرام» استفاده کردند و به دنبال تحقق «منطقه‌ای امن، آزاد، باز، فراگیر و شکوفا» بودند. این همگرایی در سال ۲۰۲۱ با انتشار نقشه راه ۲۰۳۰ برای روابط هند و انگلیس تقویت شد و شراکت به شراکت جامع راهبردی ارتقا یافت. هدف این بود که روابط دفاعی دو کشور به سطحی از پیچیدگی عملیاتی برسد که شامل تمرینات نظامی، همکاری در امنیت دریایی و تولید مشترک فناوری‌های نظامی مانند سیستم‌های پیشران دریایی و هواپیماهای رزمی باشد. گزارش Integrated Review انگلیس در سال‌های ۲۰۲۲–۲۰۲۳ تأکید کرد که مقابله با «تمایلات تهاجمی چین» از طریق آموزش‌های مشترک، امنیت دریایی و حفاظت از آزادی حرکت در آب‌های بین‌المللی، منافع مشترک دو کشور است.

تمرینات نظامی مشترک، به ویژه مانور سه‌گانه Konkan Shakti در سال ۲۰۲۱ با حضور ناوگان ضربتی انگلیس، شامل ناو هواپیمابر HMS Queen Elizabeth، ناوشکن‌ها، هواپیماهای جنگی و زیردریایی‌ها، سطح بالایی از هماهنگی عملیاتی را نشان داد. این تمرینات برای مقابله با افزایش حضور نیروی دریایی چین و همچنین مقابله با دزدی دریایی و تهدیدات منطقه‌ای طراحی شد. علاوه بر تمرینات، تبادل بازدید ناوگان و اشتراک دانش در زمینه فناوری‌های دریایی ادامه یافته و هند می‌تواند مشارکت‌های چندجانبه و چهارجانبه، مانند همکاری با فرانسه و انگلیس، را تقویت کند.

در حوزه امنیت دریایی، همکاری‌ها شامل بهبود آگاهی دریایی (MDA)، پایش کشتی‌ها و مقابله با دزدی دریایی و تهدیدات غیرسنتی است. برنامه‌های مشترک، از جمله سیستم رادارهای ساحلی هند و ماهواره Amber-2 انگلیس، امکان جمع‌آوری داده‌های معتبر و افزایش نظارت دریایی را فراهم می‌کند. برای هماهنگی بیشتر، پیشنهاد شده است که دفاتر رابط نظامی در دو کشور مستقر شود تا همکاری نهادی تقویت گردد.

با وجود دستاوردهای قابل توجه، هنوز فضا برای افزایش نشست‌های وزرای خارجه و دفاع و تقویت سازوکارهای هماهنگی سیاست‌های امنیتی وجود دارد. استفاده از مدل موفق کمیته مشترک اقتصادی و تجاری برای حوزه امنیت و دفاع می‌تواند کارآمد باشد. در نهایت، اقیانوس هند به فضایی مشترک برای همکاری هند و انگلیس با سایر کشورهای هم‌راستا تبدیل شده که نه‌تنها تهدیدات سنتی و غیرسنتی، بلکه چالش‌های راهبردی مرتبط با چین را نیز مدیریت می‌کند و تداوم این تلاش‌ها مستلزم تعمیق همکاری‌های دوجانبه و چندجانبه است./ منبع