حاکمیت جهانی جدید چین

اجلاس سازمان همکاری شانگهای در تیانجین، نقطه عطفی در تحول این سازمان از یک بستر امنیتی منطقه‌ای به نهادی جامع با تمرکز بر اقتصاد، توسعه، تبادل فرهنگی و اصلاح حاکمیت جهانی بود. این اجلاس، به‌عنوان بزرگ‌ترین اجلاس در تاریخ سازمان همکاری شانگهای، با حضور بیش از بیست رهبر از کشورهای مختلف و نمایندگان ۱۰ سازمان بین‌المللی، از جمله آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، برگزار شد. سازمان همکاری شانگهای با پذیرش لائوس به‌عنوان شریک جدید، اکنون ۲۷ کشور را شامل می‌شود که یک‌چهارم مساحت خشکی جهان، نزدیک به نیمی از جمعیت جهانی و حدود یک‌چهارم تولید ناخالص داخلی جهانی را نمایندگی می‌کنند. این گستردگی، جذابیت سازمان همکاری شانگهای را به‌عنوان بستری غیرغربی نشان می‌دهد. با وجود اختلافات میان اعضا، مانند مخالفت هند با عضویت آذربایجان و عدم تأیید ابتکار کمربند و جاده چین، یا عضویت ترکیه در ناتو، اجلاس تیانجین نشان داد که تأکیدات پیشین روسیه بر امنیت و چین بر اقتصاد در حال همگرایی به رویکردی جامع است که امنیت و توسعه را پیوند می‌دهد.

اجلاس بستری برای دیپلماسی دوجانبه نیز بود؛ دیدار شی جین‌پینگ و نارندرا مودی، اولین سفر مودی به چین از سال ۲۰۱۹، و توافق ارمنستان و پاکستان برای برقراری روابط دیپلماتیک، نمونه‌هایی از نقش سازمان همکاری شانگهای در ترویج وحدت و آشتی هستند. رهبران، راهبرد توسعه سازمان همکاری شانگهای برای سال‌های ۲۰۲۶–۲۰۳۵ را تصویب کردند و بیانیه تیانجین به‌همراه بیش از ۲۰ سند در زمینه‌های امنیتی، اقتصادی و فرهنگی صادر شد. ایجاد بانک توسعه سازمان همکاری شانگهای برای تسریع زیرساخت‌ها و تعهدات مالی چین، شامل دو میلیارد یوان (۲۸۰ میلیون دلار) کمک بلاعوض و ۱۰ میلیارد یوان (۱.۴ میلیارد دلار) وام طی سه سال، نشان‌دهنده نتایج ملموس همکاری جنوب جهانی است. چهار مرکز جدید سازمان همکاری شانگهای برای مقابله با تهدیدات امنیتی، جرایم فرامرزی، حملات سایبری و قاچاق مواد مخدر تأسیس می‌شود.

در سطح سیاسی، سازمان همکاری شانگهای به‌دنبال تأثیر بر حاکمیت جهانی است. بیانیه تیانجین بر حاکمیت، قانون بین‌المللی، چندجانبه‌گرایی، جهانی‌سازی اقتصادی و حقوق بشر متناسب با شرایط ملی تأکید دارد و در تضاد با نظم مبتنی بر قوانین غربی قرار می‌گیرد. چین ابتکار حاکمیت جهانی را معرفی کرد که بر پنج اصل استوار است: برابری حاکمیتی، قانون بین‌المللی مبتنی بر منشور سازمان ملل، چندجانبه‌گرایی، توسعه مردم‌محور و عمل‌گرایی. این ابتکار حوزه‌هایی مانند سیستم مالی جهانی، هوش مصنوعی، فضای سایبری، تغییرات اقلیمی، تجارت بین‌المللی و فضای خارجی را هدف قرار داده و به‌دنبال ایجاد نهادها و هنجارهایی برای نمایندگی بهتر جنوب جهانی و تقویت نقش سازمان ملل است. ابتکار حاکمیت جهانی بخشی از ابتکارهای چین از سال ۲۰۲۱، شامل توسعه، امنیت و تمدن جهانی، برای ساخت جامعه‌ای با آینده مشترک است. سازمان همکاری شانگهای به‌عنوان الگویی برای نظم چندقطبی جدید معرفی شد که هژمونی غرب را به‌چالش می‌کشد./ منبع