شی جین‌پینگ چگونه ترامپ را بازی داد

با وجود وعده‌های دونالد ترامپ برای به‌راه‌انداختن یک حمله اقتصادی علیه چین، پکن از طریق دیپلماسی قوی و قاطعیت راهبردی، سالی فوق‌العاده را پشت سر گذاشته است. برخلاف اکثر کشورهایی که در برابر تعرفه‌های ترامپ به‌سرعت به میز مذاکره شتافتند، چین با مقاومت و تلافی‌جویی واکنش نشان داد. این رویکرد، از جمله اعمال یک رژیم جامع کنترل صادرات بر زنجیره‌های تأمین عناصر خاکی کمیاب، تنها چند هفته پیش از دیدار ترامپ و شی در کره جنوبی، نشان داد که پکن قصد تسلیم شدن ندارد. در مقابل، راهبرد دولت ترامپ، که بین تهدید به تحریم‌های اقتصادی شدید (مانند تعرفه ۱۴۵ درصدی «روز رهایی») و امتیازدهی‌های سریالی نوسان داشته، عملاً به هیچ دستاورد ملموسی برای ایالات متحده نرسیده و چین را نه مأیوس و نه راضی کرده است. در واقع، چین اکنون از نظر دیپلماتیک، راهبردی و فناورانه در جایگاه قوی‌تری نسبت به یک سال قبل قرار دارد، در حالی که مقامات چینی آموخته‌اند که لفاظی‌های تند ترامپ با اجرای واقعی تهدیدات همراه نیست.

شی جین‌پینگ، برخلاف ترامپ، به دنبال «معامله بزرگ» نیست و خوشحال است که ترامپ را درگیر مذاکرات تجاری حاشیه‌ای نگه دارد تا فشار آمریکا را از مسائل چالش‌برانگیز اصلی رابطه منحرف کند. این تاکتیک دیپلماتیک پکن شامل تبدیل بحث‌ها از مسائل راهبردی بزرگ مانند فشارهای چین بر تایوان و نفوذهای سایبری به مسائل تجاری باریک و جانبی است. برای مثال، چین توانسته است مذاکره‌کنندگان آمریکایی را مشغول چانه‌زنی بر سر سرنوشت تیک‌تاک و وعده خرید سویا از آمریکا کند؛ مسائلی که اگرچه برای پایگاه‌های سیاسی ترامپ اهمیت دارند، اما از نظر راهبردی حاشیه‌ای هستند. با این روش، چین توانسته است در ازای امتیازدهی‌های تاکتیکی ناچیز، تعهد ترامپ را برای چندین دیدار در سال ۲۰۲۶ و امتیازدهی‌های اساسی در مورد کنترل‌های صادراتی نیمه‌رسانا‌های پیشرفته (مانند لغو ممنوعیت فروش تراشه‌های Nvidia H20) و تایوان (فشار بر رئیس‌جمهور تایوان برای لغو سفر به آمریکا) را به‌دست آورد.

راهبرد شی جین‌پینگ بر پایه «زمان به‌نفع چین است» استوار است. رهبر چین معتقد است که پکن در سال‌های آینده در موقعیت قوی‌تری قرار خواهد گرفت و هرگونه توافقی در حال حاضر، محدودکننده خواهد بود. تحلیل‌گران چینی در پکن به ناکارآمدی داخلی آمریکا (مانند طولانی‌ترین تعطیلی دولت در تاریخ آمریکا در دوره ترامپ) و ترس ترامپ از واکنش‌های اقتصادی داخلی ناشی از تلافی‌جویی چین توجه دارند. بر این اساس، پکن دیپلماسی خود را حول انتخابات میان‌دوره‌ای سال آینده آمریکا تنظیم کرده است و بر روی این قمار سیاسی کرده است که ترامپ برای کسب یک دستاورد تبلیغاتی برای حمایت از جمهوری‌خواهان، عجله بیشتری برای توافق و امتیازدهی بیشتر خواهد داشت. همچنین، شی با دو برابر کردن جاه‌طلبی‌های اقتصادی فناوری-صنعتی خود در برنامه پنج‌ساله بعدی، که به گفته تحلیل‌گران می‌تواند سهم چین از تولید جهانی را بیشتر کرده و عدم توازن تجاری جهانی را تشدید کند، خود را برای رقابت بلندمدت آماده می‌سازد. در نهایت، تلاش‌های «ناشیانه» دولت ترامپ برای نرم کردن مواضع پکن، تنها نشان داده است که چین به‌دنبال آشتی یا معامله بزرگ نیست، بلکه می‌خواهد «توانایی آمریکا برای فشار آوردن به چین» را محدود کند و آمریکا را به «تعادل با شرایط جدید پکن» عادت دهد./ منبع