تلاش کشورهای بریکس برای انسجام نهادی

گروه بریکس پس از گسترش اعضای خود با چالش‌های مهمی در زمینه ایجاد اجماع و هماهنگی روبه‌رو شده است. این گروه در حال حاضر برای مدیریت اختلافات میان اعضای متنوع خود بیشتر به سکوت راهبردی، ابهام زبانی و مذاکرات طولانی‌مدت متکی است. گسترش این گروه علاوه بر افزایش تنوع اعضا، موجب پیچیدگی در فرآیندهای تصمیم‌گیری و هم‌راستایی در سیاست‌های مشترک شده است. به همین دلیل، نیاز به رویکردی شفاف‌تر و هماهنگ‌تر برای حفظ انسجام در این مجموعه ضروری به نظر می‌رسد.

یکی از مشکلات اساسی گروه بریکس فقدان حافظه نهادی است. در غیاب مستندات متمرکز و آرشیوهای ریاست‌جمهوری که به‌طور دوره‌ای تغییر می‌کند، شکاف‌هایی در پیوستگی و هماهنگی سیاست‌ها و تصمیمات گروه ایجاد شده است. این شکاف‌ها موجب می‌شوند که روندهای اجرایی و پاسخگویی در دوره‌های رهبری متناوب به دشواری پیش بروند و ادامه‌دار نباشند.

در حالی که گروه بریکس به‌طور غیررسمی از ابزارهایی مانند گسترش سیاسی برای افزایش اعضا استفاده کرده، بانک توسعه نوین رویکرد رسمی‌تری را برای انجام پروژه‌های خود اتخاذ کرده است. این تفاوت نشان می‌دهد که در شرایطی که گروه با اهداف مشخص و منابع کافی عمل می‌کند، موفق‌تر از زمانی است که به ترتیبات غیررسمی و موقتی اتکا می‌کند. این امر بر ضرورت داشتن سازوکارهای شفاف و منابع تعهدی برای فعالیت‌های گروه تأکید دارد.

در زمینه اصلاحات نهادی، تلاش‌های برزیل برای پیشبرد اصلاحات با مقاومت روبه‌رو شده است. در حالی که اعلامیه ریو برخی از تلاش‌ها را به‌طور محتاطانه تأیید کرده، هیچ تعهد ملموسی برای تغییرات اساسی در ساختار نهادهای گروه وجود ندارد. این وضعیت نشان می‌دهد که پیشبرد اصلاحات نهادینه در گروه بریکس نیازمند تلاش‌های بیشتر و هماهنگ‌تر از سوی اعضای این گروه است.

یکی دیگر از مشکلاتی که گروه با آن مواجه است، گسترش بیش از حد سازوکارهای مختلف بدون داشتن حمایت‌های دائمی است. در حال حاضر، بیش از ۱۸۰ سازوکار در بریکس وجود دارد که به‌دلیل عدم پشتیبانی دائم از آن‌ها، فشار زیادی بر ریاست‌های متناوب وارد می‌شود. این مشکل باعث شده که برزیل مجبور به کاهش نیمی از جلسات برنامه‌ریزی‌شده خود شود تا بتواند با اولویت‌های دیپلماتیک دیگر هم‌زمانی کند. این وضعیت به‌وضوح نشان‌دهنده نیاز به بهبود ساختارهای مدیریتی و اجرایی گروه است.

در نهایت، عملکرد گروه بریکس در زمینه‌های مختلف نیز متفاوت است. در حالی که در برخی از سازوکارها، مانند بخش‌های مالی و کشاورزی، نتایج ملموس و قابل‌لمسی حاصل شده است، در دیگر زمینه‌ها، با وجود سال‌ها فعالیت، نتایج قابل‌توجهی به‌ویژه از نظر عمومی ارائه نشده است. این تفاوت‌ها نشان‌دهنده مشکلات در هماهنگی و انسجام فعالیت‌ها در سطح گروه است و بر اهمیت ایجاد سازوکارهای مؤثرتر برای ارزیابی عملکرد و دستاوردها تأکید دارد.

در مجموع، گروه بریکس با چالش‌هایی در زمینه حفظ هویت غیررسمی خود و در عین حال توسعه ظرفیت‌های نهادی لازم برای هماهنگی مؤثر در مقیاس بزرگ‌تر روبه‌رو است. برای موفقیت بیشتر، این گروه نیاز به تعریف راهبردهای مشخص‌تر، منابع متعهدتر و فرآیندهای نهادینه‌تری دارد که قادر به حل مشکلات موجود باشد./ منبع