تایوان به طور جدی به دفاع از خود می‌پردازد

تنگه تایوان یکی از محتمل‌ترین نقاط برای آغاز یک جنگ جهانی جدید به شمار می‌رود. با وجود تهدید فزاینده از سوی همسایه‌ای قدرتمند، مسلح به سلاح هسته‌ای و مصمم به تسلط بر تایوان تا همین اواخر این جزیره کوچک رفتار کشوری را نداشت که در معرض یک خطر جدی قریب‌الوقوع قرار دارد؛ اما اکنون تایوان شروع به برخوردی جدی‌تر با موضوع دفاع از خود کرده است که نه تنها از نظر امنیتی، بلکه در زمینه روابط بین‌المللی، اهمیت بسیاری دارد؛ به‌ویژه در شرایطی که ممکن است رئیس‌جمهوری در آمریکا به قدرت برسد که تنها زمانی کمک می‌کند که طرف مقابل نیز حاضر به کمک به خود باشد.

طی سال‌های اخیر، در بازدیدهای پیاپی از تایوان، تحولاتی محسوس در رویکرد دفاعی این کشور مشاهده شده است. در گذشته، به‌ویژه تا دهه ۱۹۹۰، ارتش تایوان همچنان بخشی از منابع و زمان خود را صرف برنامه‌ریزی برای حمله به سرزمین اصلی چین می‌کرد؛ هدفی که از زمان عقب‌نشینی چیانگ کای‌شک از سرزمین اصلی و استقرار در تایوان دنبال می‌شد، اما با توجه به اختلاف قدرت فاحش میان دو طرف، اکنون چیزی جز خیالی واهی نیست.

مشکلی دیگر در گذشته، نوع خریدهای نظامی تایوان بود. ارتش این کشور تمایل داشت به جای تمرکز بر تجهیزات متناسب با تهدیدات واقعی، به دنبال خرید سلاح‌های گران‌قیمت و پر زرق‌وبرق مانند جنگنده‌های F-35 برود. در حالی که مقابله با تهدید واقعی چین، یعنی احتمال حمله دوزیستی یا محاصره دریایی، نیازمند توسعه ظرفیت‌های نامتقارن مانند موشک‌های ضدکشتی و تسلیحات ارزان‌تر ولی مؤثرتر است، نه تجهیزاتی که در همان دقایق ابتدایی درگیری، به اهداف آسانی برای موشک‌های چین تبدیل می‌شوند.

در یکی از بازدیدها از یک ناوچه نیروی دریایی تایوان، زمانی که از افسران پرسیده شد پس از آن‌که کشتی‌شان در پانزده دقیقه اول جنگ غرق شد چه خواهند کرد، پاسخ قانع‌کننده‌ای نداشتند. این مسئله نشان‌دهنده ناکارآمدی دکترین دفاعی گذشته تایوان در برابر تهدیدهای واقعی است.

فراتر از مسائل تسلیحاتی، ساختار فرماندهی ارتش تایوان نیز از مشکلاتی رنج برده است. گرچه در کشورهای غربی، رهبری غیرنظامی بر نیروهای مسلح امری پذیرفته‌شده است، در تایوان وزارت دفاع غالباً در اختیار افسران نظامی محافظه‌کار باقی مانده که از دوران اقتدارگرای کومینتانگ باقی مانده‌اند و در برخی موارد حتی گرایش‌هایی نسبت به چین دارند. تلاش برای انتصاب یک وزیر دفاع غیرنظامی در سال ۲۰۱۳ تنها شش روز دوام آورد و با مخالفت بدنه نظامی مواجه شد.

در همین راستا، در مواجهه با تهدید هسته‌ای چین نیز نگرش برخی فرماندهان نظامی تایوان غیرواقع‌بینانه بود. یکی از افسران ارشد نظامی سال‌ها پیش عنوان کرد که چندان نگران سلاح‌های هسته‌ای چین نیست، زیرا باور داشت رئیس‌جمهور چین از آن‌ها علیه تایوان استفاده نخواهد کرد چرا که مردم دو سوی تنگه همگی چینی هستند.

در دوره ریاست‌جمهوری تسای اینگ-ون (۲۰۲۴ تا ۲۰۱۶)، گرچه درک مناسبی از تهدید چین وجود داشت، اما سیاست‌ها با احتیاط همراه بود. او می‌کوشید بین تقویت دفاعی و حفظ ثبات اجتماعی و اقتصادی تعادل برقرار کند. نگرانی از این‌که تأکید بیش‌ازحد بر تهدید چین ممکن است منجر به تحریک پکن، ناآرامی در جامعه داخلی و نگرانی سرمایه‌گذاران خارجی شود، باعث می‌شد برخی اقدامات ضروری دفاعی به تأخیر بیفتد یا به‌صورت علنی مطرح نشود. این احتیاط، هرچند قابل درک، در مواردی به بهای آمادگی نظامی تمام می‌شد.

علاوه بر مشکلات ساختاری و مدیریتی، شکاف در افکار عمومی نیز از موانع بزرگ در مسیر دفاعی تایوان به شمار می‌رفت. با وجود تسلط حزب دموکراتیک پیشرو (DPP) که گرایش به استقلال دارد، حزب مخالف کومینتانگ همچنان نفوذ زیادی دارد و در برخی موارد به سیاست‌های چین نزدیک است. فعالیت‌های تبلیغاتی گسترده حزب کمونیست چین در فضای مجازی و رسانه‌ها نیز موجب شده بخش قابل‌توجهی از مردم تایوان باور کنند که افزایش تنش‌ها بیشتر ناشی از اقدامات تحریک‌آمیز DPP و حامیان آمریکایی آن است، نه سیاست‌های تهاجمی پکن. این برداشت نادرست می‌تواند انسجام ملی را تضعیف کرده و مانعی جدی در برابر آماده‌سازی ملی برای دفاع مؤثر باشد.

همه این عوامل در گذشته منجر به این پرسش می‌شد که آیا ایالات متحده بیش از خود تایوان نگران امنیت این کشور است؟ در شرایطی که بخشی از مردم و مسئولان تایوان نسبت به تهدید واقعی کم‌توجه یا مرددند، چرا باید سربازان آمریکایی جان خود را برای دفاع از این کشور به خطر بیندازند؟

با این حال، تغییرات اخیر در رویکرد دفاعی تایوان، از جمله تمرکز بر قابلیت‌های نامتقارن و تلاش برای اصلاح ساختارهای نظامی، نشان از درک فزاینده نسبت به تهدید چین دارد. این تحولات می‌تواند عامل بازدارنده‌ای مؤثر در برابر بلندپروازی‌های پکن باشد و در عین حال مشروعیت و انگیزه حمایت بین‌المللی، به‌ویژه از سوی واشنگتن را افزایش دهد. تایوان اکنون بیش از گذشته در مسیر تقویت دفاع از خود قرار گرفته است؛ مسیری که نه تنها برای امنیت خود، بلکه برای ثبات منطقه‌ای و حتی نظم جهانی حیاتی خواهد بود./منبع