روز جنوب جهانی

از روز ۳۱ آگوست تا ۱ سپتامبر، بیست و پنجمین نشست شورای رؤسای دولت سازمان همکاری شانگهای در تیانجین چین برگزار شد و حضور رهبران بیست کشور و ۱۰ سازمان بین‌المللی، نشان‌دهنده تلاش جمعی برای حمایت از چندجانبه‌گرایی در شرایط افزایش تنش‌های جهانی، درگیری‌ها و رقابت‌های قدرت بزرگ بود. این بار رهبری تلاش‌ها برعهده جنوب جهانی قرار داشت و به تقویت همکاری‌ها در عرصه امنیت و توسعه اقتصادی منطقه اوراسیا تمرکز شد.

اعضای دائم سازمان همکاری شانگهای بر لزوم مقابله با تروریسم و رعایت استانداردهای یکسان در این زمینه تأکید کردند. هند به‌عنوان یکی از اعضای دائم از سال ۲۰۱۷، توجه ویژه‌ای به ارتقای امنیت، توسعه زیرساخت‌ها و فرصت‌های اقتصادی در کل منطقه داشت و اقدامات جمعی برای مبارزه با تروریسم دولتی و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای را دنبال کرد. همچنین استفاده از ابزارهای چندجانبه برای حفظ حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها مورد تأکید قرار گرفت.

این سازمان در کنار گروه‌های دیگری مانند بریکس و سازمان پیمان امنیت جمعی، به‌عنوان یک بستر مهم پس از جنگ سرد برای همکاری‌های ژئوپلیتیک و اقتصادی شکل گرفت. هند و پاکستان در سال ۲۰۱۷ به عضویت کامل درآمدند و نقش هند در ایجاد توازن نسبت به نفوذ چین در اوراسیا برجسته شد. همکاری‌ها در زمینه مقابله با تروریسم، مبارزه با افراط‌گرایی و کنترل تجارت مواد مخدر غیرقانونی نیز از اصول ثابت این سازمان است.

چین از ظرفیت اقتصادی خود برای پیگیری منافع ژئوپلیتیک و اقتصادی در اوراسیا استفاده کرده و پروژه‌های مانند طرح کمربند و جاده و کریدور اقتصادی چین-پاکستان را توسعه داده است که با حاکمیت و تمامیت ارضی برخی اعضا، به‌ویژه هند، تعارض دارد. در مقابل، پروژه‌های هند مانند کریدور حمل‌ونقل شمال-جنوب و بندر چابهار که شفاف، مشورتی و مبتنی بر همکاری‌های چندجانبه بوده و کشورهای منطقه تمایل به مشارکت در این پروژه‌ها نشان داده‌اند. استفاده از بندر چابهار به‌عنوان جایگزینی قابل اعتماد برای مسیرهای منطقه‌ای دیگر در دستورکار قرار گرفت و بر احترام به قوانین بین‌المللی و حقوق حاکمیتی تأکید شد.

تعهد هند به صلح و امنیت جهانی و احترام به منشور سازمان ملل، موجب شده است که تمرکز سازمان همکاری شانگهای بر توسعه اقتصادی و اجتماعی کشورهای عضو باقی بماند و به‌عنوان یک ائتلاف ضد غرب تلقی نشود. هند با حمایت از چندجانبه‌گرایی و رویکرد غیرمتعهد، نقش خود را در ایجاد توازن منطقه‌ای و مقابله با نفوذ یک‌جانبه چین در اوراسیا تقویت کرده است.

همچنین همکاری هند با کشورهای آسیای مرکزی در زمینه مواد معدنی حیاتی و عناصر نادر و توسعه زنجیره‌های تأمین مقاوم و متنوع، نشان‌دهنده تلاش برای استقلال اقتصادی و امنیتی در برابر محدودیت‌های چین است. روابط دیپلماتیک تقویت‌شده و تمرکز بر پروژه‌های اتصال منطقه‌ای و مبارزه با تروریسم، هند را به شریک قابل اعتماد برای کشورهای عضو تبدیل کرده و امکان اجرای اولویت‌های امنیتی و توسعه‌ای به‌صورت مؤثر فراهم شده است./ منبع