تور آسیایی ترامپ؛ بازسازی نفوذ آمریکا در رقابت با قدرت‌های بزرگ

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده اولین تور آسیایی خود را از زمان بازگشت به کاخ سفید به پایان رساند، با هدف تقویت نفوذ اقتصادی و امنیتی آمریکا در منطقه و کاهش مخاطرات ناشی از تنش‌های تجاری با چین. دیدار برجسته این سفر، ملاقات با شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین در بوسان بود که طی آن چین موافقت کرد محدودیت صادرات مواد کمیاب‌زمینه را برای یک سال تعلیق کرده و صادرات پیش‌ماده‌های فنتانیل به آمریکا را محدود کند، در حالی که واشنگتن برخی تعرفه‌ها را کاهش داد و واردات محصولات کشاورزی آمریکا از سر گرفته شد. پکن همچنین در حال طراحی نظام صدور مجوز «کاربر نهایی معتبر» است که صادرات مواد کمیاب‌زمینه به شرکت‌های مرتبط با بخش دفاعی آمریکا را محدود می‌کند و دسترسی شرکت‌های غیرنظامی تاییدشده را تسهیل می‌کند، سیاستی که می‌تواند بر تولیدکنندگان آمریکایی و اروپایی با مشتریان دفاعی و غیرنظامی تأثیر بگذارد. مذاکرات نیمه‌رسانه‌ها شامل پردازنده‌های پیشرفته هوش مصنوعی نشد و قوانین صادرات آمریکا همچنان محدودیت‌ها را حفظ می‌کنند، همان‌طور که بیانیه مدیرعامل انویدیا تأیید کرد. هر دو طرف امتیازات محتاطانه‌ای در زمینه تعرفه‌ها، صادرات مواد کمیاب‌زمینه و تجارت گسترده‌تر ارائه کردند و به‌طور ضمنی تلاش کردند خطرات فوری را مدیریت کنند.

در جریان این سفر، موجی از توافق‌های تجاری متقابل با کشورهای جنوب‌شرقی آسیا، از جمله ویتنام، مالزی، کامبوج و تایلند، نشان‌دهنده پافشاری آمریکا بر استفاده از روابط اقتصادی برای اهداف راهبردی و همکاری مشروط بود. چارچوب‌های ایجاد شده تحت فرمان اجرایی ۱۴۳۴۶ دسترسی ترجیحی به بازار و تعمیق هم‌راستایی اقتصادی با شرکای کلیدی منطقه را تقویت می‌کند. ایالات متحده و تایلند توافق کردند که تایلند بیش از ۲۰ میلیارد دلار در خرید هواپیما، محصولات کشاورزی و انرژی از آمریکا سرمایه‌گذاری کند، تعرفه‌ها بر اکثریت کالاهای آمریکایی حذف شود و ایالات متحده تعرفه صفر برای برخی محصولات اعطا کند. توافق مشابهی با ویتنام شامل حفظ ۲۰ درصد تعرفه بر بیشتر کالاها و کاهش برخی به صفر همراه با دسترسی ترجیحی برای محصولات آمریکایی بود. مالزی و کامبوج نیز چارچوب‌های مشابهی ارائه کردند، اگرچه برخی قانون‌گذاران مالزی نگرانی خود را درباره نامتوازن بودن توافق مطرح کردند. میانجی‌گری برای آتش‌بس بین تایلند و کامبوج پس از پنج روز درگیری مرزی منجر به کشته شدن حداقل ۴۳ نفر و آوارگی بیش از ۳۰۰ هزار نفر شد، اما تنش‌ها مجدداً ظهور کردند و اجرای توافق صلح معلق ماند.

در حوزه امنیتی، نگرانی‌ها به‌دلیل اقدامات قاطع چین افزایش یافته است و آمریکا با توافق‌های دفاعی و همکاری‌های نظامی تلاش می‌کند مسئولیت‌های امنیتی را به شکلی مدیریت کند که هم‌سو با منافع راهبردی‌اش باشد. وزیر دفاع آمریکا روابط دفاعی با مالزی، هند و کامبوج را تقویت کرده و نیروی کاری ویژه فیلیپین را برای ارتقای همکاری منطقه‌ای ایجاد کرد. در کنفرانس APEC در کره جنوبی، روابط دفاعی با ژاپن و تحویل موشک‌های AMRAAM سرعت یافت، همچنین توافق شد همکاری نظامی و آموزش‌های مشترک عمیق‌تر شود. مذاکرات با کره جنوبی نیز پیشرفت داشت و توافق شد ۳۵۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری انجام شود که شامل ۲۰۰ میلیارد دلار نقدی و ۱۵۰ میلیارد دلار برای ساخت کشتی است، به‌علاوه اجازه ساخت زیردریایی‌های هسته‌ای صادر شد و بودجه دفاعی با افزایش ۸.۲ درصد به ۶۶.۳ تریلیون وون رسید.

کشورهای جنوب‌شرقی آسیا تحت فشار هر دو قدرت، واشینگتن و پکن، هستند؛ آمریکا از طریق تعرفه‌ها و توافق‌های تجاری، چین از طریق سرمایه‌گذاری و زنجیره‌های تأمین. ارتقای توافق تجارت آزاد چین-آسه‌آن به نسخه ۳.۰ نشان‌دهنده تلاش چین برای تثبیت موقعیت به‌عنوان شریک پایدار منطقه‌ای است و حجم تجارت در ۹ ماهه اول ۲۰۲۵ به ۷۸۵ میلیارد دلار رسید، در حالی که تجارت آمریکا در سال ۲۰۲۴، ۵۷۱.۷ میلیارد دلار بود. رقابت آمریکا و چین، راهبردهای متعادل‌سازی اقتصادی در جنوب‌شرقی آسیا را پیچیده می‌کند و دفاع و امنیت همچنان اولویت راهبردی است و کشورهای منطقه برای حفظ روابط مثبت با آمریکا و مقابله با چالش‌های امنیتی، هزینه‌های دفاعی و سرمایه‌گذاری‌های قابل ‌توجهی انجام می‌دهند که به‌طور مکرر به‌عنوان دستاورد سیاسی و اقتصادی برجسته شده است. مسیر پیش رو بستگی به تحولات روابط آمریکا و چین، پایداری تعهدات امنیتی منطقه‌ای و توانایی کشورهای منطقه در تنوع‌بخشی به اقتصادشان دارد./ منبع