تبدیل بحران به فرصت: پاسخ کره شمالی به پیشنهادات صلح‌آمیز ترامپ

از زمان آغاز جنگ اوکراین، در حالی‌که بسیاری از کشورهای در حال توسعه با بحران امنیت غذایی و انرژی روبه‌رو شدند و غرب بر مقابله با روسیه تمرکز یافت، کره ‌شمالی توانست از این آشفتگی جهانی بهره‌برداری چشمگیری داشته باشد. این کشور با اتکا به روابط دیپلماتیک خود با مسکو، از انزوای طولانی خارج شد و جایگاه تازه‌ای در معادلات ژئوپلیتیک شمال‌ شرق آسیا به‌دست آورد. کیم جونگ اون توانست بار دیگر فرصتی استثنایی برای کسب مشروعیت بین‌المللی بیابد و اکنون، با بازگشت دونالد ترامپ به قدرت، این امکان را دارد که سومین موفقیت دیپلماتیک خود را رقم بزند.

تحولات جهانی از سال ۲۰۲۲، شامل تهاجم روسیه به اوکراین و جنگ اسرائیل، موجب تمرکز منابع و توجه آمریکا و متحدانش بر این بحران‌ها شد. این امر برای پیونگ‌یانگ دو پیامد مهم داشت: نخست آنکه توجه واشنگتن از برنامه هسته‌ای کره ‌شمالی منحرف شد و دوم آنکه روابط راهبردی کره ‌شمالی با روسیه و چین تقویت گردید. کیم جونگ اون از این شرایط برای پیشبرد اهداف داخلی نیز استفاده کرد؛ از جمله اصلاحات قانون اساسی در سیاست هسته‌ای، تغییر موضع نسبت به اتحاد دو کره و معرفی کره‌ جنوبی به‌عنوان دشمن اصلی است. این اقدامات زمینه را برای توجیه تداوم نوسازی نظامی و پروژه‌های راهبردی حکومت فراهم ساخت و نشان داد که رهبری کره ‌شمالی توانسته است بحران‌ها را به فرصت تبدیل کند.

بازگشت ترامپ اما شرایطی متفاوت نسبت به دوره نخست ریاست‌جمهوری او ایجاد کرده است. برخلاف گذشته، اکنون کره ‌شمالی با پشتوانه حمایت روسیه و چین دیگر تحت فشار شدید تحریم‌ها نیست و موقعیت بهتری در مذاکرات دارد. افزون بر این، ترامپ به‌دلیل روابط شخصی و مثبت با کیم، نگاه خوش‌بینانه‌تری به پیونگ‌یانگ دارد. او در اظهارات اخیر خود از تمایل برای از سرگیری تعامل سخن گفته و حتی نامه‌ای برای دعوت به گفت‌وگو به کیم فرستاده است. با این حال، بی‌اعتنایی کیم به دعوت ترامپ نشانگر اعتماد او به جایگاه راهبردی کنونی‌اش است. موضع محتاطانه پیونگ‌یانگ، که از طریق مواضع کیم نیز بازتاب یافته، نشان می‌دهد کره ‌شمالی در انتظار سنجش رفتار و تاکتیک‌های ترامپ است و قصد ندارد از خواسته اصلی خود، یعنی پذیرش رسمی به‌عنوان یک قدرت هسته‌ای، عقب‌نشینی کند.

هم‌زمان، رویکرد آمریکا نیز نسبت به گذشته نرم‌تر شده است. نمونه‌هایی از این تغییر در سخنان مقامات و نیز خاطرات جان بولتون درباره مدیریت مذاکرات پیشین مشهود است. در دور جدید، امکان بیشتری برای دستیابی به توافقی وجود دارد که در آن آمریکا واقعیت هسته‌ای‌بودن کره ‌شمالی را بپذیرد. کنترل مستقیم ترامپ بر سیاست خارجی آمریکا در پرونده‌های ایران، اوکراین و اسرائیل، این احتمال را تقویت می‌کند.

با وجود این، رسیدن به توافقی دوجانبه بدون مذاکرات گسترده بعید به نظر می‌رسد. با این حال، تحولات تازه در روابط واشنگتن و مسکو می‌تواند مسیر را برای تعامل با پیونگ‌یانگ هموار کند. دیدار ترامپ و پوتین در آلاسکا در ۱۵ آگوست ۲۰۲۵ از نگاه کره‌ شمالی رویدادی مثبت ارزیابی خواهد شد و ممکن است فرصتی تازه برای گفت‌وگو فراهم آورد. علاوه بر این، حمایت لی جه میونگ، رئیس‌جمهور کره‌ جنوبی، از تعامل با شمال، مشوق دیگری برای دیپلماسی ترامپ است.

گرچه برخی معتقدند پیونگ‌یانگ به دلیل نزدیکی به مسکو و پکن دیگر تمایلی به مذاکره با واشنگتن ندارد، اما این فرض نادیده می‌گیرد که کیم همواره فرصت‌ها را برای بقای حکومت خود غنیمت می‌شمارد. او بی‌تردید نتیجه دیدار پوتین و ترامپ را به‌دقت ارزیابی خواهد کرد، چراکه هر امتیاز به مسکو می‌تواند به معنای توجه آمریکا به منافع پیونگ‌یانگ باشد.

اگرچه تجربه مذاکره پیشین با ترامپ برای کیم هزینه‌دار بود، او می‌داند که تنها ترامپ قادر است مشروعیت بین‌المللی و پذیرش وضعیت هسته‌ای کره‌ شمالی را تضمین کند. از سوی دیگر، ترامپ نیز در پی معامله‌ای تاریخی برای ثبت در کارنامه سیاسی خویش است و کره ‌شمالی بهترین گزینه برای چنین دستاوردی خواهد بود./ منبع