عملیات نظامی چکش نیمه‌شب

عملیات ۳۶ ساعته‌ای که در ژوئن برای نابودی سه مرکز هسته‌ای مستحکم در ایران انجام شد، بیش از پانزده سال پیش با شناسایی یک مجتمع ساختمانی بزرگ در کوه‌های شمال ‌غرب ایران آغاز شد و در ۲۲ ژوئن با بازگشت هفت فروند بمب‌افکن بی-۲ به پایگاه به پایان رسید. این بمب‌افکن‌ها در این مأموریت، چهارده بمب ۳۰هزار پوندی سنگرشکن GBU-57 موسوم به MOP  را بدون هیچ حادثه‌ای بر روی سه سایت هسته‌ای ایران انداختند.

آغاز دغدغه آمریکا برای انهدام تأسیسات کوهستانی فردو به سال ۲۰۰۶ برمی‌گردد. سه سال بعد، تحلیلگری در آژانس کاهش تهدیدات دفاعی (DTRA) در پادگان فورت بِلوا در نزدیکی پنتاگون، بررسی این سایت را آغاز کرد. ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش، گفت این افسر بیش از پانزده سال تمام جزئیات مربوط به فردو، از مواد ساختمانی تا سیستم‌های تهویه و برق را بررسی کرده بود.

روند طراحی راهکار حمله بسیار زمان‌بر و نامطمئن بود. یکی از مقامات نظامی DTRA در توصیف کارکنان این آژانس گفت آنان همانند شخصیت‌های فیلم‌های «جیمز باند» به‌دنبال راه‌حل‌های نوآورانه برای مشکلات پیچیده هستند. ایران از اواخر ۲۰۱۱ غنی‌سازی اورانیوم در فردو را آغاز کرد و در حالی‌که تهران همواره مدعی ماهیت صلح‌آمیز این فعالیت‌ها بود، اما غرب هدف آن را ساخت سلاح هسته‌ای می‌دانست.

در ماه مارس گذشته، گزارش اطلاعاتی به کنگره آمریکا هشدار داد که بحث عمومی درباره سلاح هسته‌ای در ایران شدت یافته و این روند، حامیان تسلیحاتی در تصمیم‌گیری‌های کلان را جسورتر کرده است، هرچند رهبر ایران هنوز مجوز ساخت بمب را صادر نکرده بود. کین اظهار داشت هیچ هدف صلح‌آمیزی برای احداث مجتمع چندلایه با سانتریفیوژ در کوهستان وجود ندارد.

پرسش اصلی این بود که چگونه می‌توان تأسیساتی مدفون در دل کوه را منهدم کرد. این پرسش آغازگر همکاری میان ارتش، صنعت تسلیحات و متخصصان برای توسعه بمب GBU-57 بود، تسلیحاتی با قاب فولادی و فیوز مخصوص که در عمق دویست فوتی زیر زمین منفجر می‌شود. آزمایش این سلاح‌ها در محیط‌های شبیه‌سازی‌شده و با استفاده گسترده از ابر رایانه‌ها انجام شد. کین گفت صدها آزمایش و شلیک واقعی به اهداف شبیه‌سازی‌شده انجام گرفت تا اطمینان حاصل شود که این سلاح قادر به انهدام هدف در زمان و مکان انتخابی آمریکا است.

پس از حمله هوایی اسرائیل در ۱۲ ژوئن، ایران شروع به تقویت فردو با لایه‌ای ضخیم از بتن بر روی منافذ تهویه کرد، اما طراحان عملیات آمریکایی از پیش آن را پیش‌بینی کرده بودند. اسرائیل نیز آمریکا را به ادامه حملات تشویق کرد، زیرا تنها نیروی هوایی آمریکا قابلیت انهدام کامل چنین تأسیساتی را داشت.

در ۲۱ ژوئن، هفت فروند بی-۲ از پایگاه وایتمَن در ایالت میسوری برخاستند؛ در حالی‌که برخی بمب‌افکن‌ها برای فریب به سمت غرب رفتند، گروه مهاجم به شرق و سپس به‌ سوی جنوب ایران پرواز کرد. در میانه راه، این بمب‌افکن‌ها به جنگنده‌های آمریکایی پیوستند. به گفته یکی از اعضای تیم، مأموریت حس مسابقه سوپربول را داشت، زیرا هزاران دانشمند، خدمه و نگهدارنده با هم همکاری کرده بودند.

۶ فروند بی-۲ به فردو حمله کردند، هرکدام شش بمب انداختند؛ بمب اول پوشش بتنی منافذ تهویه را برداشت و بمب‌های بعدی به عمق نفوذ کرده و منفجر شدند. یک بمب نیز برای موارد احتمالی ذخیره بود. بمب‌افکن هفتم دو بمب به مجتمع نطنز انداخت. بمب‌های MOP با ایجاد «فشار افزوده» و انفجار پس از نفوذ به تأسیسات زیرزمینی، قدرت تخریبی زیادی دارند. هم‌زمان، ۳۰ موشک کروز تاماهاوک به سایت سوم در اصفهان شلیک شد.

پنتاگون تصاویر ماهواره‌ای از حمله و ویدئوی آزمایش قبلی این سلاح را منتشر کرد. خانواده خلبانان تا شب ۲۱ ژوئن از مأموریت باخبر نشده بودند. گزارش اولیه آژانس اطلاعات دفاعی، که ادعا می‌کرد حمله فقط ایران را چند ماه عقب انداخته، با واکنش منفی مقامات روبه‌رو شد.

کین از ارائه ارزیابی شخصی خود خودداری کرد و گفت این وظیفه جامعه اطلاعاتی است. اما پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا گفت این سلاح‌ها تأثیر «ویرانگر» داشته‌اند. او تأکید کرد اورانیوم غنی‌شده در فردو نابود شده، اما اصفهان که با موشک کروز هدف قرار گرفت، همچنان ذخایری دارد که احتمالا زیر زمین دفن شده‌اند. یک مقام اسرائیلی گفت احتمالا اورانیوم در اصفهان باقی مانده، اما دسترسی به آن دشوار شده است. سخنگوی پنتاگون گفت این حملات برنامه هسته‌ای ایران را بین یک تا دو سال به عقب رانده است.

تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌داد روزهای قبل از حمله کامیون‌هایی در خروجی فردو مشغول بارگیری بوده‌اند، اما معلوم نیست چه مقدار مواد یا تجهیزات از سایت خارج شده و به کجا منتقل شد‌ه‌اند. هگست اظهار داشت که آمریکا به اهداف مورد نظر در محل مورد نظر ضربه زده است.

در مجموع، ۱۲۵ هواپیما شامل تانکرهای سوخت‌رسان، جنگنده‌های نسل چهارم، اف-۳۵ و اف-۲۲ در این عملیات شرکت داشتند و بمب‌افکن‌ها ۳۶ ساعت بی‌وقفه پرواز کردند. کین اعلام کرد تمامی بمب‌ها طبق برنامه، در زمان مقرر و با عملکرد صحیح به هدف خوردند. به گفته یکی از خلبانان، «این درخشان‌ترین انفجاری بود که در عمرم دیده‌ام، مثل روز روشن بود.»

خلبانان در بازگشت با استقبال رسانه‌ها و مقامات ارشد روبه‌رو شدند. ژنرال اریک کوریا، رئیس سنتکام، در ۲۵ ژوئن به آن‌ها تبریک گفت و فرمانده نیروی هوایی و وزیر نیروی هوایی نیز در ۱۰ جولای آن‌ها را تحسین کردند. کین گفت: «عملیات چکش نیمه‌شب اوج پانزده سال کار بی ‌وقفه بود. دشمنان باید بدانند اعضای DTRA هنوز روی اهداف مشابه کار می‌کنند و این روند ادامه دارد.»/ منبع