واکنش چین، کره‌شمالی و روسیه به طرح گنبد طلایی ترامپ

پیشنهاد «گنبد طلایی» دونالد ترامپ، رییس‌جمهور ایالات متحده، برای ایجاد یک سامانه دفاع موشکی فضایی، واکنش‌های متفاوتی از سوی کشورهای رقیب مانند چین، کره‌شمالی و روسیه به دنبال داشته است. این طرح که هفته گذشته اعلام شد، با هدف حفاظت از آمریکا در برابر حملات موشکی طراحی شده و از سامانه «گنبد آهنین» اسرائیل الگوبرداری شده است. «گنبد طلایی» شامل مجموعه‌ای از رهگیرها، ماهواره‌ها و حسگرها خواهد بود که به گفته ترامپ، قادر به رهگیری موشک‌هایی است که از هر نقطه جهان پرتاب شوند. با این حال، این طرح که هنوز سال‌ها تا عملیاتی‌شدن فاصله دارد، با ابهامات بسیاری از جمله هزینه‌های آن روبه‌روست. منتقدان معتقدند که این سامانه نه‌تنها امنیت جهانی را افزایش نمی‌دهد، بلکه می‌تواند به تشدید رقابت تسلیحاتی و نظامی‌سازی فضا منجر شود.

کره‌شمالی واکنش تندی به این طرح نشان داده است. رسانه دولتی این کشور در روز ۲۷ می گزارش داد که وزارت امور خارجه کره‌شمالی «گنبد طلایی» را محکوم کرده و آن را «سناریوی جنگ هسته‌ای در فضای بیرونی» توصیف کرده که در راستای راهبرد آمریکا برای سلطه تک‌قطبی است. این وزارتخانه طرح را «محصولی از خودبرتربینی، تکبر و اقدامات خودسرانه» آمریکا خوانده و مدعی شده که ایالات متحده تحت پوشش یک پروژه دفاعی، در پی نظامی‌سازی فضا و کسب برتری نظامی همه‌جانبه است. کره‌شمالی با ارتش یک میلیون و سیصد هزار نفری خود، یکی از بزرگ‌ترین نیروهای نظامی جهان را دارد و در سال ۲۰۲۴ به تنهایی ۴۷ آزمایش موشکی، از جمله موشک‌های بالستیک قاره‌پیما که قادر به رسیدن به خاک آمریکا هستند، انجام داده است. بر اساس گزارش انجمن کنترل تسلیحات در واشنگتن، کره‌شمالی بین هفتاد تا ۹۰ سلاح هسته‌ای دارد و مقامات دفاعی آمریکا اعلام کرده‌اند که این کشور همچنان در حال گسترش زرادخانه خود است.

روسیه نیز به این طرح واکنش نشان داده، اما پاسخ آن در مقایسه با کره‌شمالی محتاطانه‌تر بوده است. پیش از اعلام رسمی طرح در هفته گذشته، روسیه و چین در بیانیه‌ای مشترک این برنامه را «عمیقاً بی‌ثبات‌کننده» خواندند و آن را رد کامل ارتباط متقابل بین تسلیحات تهاجمی و دفاعی راهبردی دانستند. آن‌ها همچنین با استفاده از فضا به عنوان «حوزه جنگی» مخالفت کردند و متعهد شدند که به طور مشترک با سیاست‌ها و فعالیت‌های امنیتی که فضا را به میدان جنگ تبدیل می‌کند، مقابله کنند. پس از سخنرانی ترامپ در دفتر بیضی کاخ سفید، کرملین واکنش ملایم‌تری نشان داد. دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین اظهار داشت که این پروژه «موضوعی حاکمیتی» برای آمریکا است و اگر ایالات متحده تهدید موشکی را احساس کند، طبیعی است که سامانه دفاع موشکی توسعه دهد. او افزود که به دلیل کمبود جزییات، هنوز نمی‌توان تهدید این طرح برای توازن هسته‌ای با آمریکا را ارزیابی کرد. سرگئی ریابکوف، وزیر امور خارجه روسیه نیز تأکید کرد که مسکو این پروژه را جدی می‌گیرد، اما ولادیمیر پوتین بارها اعلام کرده که سامانه‌های راهبردی روسیه قادر به نفوذ به هر نوع سامانه دفاع هوایی، از جمله سامانه‌های چندلایه هستند. با وجود محدودیت‌های ناشی از تحریم‌های بین‌المللی بر برنامه‌های فضایی روسیه، زرادخانه موشکی این کشور همچنان تهدیدی جدی محسوب می‌شود. گزارش آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا نشان می‌دهد که تا سال ۲۰۳۵، روسیه ممکن است دارای هزار سلاح فراصوت، پنج هزار موشک کروز تهاجمی زمینی و حدود چهارصد موشک بالستیک قاره‌پیما باشد. گزارش کنگره در ماه می نیز به توانایی موشک‌های روسیه در حمل کلاهک‌های هسته‌ای و استفاده این کشور از تهدید حمله هسته‌ای برای جلوگیری از مداخله بین‌المللی در اشغال اوکراین اشاره کرده است.

چین نیز پس از بیانیه مشترک با روسیه، انتقادهای خود را ادامه داد و از ترامپ خواست این طرح را کنار بگذارد. مائو نینگ، سخنگوی وزارت امور خارجه چین در نشست خبری روز ۲۱ می اظهار داشت که این پروژه خطر تبدیل فضا به منطقه جنگی و ایجاد رقابت تسلیحاتی فضایی را افزایش می‌دهد و نظام امنیت و کنترل تسلیحات بین‌المللی را متزلزل می‌کند. پنتاگون چین را تهدید موشکی قدرتمندی می‌داند که در دو دهه گذشته پیشرفت چشمگیری داشته است. گزارش سال ۲۰۲۴ نشان می‌دهد که چین با بیش از ۶۰۰ کلاهک هسته‌ای و حدود چهارصد موشک بالستیک قاره‌پیما، «پیشروترین زرادخانه موشک‌های فراصوت جهان» را در اختیار دارد. بر اساس بررسی دفاع موشکی وزارت دفاع آمریکا در سال ۲۰۲۲، چین از سامانه‌های دفاع هوایی و موشکی توسعه‌یافته توسط روسیه استفاده می‌کند و همزمان توانایی‌های بومی خود را که روزبه‌روز پیشرفته‌تر می‌شوند، گسترش می‌دهد. در مجموع، پیشنهاد «گنبد طلایی» به عنوان یک سامانه دفاعی پیشرفته، نگرانی‌هایی را در میان رقبای آمریکا ایجاد کرده است. این کشورها معتقدند که این طرح نه‌تنها به امنیت جهانی کمک نمی‌کند، بلکه می‌تواند به نظامی‌سازی فضا و تشدید تنش‌های جهانی منجر شود./ منبع