خیابان‌های هند، صحنه خیزش دوباره دموکراسی
اعتراضات جوانان علیه تغییر فهرست‌های انتخاباتی، جنبشی تازه برای احیای دموکراسی هند ایجاد کرده است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «خیابان‌های هند، صحنه خیزش دوباره دموکراسی» به قلم یامینی آیِر (Yamini Aiyar)، در نیویورک تایمز (New York Times) در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شده است. این یادداشت به اعتراضات جوانان هند علیه بازنگری فهرست‌های انتخاباتی، کاهش اعتماد عمومی به نهادهای انتخاباتی و تشدید اقتدارگرایی در دوران نارندرا مودی می‌پردازد و بسیج خیابانی را نشانه‌ای از ظرفیت تازه جامعه برای احیای دموکراسی ارزیابی می‌کند. در ادامه، چکیده این یادداشت را می‌خوانید.
تحولات اخیر هند نشان می‌دهد که مناقشه بر سر آینده دموکراسی این کشور، بیش از گذشته از صندوق‌های رأی به خیابان‌ها منتقل شده است. اعتراضات گسترده علیه بازنگری فهرست‌های انتخاباتی، به بحرانی سیاسی تبدیل شده که نه‌تنها اعتماد عمومی به روند انتخابات، بلکه مشروعیت نهادهای مسئول برگزاری آن را نیز تحت تأثیر قرار داده است. در مرکز این تحولات، نسل جوانی قرار دارد که با بهره‌گیری از شبکه‌های اجتماعی و سازمان‌دهی اعتراضات خیابانی، تلاش می‌کند محدودیت‌های فزاینده بر مشارکت سیاسی را به چالشی ملی تبدیل کند.
در ۱۰ اکتبر، نیروهای پلیس و شبه‌نظامی بخش‌هایی از دهلی‌نو را برای جلوگیری از برگزاری تجمعات اعتراضی مسدود کردند. این اعتراضات در مخالفت با اصلاح فهرست‌های انتخاباتی شکل گرفته بود؛ فرایندی که بنا بر گزارش یادداشت، میلیون‌ها نفر را از حق مشارکت انتخاباتی محروم کرده و اعتماد عمومی به انتخابات هند را متزلزل ساخته است. نیروهای امنیتی همچنین رهبران جنبش «کوکروچ جانتا پارتی» را هنگام ورود به پایتخت بازداشت کردند. با وجود این اقدامات، معترضان به خیابان‌ها آمدند و هزاران نفر بازداشت شدند؛ برخی نیز هدف ضرب‌وشتم پلیس قرار گرفتند.
دو روز بعد، ائتلافی متشکل از سیاستمداران مخالف، رهبران دانشجویی و فعالان جامعه مدنی در راهپیمایی بزرگی در مرکز دهلی‌نو شرکت کرد. حضور ده‌ها هزار نفر در این تجمع نشان داد که اعتراضات از محدوده یک حرکت دانشجویی یا کارزار محدود فراتر رفته و توانسته است گروه‌های مختلف مخالف دولت را حول مسئله سلامت انتخابات گرد هم آورد. اهمیت این تحول در آن است که مخالفان نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، طی سال‌های گذشته در ایجاد نیروی سیاسی منسجم و شکست دادن حزب حاکم در انتخابات با دشواری روبه‌رو بوده‌اند.
این جنبش از ماه جولای فعالیت خود را آغاز کرده و به‌تدریج به نمادی از احیای روحیه دموکراتیک در جامعه هند تبدیل شده است. نقش نسل جوان در این روند برجسته است؛ نسلی که از ابزارهای ارتباطی دیجیتال برای انتشار پیام‌های اعتراضی، ایجاد شبکه‌های مشارکت و بسیج جمعیت استفاده می‌کند. پیوند میان فعالیت آنلاین و حضور خیابانی می‌تواند زمینه‌ای برای شکل‌گیری مشارکت سیاسی گسترده‌تر فراهم کند و به نیروهای مخالف امکان دهد از پراکندگی پیشین فاصله بگیرند.
با این حال، چشم‌انداز دموکراسی هند همچنان با موانع جدی روبه‌رو است. بیش از یک دهه حکومت مودی با روندی از عقب‌گرد دموکراتیک همراه بوده که به تضعیف نهادهای عمومی و کاهش اعتماد شهروندان به سازوکارهای نظارتی انجامیده است. کمیسیون انتخابات، که پیش‌تر از اعتبار قابل‌توجهی برخوردار بود، اکنون با تردیدهای فزاینده درباره استقلال و عملکرد خود مواجه است. هم‌زمان، استفاده از ابزارهای سرکوب دولتی علیه معترضان، فشار بر منتقدان و محدودسازی فضای رسانه‌ای، نگرانی‌ها درباره کیفیت حکمرانی و امکان رقابت سیاسی منصفانه را افزایش داده است.
حزب حاکم بهاراتیا جاناتا، با گرایش ملی‌گرایانه هندو، موفقیت‌های انتخاباتی خود را همواره به‌عنوان نشانه‌ای از پشتوانه مردمی و پاسخی به انتقادها درباره تمرکز قدرت مطرح کرده است. با این حال، منتقدان معتقدند که پیروزی‌های انتخاباتی به‌تنهایی نمی‌تواند تضعیف نهادهای مستقل، ارعاب مخالفان یا محدود شدن آزادی رسانه‌ها را توجیه کند. همچنین، سیاست‌هایی که به تشدید شکاف‌های مذهبی و به حاشیه‌راندن جمعیت مسلمان هند، شامل حدود ۲۰۰ میلیون نفر، متهم شده‌اند، پرسش‌هایی اساسی درباره برابری شهروندی و ماهیت فراگیر دموکراسی این کشور ایجاد کرده‌اند.
از این منظر، اعتراضات اخیر صرفاً واکنشی به تغییرات فنی در فهرست‌های انتخاباتی نیست؛ بلکه به رویارویی گسترده‌تری بر سر اعتماد عمومی، پاسخ‌گویی نهادی و حق مشارکت سیاسی تبدیل شده است. برای دولت مودی، این حرکت می‌تواند یکی از جدی‌ترین چالش‌های سیاسی دوران دوازده‌ساله زمامداری او باشد، زیرا مسئله انتخابات را به موضوعی عمومی و قابل بسیج بدل کرده است. با این همه، متن در دسترس تنها بخشی از یادداشت اصلی را در بر می‌گیرد؛ بنابراین، نمی‌توان درباره پیشنهادهای نهایی نویسنده یا ارزیابی کامل او از مسیر آینده جنبش نتیجه‌گیری قطعی کرد./ منبع