شکاف درون‌حزبی در آلمان بر سر جنگ اوکراین

انتشار «بیانیه تأمین صلح در اروپا» از سوی طیف صلح‌طلب حزب سوسیال‌دموکرات آلمان (SPD)، شکافی قدیمی در درون این حزب را دوباره زنده کرده است. این بیانیه، که موضعی انتقادی نسبت به مسیر بازتسلیحاتی دولت اتخاذ کرده، در تضاد با سیاست رسمی رهبری حزب است که در ائتلاف با احزاب محافظه‌کار CDU-CSU و به رهبری فریدریش مرتس، رویکردی تهاجمی در قبال جنگ اوکراین در پیش گرفته‌اند.

اگرچه این بیانیه از حمایت گسترده‌ای در درون حزب برخوردار نیست، اما استقبال ضعیف از عملکرد لارس کلینگ‌بایل، معاون صدراعظم و وزیر دارایی، در کنفرانس حزبی روزهای ۲۸-۲۹ ژوئن و کسب تنها ۶۴ درصد رأی اعتماد، نشانه‌ای از نارضایتی بخشی از اعضای حزب نسبت به جهت‌گیری فعلی آن است. طبق نظرسنجی‌ها، حمایت عمومی از حزب سوسیال‌دموکرات به حدود ۱۵ درصد کاهش یافته و این ضعف، آینده ائتلاف حاکم را تهدید می‌کند.

در حالی‌ که رهبری جدید حزب سوسیال‌دموکرات آلمان در تلاش است تا با فاصله‌گرفتن از دوران اولاف شولتس، جایگاه انتخاباتی حزب را بازسازی کند، همراهی با خط‌مشی CDU-CSU در موضوعاتی چون اوکراین و تقویت نظامی، نتوانسته حمایت رأی‌دهندگان را جلب کند. با توجه به جایگاه کلیدی حزب سوسیال‌دموکرات آلمان در حفظ اکثریت پارلمان، کاهش بیش‌تر حمایت عمومی از این حزب، جایگاه خود مرتس را نیز متزلزل خواهد کرد.

مواضع دولت درباره اوکراین بر این فرض استوار است که ادامه جنگ، سرانجام روسیه را به عقب‌نشینی از اهداف جنگی خود و پذیرش مصالحه‌ای مورد قبول اوکراین وادار خواهد کرد. این سیاست که مصالحه را معادل سازش‌ناپذیر و ناپسند تلقی می‌کند، مانع از هرگونه بازنگری جدی در رویکرد کنونی شده است. حامیان این خط‌مشی همچنین به امید بازگشت یک رئیس‌جمهور ضدروسی در آمریکا، ادامه مسیر فعلی را توجیه می‌کنند.

بیانیه صلح، که با امضای صد نفر از چهره‌های برجسته حزب سوسیال‌دموکرات آلمان منتشر شده، خواستار بازگشت به سنت دیپلماسی و سیاست خارجی ویلی برانت در دهه ۱۹۶۰ است؛ سیاستی که در نگاه بسیاری، به فروپاشی مسالمت‌آمیز شوروی و وحدت آلمان انجامید. رالف موتسنیش و رالف اشته‌گنر، دو چهره ارشد حزب، تهیه‌کنندگان اصلی این بیانیه هستند و امضاکنندگان آن شامل رؤسای سابق حزب، وزیران پیشین و تاریخ‌نگارانی چون پیتر برانت، فرزند ویلی برانت، می‌شوند.

این بیانیه، ضمن پذیرش ضرورت آمادگی دفاعی آلمان، هشدار می‌دهد که دولت فعلی در پی برقراری صلح از مسیر آمادگی برای جنگ است، حال‌آن‌که باید به‌جای تقابل با روسیه، بر همکاری و امنیت جمعی تکیه کند. امضاکنندگان خواهان کاهش تنش، اعتمادسازی متقابل، و تدوین راهبردی دیپلماتیک برای پایان‌دادن به جنگ اوکراین هستند و با استقرار موشک‌های میان‌برد آمریکا در آلمان مخالفت کرده‌اند.

موضع جناح اصلی حزب سوسیال‌دموکرات آلمان نسبت به این بیانیه سرد بوده است. بوریس پیستوریوس، وزیر دفاع و یکی از چهره‌های محبوب حزب، امضاکنندگان را متهم به نادیده‌گرفتن واقعیت و بهره‌برداری از تمایل عمومی به صلح کرد. به‌نظر می‌رسد عملکرد نه‌چندان موفق کلینگ‌بایل در کنفرانس حزبی، بازتاب همین شکاف درونی بر سر حمایت بی‌قیدوشرط از سیاست‌های خصمانه علیه روسیه باشد. زمان‌بندی انتشار این بیانیه نیز حکایت از آن دارد که جناح صلح‌طلب در تلاش است درون حزب گسستی ایجاد کند./ منبع