اوکراین و آموزش دفاع در برابر روسیه

افزایش حملات پهپادی روسیه در سراسر اروپا، به‌طور ناخواسته شهرت فزاینده اوکراین را به‌عنوان پیشروترین کشور در جنگ‌های پهپادی در قاره تأکید کرده است. کشورهای مختلفی از جمله دانمارک و لهستان با پاسخ به اقدامات تحریک‌آمیز روسیه، به‌دنبال برقراری طرح‌های مشترک آموزش ضدپهپادی با مربیان اوکراینی بوده‌اند، در حالی که اوکراین نقش پررنگی در بحث‌های در حال تحول درباره دفاع جمعی اروپایی در برابر پهپادهای پوتین ایفا کرده است.

توانمندی اوکراین در جنگ‌های پهپادی در نشست اخیر جامعه سیاسی اروپا در کپنهاگ مورد توجه قرار گرفت. مته فردریکسن، نخست‌وزیر دانمارک، اظهار کرد: «اوکراین، تنها کارشناس فعلی در جهان در زمینه ظرفیت‌های ضدپهپادی است، زیرا آن‌ها تقریباً هر روز با پهپادهای روسیه می‌جنگند.» او افزود که دانمارک باید تجربیات، فناوری‌های جدید و نوآوری‌های اوکراین را در راستای تقویت تسلیحات خود به کار گیرد. مارک روته، دبیر کل ناتو، نیز با ارزیابی نخست‌وزیر دانمارک موافقت کرده و بر اهمیت آمادگی اوکراین برای به‌اشتراک‌گذاشتن تجربیاتش با کشورهای ناتو تأکید کرد.

ظهور سریع اوکراین به‌عنوان یک ابرقدرت در زمینه پهپادها، نشان‌دهنده این واقعیت است که «نیاز مادر اختراع است». در ابتدای جنگ در ماه فوریه ۲۰۲۲، اوکراین نمی‌توانست با برتری‌های نیروی انسانی و آتش‌بارهای سنتی روسیه رقابت کند و به‌همین دلیل به‌استفاده از ترکیبی از شجاعت و راه‌حل‌های فناوری نوآورانه روی آورد. از همان ابتدا، اوکراین استفاده از پهپادها را در نقش‌های جنگی گسترش داد و از سال ۲۰۲۳ این موضوع به ارتش اوکراین اجازه داد تا کمبود مهمات توپخانه‌ای را جبران کرده و پیشروی‌های روسیه را متوقف کند.

این تأکید بر پهپادهای ارزان و مؤثر، میدان جنگ را دگرگون کرده و «دیوار پهپادی» را در امتداد خط مقدم ایجاد نموده است. در این منطقه که چندین کیلومتر در هر دو طرف خط صفر امتداد دارد، هر سرباز یا وسیله‌ای که از پوشش خود خارج شود، به‌هدفی فوری تبدیل می‌شود. این امر تمرکز نیروهای بزرگ و زرهی را دشوار کرده و به ‌همین دلیل، طی سه سال گذشته هیچ پیشروی عمده‌ای در جبهه‌های جنگ مشاهده نشده است.

اوکراین همچنین به‌طور مؤثری از فناوری‌های پهپادی فراتر از میدان جنگ استفاده کرده است. استفاده نوآورانه از پهپادهای دریایی باعث تغییر روند جنگ در دریای سیاه شده و محاصره روسیه در سواحل جنوبی اوکراین را شکسته است. به‌تازگی، این پهپادها برای حمل موشک‌های ضدهوایی تغییر داده شده و هلی‌کوپترهای روسی را در دریای سیاه سرنگون کرده‌اند. این موفقیت‌ها جنگ دریایی را متحول کرده و توجه جهانیان را به‌خود جلب نموده است.

اوکراین در سال‌های اخیر به‌طرز چشمگیری ناوگان پهپادهای دوربرد خود را گسترش داده است تا حملات خود را به داخل روسیه ببرد. از ماه آگوست ۲۰۲۵، اوکراین به حملات هوایی مؤثری علیه پالایشگاه‌های نفتی، مراکز لجستیکی و سایت‌های صنعتی نظامی در عمق فدراسیون روسیه پرداخته است. این حملات باعث بحران سوخت در روسیه شده و برخی مناطق مجبور به‌معرفی سهمیه‌بندی بنزین شده‌اند.

والری زالوجنی، ژنرال سابق ارتش اوکراین، که یکی از معماران دکترین جنگ پهپادی اوکراین بود، بر لزوم نوآوری به‌عنوان مبنای راهبردی مقاومت اوکراین تأکید کرد. او گفت: «اوکراین باید کمبود منابع خود را با معرفی مستمر نوآوری‌های نظامی جبران کند.»

اوکراین و روسیه اکنون در یک رقابت بی‌وقفه برای نوآوری گرفتار شده‌اند، جایی که فاصله بین ظهور سیستم‌های جدید تسلیحاتی و توسعه اقدامات مقابله‌ای به هفته‌ها کاهش یافته است. این رقابت شدید باعث پیشرفت صنعت داخلی پهپاد اوکراین شده و آن را از همتایان غربی خود جلوتر انداخته است.

اگر اعضای ناتو بخواهند این شکاف را ببندند، باید به‌شدت بر درس‌های فنی و راهبردی آموخته‌شده از ارتش اوکراین در طول سه سال و نیم جنگ پهپادی تکیه کنند. برنامه‌های آموزشی در حال اجراست و زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، آمادگی خود را برای به اشتراک‌گذاری تجربیات کشورش با دیگر شرکای ناتو اعلام کرده است. کشورهای بیشتری به‌دنبال ایجاد تولید مشترک پهپاد به‌منظور بهره‌برداری از فناوری‌های دفاعی اوکراین هستند. در ماه سپتامبر گذشته، انگلیس اعلام کرد که تولید انبوه پهپادهای مقابله‌کننده با اوکراین را آغاز خواهد کرد و رومانی نیز به‌تازگی برنامه‌های جاه‌طلبانه‌ای برای تولید پهپادها در همکاری با اوکراین ارائه کرده است.

تهاجم روسیه به اوکراین اولین جنگ کامل پهپادی در جهان است و به نقطه عطفی در تاریخ نظامی تبدیل شده است. با در‌نظر‌گرفتن اینکه پهپادها در آینده نقش غالبی در جنگ‌ها خواهند داشت، تجربه منحصربه‌فرد اوکراین در این نوع جنگ تکنولوژیک آن را به شریک اصلی ناتو و متحد ضروری در دفاع از اروپا تبدیل کرده است./ منبع