پوتین تا کجا پیش خواهد رفت؟

روسیه با عبور عمدی پهپادها از حریم هوایی لهستان و ادامه تحریکات علیه دانمارک، رومانی، استونی، هلند و دیگر کشورها، حدّ و مرزهای پذیرفتنی در اروپا را می‌آزماید. این عملیات گاه با جنگنده و گاه با «پهپادهای ناشناس» انجام می‌شود؛ تاکتیکی برگرفته از انکار مداخله نظامی مستقیم و به‌منظور سنجش واکنش پدافندی همسایگان. در سطح تاکتیکی هدف، سنجش کارآمدی پدافند هوایی اروپا است، پس از حادثه لهستان، ناتو واکنش هوایی شرکا را افزایش داد و هرچند مارک روته، دبیرکل ناتو گفت متحدان می‌توانند از هر سانتیمتر دفاع کنند، پرسش درباره اثربخشی باقی ماند. اوکراین در مقابله با حملات پهپادی از موشک‌های گران‌قیمت استفاده نکرده و با گروه‌های آتش متحرک، سامانه‌های کوتاه‌برد و پهپادهای رهگیر به شکار اهداف می‌پردازد؛ تجربه‌ای که او را در این حوزه پیشگام کرده است.

در سطح راهبردی، هدف ایجاد اجبار برای کاهش کمک اروپاست، اروپا شریک اصلی اوکراین است و تأمین مالی خرید تسلیحات از آمریکا و هاب تحویل آن برعهده اتحادیه است؛ تحریکات روسیه اروپاییان را به تقویت دفاع داخلی و انباشت تسلیحات برای خودشان سوق می‌دهد و ممکن است کمک‌ها به کی‌یف کاسته شود. اوکراین به حفاظت در برابر موشک‌های کروز و بالستیک نیاز دارد؛ این سامانه‌ها با ابزارهای مقابله با پهپاد متفاوت‌اند و حجم مورد نیاز اوکراین از آنچه اروپا می‌طلبد متمایز است. سرباز اوکراینی در برابر موشک «اسکندر» از پایتخت‌های اروپایی محافظت می‌کند، همچنان که واشنگتن نیز در پی انتقال بار دفاعی به اروپا است.

تأخیر تحریم‌های قاطع آمریکا و تغییر لحن دونالد ترامپ به مسکو زمان داده و مسکو از این فضا برای ایجاد رعب بهره می‌برد. روسیه از ترس به‌عنوان ابزار سیاسی سود می‌جوید و با نمایش تسلیحات و باج‌خواهی هسته‌ای تصویر قدرت می‌سازد؛ درحالی‌که اقتصاد واقعی کشور از ثروت گروه محدودی از الیگارش‌ها شکل گرفته و احتمال فشار آن‌ها بر دکمه هسته‌ای اندک است. او می‌افزاید که مقاومت اوکراین از سال ۲۰۲۲ توهم قدرت نظامی روسیه را درهم شکسته و نشان داده روسیه باوجود برتری نیرو نتوانسته کشور را تصرف کند.

هر واکنش تند یا بیان «نگرانی» از سوی دولت‌های اروپایی ضعف نشان می‌دهد و این ضعف نه‌تنها از سوی روسیه، بلکه از جانب شرکا و شهروندان نیز دیده می‌شود؛ فقدان پاسخ قاطع می‌تواند اعتماد به دولت را تضعیف کند و به ناپایداری سیاسی بینجامد. او به تجربه ترکیه در سال ۲۰۱۵ اشاره می‌کند که جنگنده سوخو-۲۴ را هنگام ورود به حریم هوایی خود سرنگون کرد و آن را نمونه‌ای از پاسخ قاطع می‌داند.

در پایان، راه‌حل پیشنهادی بازپس‌گیری و مجازات متجاوز به شیوه‌های مؤثر ولی غیرنظامی است؛ نه فراخوان به جنگ جهانی، بلکه استفاده از اهرم‌هایی که کرملین را دردناک هدف گیرند. یکی از این گزینه‌ها مصادره دارایی‌های یخ‌زده روسیه است: در حساب‌های Euroclear (سیستمی است که بانک‌ها، دولت‌ها و نهادهای مالی از آن برای نگهداری، انتقال و تسویه معاملات اوراق بهادار، مثل اوراق قرضه، سهام، و اوراق خزانه‌داری استفاده می‌کنند) نزدیک به ۱۸۵ میلیارد یورو (معادل ۲۱۴ میلیارد دلار) متعلق به بانک مرکزی روسیه رسوب دارد و بررسی انتقال این وجوه به اوکراین می‌تواند سیگنالی قاطع به مسکو باشد که اروپا ضعیف نیست و از ابزار بازدارنده بهره‌مند است. بیانیه‌ها و جلسات دیپلماتیک پهپاد را ساقط نمی‌کنند؛ متجاوز زبان قدرت و اراده را می‌فهمد و نباید گذاشت توهمات روسیه، اراده اروپا را سست سازد./ منبع