ناتو چگونه می‌تواند از آمریکا در آسیا حمایت کند؟

آمریکا در حال آماده‌سازی برای مواجهه احتمالی با چین است، در حالی‌که همزمان مقامات آمریکایی در نشست سال ۲۰۲۵ ناتو با همتایان خود دیدار می‌کنند. در چنین شرایطی، کشورهای عضو ناتو می‌توانند نقش مهمی در کمک به آمریکا در صورت بروز بحران‌هایی مانند تایوان یا فیلیپین ایفا کنند. هرچند این نقش‌ها لزوماً شامل جنگیدن در کنار آمریکا نیست، اما اعلام آمادگی برای چنین حمایتی و همچنین کمک به آمریکا در مدیریت تعهدات امنیتی دیگر در جهان می‌تواند باعث تمرکز بیش‌تر آن بر آسیا شود.

درگیرساختن اروپا در مسائل امنیتی آسیا دشوار خواهد بود. کشورهای اروپایی روابط تجاری گسترده‌ای با چین دارند و چین دومین شریک تجاری اتحادیه اروپا پس از آمریکاست، با میانگین تجارت روزانه ۱.۵ میلیارد دلار. همچنین، از منظر جغرافیایی، آمریکا صاحب قدرت در اقیانوس آرام نیز هست، اما تمرکز اروپا بیش‌تر بر همسایه روس خود است. حتی اگر کشورهای اروپایی مایل به ایفای نقش فعال‌تری باشند، ظرفیت‌های نظامی محدودی دارند. تردیدهایی در خصوص توانایی قاره برای حمایت از اوکراین وجود دارد، چه رسد به حضور نظامی در مناطقی مانند تایوان یا دریای جنوبی چین.

سیاست ناتو در قبال آسیا به دلیل نبود وحدت میان اعضا در روابط با چین پیچیده‌تر می‌شود. از مجارستان که روابط اقتصادی نزدیکی با چین دارد تا انگلیس که نگران نفوذ پکن است، اختلاف نظر وجود دارد. نخستین بیانیه مهم ناتو درباره چین در ماه دسامبر سال ۲۰۱۹ منتشر شد و چین را «دارای فرصت‌ها و چالش‌ها» توصیف کرد. اما پس از جنگ اوکراین و حمایت چین از روسیه، ناتو به سمت موضع‌گیری انتقادی‌تر از چین حرکت کرده است، همان‌طور که در نشست سال ۲۰۲۴ و سند ناتو تا سال ۲۰۳۰ نمایان شد.

این تغییر موضع با افزایش همکاری ناتو با چهار شریک اصلی آسیا-اقیانوسیه (استرالیا، ژاپن، نیوزیلند و کره‌جنوبی) همراه بوده است. ژاپن در مرکز این راهبرد قرار دارد و از سال ۲۰۲۰ به نشست‌های وزارتی ناتو دعوت شده و از سال ۲۰۲۲ به‌طور منظم شرکت کرده است.

در صورت بروز درگیری با چین، آمریکا خواهان حمایت متحدان ناتویی خود خواهد بود. چین و روسیه دارای «شراکت بدون محدودیت» هستند و یکدیگر را در درگیری‌هایی که به‌طور مستقیم بر آن‌ها تأثیر نمی‌گذارد یاری می‌کنند. بنابراین، حمایت متحدان برای آمریکا اهمیت حیاتی دارد.

اگرچه توان نظامی مستقیم اروپا در آسیا ناچیز است، اما می‌تواند در سناریوهای مختلف نقش‌آفرینی کند. پیش از بروز درگیری، اروپا می‌تواند با آمریکا در انجام رزمایش‌های نظامی و عملیات آزاد کشتیرانی در منطقه هند-اقیانوس آرام همکاری کند. حضور نمادین نظامی، حتی اگر از منظر نظامی اهمیت زیادی نداشته باشد، از نظر سیاسی تأثیرگذار است و ممکن است عامل بازدارندگی محسوب شود.

با وجود ضعف فعلی، کشورهای اروپایی ظرفیت‌های زیادی دارند. جنگ روسیه و اوکراین ناتو را دوباره فعال کرده و هزینه‌های نظامی کشورهای عضو در حال افزایش است. اروپا سامانه‌های دفاع هوایی، تانک و موشک کروز به اوکراین ارسال کرده و بیش از هفتاد هزار سرباز اوکراینی را آموزش داده است. در صورت نیاز، اروپا می‌تواند بخشی از شکاف ناشی از انتقال حمایت آمریکا به آسیا را پوشش دهد.

اروپا همچنین می‌تواند به متحدان آمریکا در آسیا تسلیحات برساند، در تحریم‌های اقتصادی مشارکت کند و از نظر صنعتی فشار بر چین را افزایش دهد. تداوم کاهش ذخایر تسلیحاتی آمریکا به دلیل درگیری‌های اوکراین و اسرائیل، ضرورت مشارکت اروپا را بیش‌تر کرده است.

علاوه بر این، حضور متحدان باعث تقویت حمایت سیاسی داخلی در آمریکا برای عملیات نظامی در آسیا می‌شود. اروپا همچنین می‌تواند مسئولیت بیش‌تری در غرب‌آسیا و اروپا بر عهده گیرد، از جمله افزایش تولید تسلیحات برای اوکراین یا همکاری با کشورهای خلیج فارس برای مهار ایران. در این راستا، اروپا نیازمند گسترش پایگاه‌ها و همکاری منطقه‌ای خواهد بود.

در نهایت، نقش‌آفرینی مؤثر اروپا مستلزم آن است که آمریکا انتظارات خود را شفاف اعلام کند و مشارکت اروپا را در فرآیند برنامه‌ریزی وارد سازد. نشست ناتو در سال ۲۰۲۵ می‌تواند آغازی برای این گفت‌وگوها باشد./ منبع