پیامدهای پایان پیمان استارت نو برای اروپا

پایان پیمان استارت نو به‌معنای خروج از نیم‌قرن توافقات دوجانبه‌ای است که نه‌تنها تعداد کلاهک‌های مستقر را محدود می‌کرد، بلکه با سازوکار‌های بازرسی و تبادل داده، نوعی پیش‌بینی‌پذیری راهبردی ایجاد کرده بود. با وجود پیشنهاد ولادیمیر پوتین مبنی بر رعایت یک‌ساله محدودیت‌ها، عدم پذیرش رسمی از سوی دولت دونالد ترامپ و تأکید وی بر دستیابی به «توافقی بهتر» که شامل چین نیز باشد، جهان را وارد دورانی بدون حفاظ کرده است. در حالی که آمارهای رسمی نشان می‌دهند روسیه و ایالات متحده همچنان بیش از ۸۰ درصد کلاهک‌های هسته‌ای جهان را در اختیار دارند، فقدان نظارت‌های میدانی می‌تواند منجر به نوسازی شتابان و رقابت تسلیحاتی جدیدی شود که ثبات جهانی را به مخاطره می‌اندازد. اروپا که ذی‌نفع اصلی ثبات ناشی از این پیمان‌ها بود، اکنون در برابر رویکرد معامله‌گرایانه واشنگتن و تهدیدات روسیه آسیب‌پذیرتر از گذشته شده است.

از نگاه تحلیلگران، تهدید فوری برای اروپا نه در تعداد کلاهک‌های راهبردی روسیه، که در زرادخانه بزرگ و محدودنشده سلاح‌های هسته‌ای غیرراهبردی (تاکتیکی) این کشور نهفته است که هرگز تحت پوشش استارت نو نبودند. با این حال، فروپاشی این پیمان فشارها را بر فرانسه وانگلیس افزایش می‌دهد تا زرادخانه‌های خود را در مذاکرات آتی بگنجانند؛ پیشنهادی که پاریس و لندن به‌شدت با آن مخالفت می‌کنند، زیرا بازدارندگی آن‌ها ماهیتی سیاسی و حداقلی دارد و بر پایه تعادل عددی با مسکو بنا نشده است. در این شرایط، اروپا باید به‌جای تکیه بر مدل‌های منسوخ دوجانبه جنگ سرد، به‌دنبال «رویکردهای رفتاری» جدید باشد. اقداماتی نظیر تقویت کانال‌های ارتباطی بحران، اطلاع‌رسانی پیش‌دستانه رزمایش‌ها و تمرکز بر فناوری‌های بی‌ثبات‌کننده جدید مانند هوش مصنوعی در فرماندهی هسته‌ای و زیردریایی‌های بدون سرنشین، می‌تواند راهگشا باشد. اولویت اروپا در سال ۲۰۲۶، جلوگیری از این تصور غلط است که سلاح بیشتر لزوماً به‌معنای امنیت بیشتر است./ منبع