نگاهی میدانی به توزیع جنجالی غذا در نوار غزه

هزاران نفر در آفتاب سوزان و زیر نظر تانک اسرائیلی، در صفی طولانی در جنوب دومین شهر بزرگ نوار غزه ایستاده بودند. آن‌ها کیلومترها پیاده‌روی کرده بودند تا به مرکز توزیع غذا در حومه خان‌یونس برسند. با افزایش جمعیت، مزدوران آمریکایی که از ورودی مرکز محافظت می‌کردند، تیر هوایی شلیک کردند و جعبه‌هایی حاوی آرد، پاستا، روغن و دیگر اقلام خشک را میان مردم توزیع کردند؛ اقلامی که برای یک هفته مصرف یک خانواده کافی تلقی می‌شد. افراد دریافت‌کننده، جعبه‌ها را خالی کرده، محتویات را در کیسه‌های سفید ریخته و محل را ترک کردند.

چند دقیقه بعد، محافظان تلاش کردند گروهی از زنان را به جلوی صف بیاورند، اما ازدحام جمعیت به هجوم به داخل مرکز منجر شد. گاز اشک‌آور نتوانست جلوی جمعیت را بگیرد و در نتیجه توزیع غذا متوقف و مرکز بسته شد. این صحنه‌ها که روز ۱۵ جولای و طی بازدید کوتاه خبرنگار از یک پست دیده‌بانی ارتش اسرائیل رخ داد، در دو ماه گذشته بارها تکرار شده و اغلب به کشته‌شدن چندین نفر، عمدتاً بر اثر تیراندازی نظامیان اسرائیلی منتهی شده است. تنها یک روز بعد، دست‌کم بیست نفر در ازدحام در همان محل جان باختند.

بنیاد انسان‌دوستانه غزه (GHF) که از ماه می توزیع غذا را در چهار مرکز در جنوب و مرکز غزه آغاز کرده، مرگ این افراد را تأیید کرده است. این بنیاد مدعی است که دلایل معتبری در دست دارد که نشان می‌دهد حماس، که همچنان کنترل بخش‌هایی از غزه را در دست دارد، عمداً افراد تحریک‌کننده را برای ایجاد بی‌نظمی به محل فرستاده است. این نهاد همچنین پرتاب گاز اشک‌آور از سوی نیروهای خود را رد می‌کند.

پس از گذشت ۲۱ ماه از جنگ، دست‌کم نیمی از جمعیت ۲.۱ میلیون نفری غزه در خان‌یونس و در منطقه‌ای موسوم به «منطقه انسانی» در چادرها و کلبه‌هایی در نزدیکی ساحل در العواصی متمرکز شده‌اند. بقیه در بقایای شهر غزه و چند شهرک شمالی باقی مانده‌اند. رفح، شهری در مرز مصر که زمانی بیش از دویست هزار نفر جمعیت داشت، تقریباً به‌طور کامل با بمب‌افکن‌ها و بولدوزرهای اسرائیلی ویران شده است.

ادعاهای نهادهای بهداشتی فلسطینی و سازمان‌های وابسته به سازمان ملل مبنی بر کشته‌شدن حدود هفتصد نفر در اطراف مراکز توزیع غذا، از سوی ارتش اسرائیل رد شده و این نهاد نظامی ارقام مذکور را «به‌طور عمدی بزرگ‌نمایی‌شده» می‌خواند. با این حال، برخی از نظامیان ارتش اسرائیل در گفت‌وگو با روزنامه هاآرتص تأیید کرده‌اند که دستور تیراندازی به سوی جمعیت دریافت کرده بودند. یک مقام ارشد ارتش اذعان کرده که مواردی از «شلیک اشتباه» وجود داشته و رویه‌ها بازبینی شده‌اند، اما استفاده از گلوله جنگی برای کنترل جمعیت را رد می‌کند.

با وجود این، ارتش اسرائیل مراکز توزیع غذای بنیاد انسان‌دوستانه غزه را «داستان موفقیت» می‌نامد و می‌گوید این مراکز توانسته‌اند کنترل کمک‌های غذایی را از حماس بازپس گیرند. اسرائیل حماس را متهم می‌کند که پیش‌تر کمک‌های سازمان‌های بین‌المللی را در کنترل خود گرفته و از آن‌ها سود مالی کسب می‌کرده است. از نظر اسرائیل، جلوگیری از این روند، قدرت اقتصادی حماس را کاهش داده و نفوذ این گروه بر مردم را تضعیف کرده است.

با این حال، سازمان‌های امدادرسان بین‌المللی از جمله نهادهای سازمان ملل، این ادعا را رد کرده و تأکید دارند که کمک‌های آن‌ها در کنترل حماس نبوده است. آن‌ها همچنین از همکاری با بنیاد انسان‌دوستانه غزه خودداری کرده‌اند و آن را ناقض اصول بنیادین انسان‌دوستی دانسته‌اند. اسرائیل به برخی طایفه‌های محلی، از جمله گروه‌های مجرم، اجازه داده به‌طور مستقل غذا دریافت کنند و مدعی است که این اقدام توازن قوا را به زیان حماس تغییر داده است.

مذاکرات غیرمستقیم میان اسرائیل و حماس در دوحه، برای دستیابی به آتش‌بس موقت و احتمالاً پایان جنگ، هنوز به نتیجه نرسیده است. یکی از شروط مطرح‌شده از سوی حماس در این گفت‌وگوها، تعطیلی مراکز بنیاد انسان‌دوستانه غزه و بازگرداندن مسئولیت توزیع غذا به سازمان‌های دیگر است. ارتش اسرائیل این شرط را نشانه‌ای از موفقیت مراکز توزیع می‌داند./ منبع