توقف مذاکرات هسته‌ای و تقویت نظامی ایران با کمک چین

مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا از اواسط ماه مارس تاکنون پنج دور برگزار شده، اما با میانجی‌گری عمان، پیشرفت قابل‌توجهی حاصل نشده است. اختلاف اصلی بر سر برنامه غنی‌سازی اورانیوم ایران است که تهران بر حفظ آن اصرار دارد، اما آمریکا معتقد است این برنامه می‌تواند به ساخت سریع تسلیحات هسته‌ای منجر شود. اسرائیل که برنامه هسته‌ای ایران را تهدیدی وجودی می‌داند، به‌تازگی لحن خود را تندتر کرده و هشدار داده که در صورت نبود توافقی معتبر، به‌صورت یک‌جانبه برای جلوگیری از دستیابی ایران به توانایی تسلیحات هسته‌ای اقدام خواهد کرد. آمریکا نیز، ضمن تأکید بر دیپلماسی، اعلام کرده که اگر مذاکرات طولانی شود، ممکن است به گزینه‌های نظامی برای تخریب زیرساخت‌های هسته‌ای ایران متوسل شود.

در این میان، ایران خود را برای بدترین سناریو آماده می‌کند. برای تقویت توان بازدارندگی، ایران به‌تازگی مجموعه‌ای از انبارهای زیرزمینی موشک و پهپاد، موسوم به «شهرهای موشکی» را رونمایی کرده است. این پناهگاه‌های عمیق برای مقاومت در برابر حملات هوایی طراحی شده‌اند و امکان پرتاب سریع موشک‌ها را در زمان جنگ فراهم می‌کنند. تلویزیون دولتی ایران تصاویری از ذخایر بزرگ موشک‌های بالستیک و کروز و پهپادها تحت فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پخش کرده است. بر اساس گزارش وال‌استریت ژورنال، ایران برای تقویت زرادخانه موشکی خود، هزاران تن آمونیوم پرکلرات، ماده کلیدی اکسیدکننده برای سوخت موشک‌های بالستیک جامد، از تأمین‌کنندگان چینی سفارش داده که قرار است در ماه‌های آینده به بنادر ایران برسد. این مقدار می‌تواند تا هشتصد موشک کوتاه‌برد را تأمین کند. بخشی از این مواد برای متحدان منطقه‌ای ایران، از جمله حوثی‌های یمن و شبه‌نظامیان شیعه در عراق، که از حمایت نظامی و مالی ایران برخوردارند، در نظر گرفته شده است. این گروه‌ها در «محور مقاومت» ایران نقش کلیدی در جنگ‌های نیابتی علیه منافع آمریکا و اسرائیل در غرب آسیا دارند.

در ماه آوریل، انفجاری مرگبار بندرعباس، بندر اصلی کانتینری ایران را لرزاند. مقامات ایران این حادثه را به مدیریت نادرست مواد خطرناک نسبت دادند، اما فعالان محلی و رسانه‌های خارجی آن را به انبار آمونیوم پرکلرات وارداتی برای تولید موشک یا صادرات به نیروهای متحد مرتبط دانستند. نگرانی‌های غرب درباره جاه‌طلبی‌های موشکی ایران ادامه دارد. اگرچه مذاکرات کنونی بر غنی‌سازی اورانیوم متمرکز است، مقامات آمریکایی و اروپایی از توانایی فزاینده ایران برای ترکیب مواد هسته‌ای با سیستم‌های پرتاب موشکی ابراز نگرانی کرده‌اند؛ ادعایی که تهران بارها رد کرده است.

سال گذشته، در اوج جنگ غزه، ایران و اسرائیل درگیر حملات متقابل شدند. در پاسخ به کشته‌شدن مقامات ارشد سپاه و حزب‌الله توسط اسرائیل، ایران حملات موشکی مستقیم به خاک اسرائیل انجام داد. در ماه اکتبر گذشته، ارتش اسرائیل با حملات هوایی هماهنگ به پایگاه‌های نظامی و مراکز تولید موشک ایران پاسخ داد. اگرچه تهران تأثیر این حملات را کم‌اهمیت جلوه داد، آژانس‌های اطلاعاتی غربی گزارش دادند که خسارات جدی، از جمله به چندین مخلوط‌کن سیاره‌ای که دستگاه‌های تخصصی برای تولید سوخت موشک جامد هستند، وارد شده است. ایران از آن زمان خطوط تولید را تعمیر و بازسازی کرده است.

همزمان با آماده‌سازی‌های نظامی، رهبران ایران هشدارهای ضداسرائیلی خود را شدت بخشیده‌اند. آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، رهبر انقلاب در سخنرانی روز چهارشنبه، خواسته‌های آمریکا برای برچیدن کامل زیرساخت‌های غنی‌سازی ایران را رد کرد و اظهار داشت که این موضوع به آمریکا اساساً ربطی ندارد. او همچنین نقش آمریکا در کارزار جنگی اخیر اسرائیل در غزه را محکوم کرد و گفت: «دست‌های آمریکا به خونریزی در غزه آلوده است» و تأکید کرد که آمریکا باید منطقه را ترک کند. از زمان انقلاب سال ۱۳۵۷، دشمنی با اسرائیل یکی از اصول اصلی ایدئولوژی جمهوری اسلامی بوده و بسته به شرایط ژئوپلیتیکی، لحن تهران بین آرام و آتشین در نوسان است. امروز این لحن آتشین است.

سرتیپ عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع ایران در مصاحبه‌ای با خبرگزاری ایلنا، هشدار داد که اگر اسرائیل کوچک‌ترین اقدامی علیه ایران انجام دهد، رژیم آن نابود خواهد شد و تهدیدات اسرائیل برای حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران را «حرف‌های پوچ» خواند. رئیس‌جمهور مسعود پزشکیان نیز در سخنرانی تلویزیونی، کشورهای اسلامی را به مقابله با اسرائیل فراخواند و پرسید: «اگر مسلمانان متحد شوند، اسرائیل با تنها چهار میلیون نفر چه می‌تواند بکند؟» این در حالی است که جمعیت اسرائیل بیش از ۱۰ میلیون نفر است. درخواست برای نابودی کامل اسرائیل همچنان ریشه در آموزه‌های آیت‌الله سیدروح‌الله خمینی، بنیان‌گذار جمهوری اسلامی دارد. حسن خمینی، نوه او، در مراسم سالگرد درگذشت خمینی اظهار داشت: «امروز، ۳۶ سال بعد، صدای امام خمینی همچنان در جهان طنین‌انداز است» و با استناد به سخنرانی معروف امام خمینی در سال ۱۳۵۷، اسرائیل را «غده سرطانی» خواند که باید نابود شود./ منبع