محرکها و موانع مرحله دوم آتشبس غزه کدامند؟
ترامپ برای گذار به مرحله دوم آتشبس غزه با چالشهایی همراه است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «محرکها و موانع مرحله دوم آتشبس غزه کدامند؟» به قلم محسن فایضی در اندیشکده تهران منتشر شده است. این یادداشت با تحلیل رویکرد دولت ترامپ، به بررسی تضاد منافع میان واشنگتن و تلآویو در زمینه استقرار نیروهای بینالمللی و سازوکار خلع سلاح حماس میپردازد و پیچیدگیهای گذار به فاز دوم توافق را در سایه بیمیلی بازیگران منطقهای برای پذیرش مسئولیت امنیتی غزه تبیین میکند. در ادامه، چکیده این یادداشت را میخوانید.
قرار است بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ هفته آینده در آمریکا دیدار کنند. گمانهزنیهای متعددی درباره اهداف این دیدار، بهویژه اقناع ترامپ درباره پروندههای مرتبط با ایران، لبنان و منطقه مطرح میشود، اما شاخصترین احتمال، ورود به مرحله دوم آتشبس در غزه است. پس از اتمام تبادل اسرا و اجساد به جز یک جسد که هنوز پیدا نشده، کاخ سفید در آغاز سال ۲۰۲۶ خواهان شروع مرحله دوم آتشبس در غزه است. یکی از اصلیترین الزامات این مرحله، طبق طرح ترامپ، تشکیل یک کمیته نظامی بینالمللی برای برقراری امنیت و نظم در نوار غزه و اجرایی کردن خلع سلاح نیروهای حماس است. در همین راستا هفته گذشته نشستی در دوحه با مدیریت ویتکاف و با حضور برخی کشورها برای مقدمات تشکیل کمیته صلح بینالمللی برگزار شد؛ اما بینتیجه بود و بیانیه یا اعلام رسمی از سوی قطر، ویتکاف یا اسرائیل صادر نشد.
حضور ترکیه و قطر در کمیته، دو سناریوی محتمل و غیرمحتمل را رقم زده است. بهرغم مخالفت جدی تلآویو، ویتکاف جمعه گذشته در میامی با مسئولان قطری و ترکی برای ادامه آتشبس دیدار و بیانیه مشترکی صادر کرد. اگرچه بیانیه برخی خوشبینیها را درباره تلاش آمریکا برای ورود به مرحله دوم ایجاد کرده، اما همچنان وضعیت حضور نیروهای بینالمللی در غزه با توجه به مخالفت اسرائیل با مدیریت ترکیه یا قطر مبهم است. همچنین بدون نقشآفرینی دو بازیگر نزدیک به حماس یعنی ترکیه و قطر و همچنین مصر، تحقق توافقی پایدار با حماس و تضمین ادامه آتشبس دشوار بهنظر میرسد.
مهمترین محور مرحله دوم، خلع سلاح حماس عنوان شده است. طبق گزارش هاآرتص، اسرائیل برای آغاز این مرحله آماده نیست؛ چراکه نگرانی وجود دارد خلع سلاح با ادامه عقبنشینی ارتش اسرائیل از مناطق غزه مرتبط شود و همچنین چگونگی افشای تونلهای باقیمانده و نابودی آنها نامشخص است. طبق یادداشت عاموس هرئیل، خود حماس نیز متمایل به گذار به مرحله بعدی است؛ زیرا به این نتیجه رسیده است که تهدید جدی برای حکومتش در نیمه غربی نوار غزه وجود ندارد و همچنان در تلاش است تا جسد آخرین سرباز مفقودشده را پیدا کند. اکنون پرسش اصلی این است که آیا ترامپ نتانیاهو را به پیشبرد مرحله دوم مجبور خواهد کرد؛ در حالی که اکثریت نهادهای نظامی، اطلاعاتی و کابینه اسرائیل معتقدند استقرار نیروهای بینالمللی طبق طرح ترامپ کمکی به خلع سلاح حماس نخواهد کرد.
در هفتههای اخیر، رسانههای عبری متعدد تأکید کردهاند که ترامپ برای حفظ چهره صلحطلب جهانی خود بهدنبال پیشرفت در پرونده غزه است، هرچند میداند مسیر گذار به مرحله دوم با چالشهای جدی مواجه است. با این حال، او آماده است تا ماه آینده این تحول را گشایش رسمی اعلام کند. خبرنگاران یدیعوت آحارانوت و آکسیوس نقل کردهاند که ترامپ بهدلیل ترور رائد سعد توسط اسرائیل از نتانیاهو خشمگین است؛ هرچند از کشتهشدن اعضای قسام متأسف نمیشود، اما نگرانی اصلی آمریکا احتمال خرابکاری اسرائیل در مراحل بعدی توافق است. طبق گزارشهای آمریکایی، موانع اجرای مرحله دوم رو به افزایش است و احتمال تأخیر در جدول زمانی وجود دارد، اما ترامپ بر اعلام پرسروصدای آغاز مرحله دوم اصرار دارد.
تا اینجا تنها چند کشور متعهد به کمک به نیروی تثبیت وضعیت شدهاند و هیچیک حاضر به اعزام نیرو در غرب غزه که تحت کنترل حماس قرار دارد، نیستند. مرحله دوم آتشبس با عوامل و موانع متعدد، وضعیت نامشخصی دارد و ابهامهای مرتبط با ساختار کمیته صلح، حضور قطر و ترکیه، وضعیت انسانی غزه، میزان کمکهای بشردوستانه، خروج یا باقیماندن نیروهای اسرائیلی در غزه و شرایط جبهه شمالی (لبنان)، ورود به این مرحله را دشوار و پیچیده ساخته است./ منبع
