حزب‌الله زخمی شده، اما شکست‌ نخورده است

در سال ۱۹۸۲ اسرائیل با هدف نابودی گروه‌های فلسطینی در جنوب لبنان به این کشور حمله کرد. ابتدا مسیحیان و شیعیان از حضور اسرائیل استقبال کردند، اما خیلی زود سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران با آموزش‌های چریکی و بمب‌گذاری، زمینه‌ساز ظهور حزب‌الله شد. پس از جنگ داخلی کوتاه میان شیعیان در اوایل دهه ۱۹۸۰، حزب‌الله نمایندگی شیعیان را در دست گرفت و هر مخالفی را با تهدید و خشونت کنار زد. این گروه همواره در ظاهر به‌عنوان نیرویی ملی‌گرا معرفی شد، اما در عمل ابزاری برای اجرای سیاست‌های حامیان منطقه‌ای خود بود.

در روز ۸ اکتبر ۲۰۲۳ حزب‌الله بار دیگر جنگ علیه اسرائیل را آغاز کرد تا در کنار حماس قرار گیرد. این اقدام باعث شد اسرائیل ضربات سختی وارد کند و بسیاری از فرماندهان میدانی و رهبران نظامی حزب‌الله را از میان بردارد. حتی عملیات انفجار همزمان بی‌سیم‌ها، بخش بزرگی از شبکه فرماندهی این گروه را فلج کرد. همین امر برخی محافل در واشنگتن و اورشلیم را به این نتیجه رسانده که حزب‌الله دیگر تهدید جدی نیست؛ اما چنین تصوری اشتباه خواهد بود.

دو عامل نشان می‌دهد که خطر حزب‌الله همچنان پابرجاست. نخست، شبکه مالی این گروه است که هنوز دست‌نخورده باقی مانده است. اگرچه کمک‌های ایران کاهش یافته، اما رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، با مواضع ضداسرائیلی خود بخشی از این خلأ را پر می‌کند. علاوه بر این، شبکه‌های گسترده لبنانی‌های مهاجر در غرب آفریقا و آمریکای جنوبی، که بیش از یک قرن سابقه دارند، همچنان تحت فشار حزب‌الله برای تأمین مالی قرار دارند. تا زمانی که این شبکه‌های قاچاق و پول‌شویی در آفریقا بسته نشود، منابع مالی حزب‌الله تضمین خواهد شد.

دومین عامل، توان نظامی و ایدئولوژیک حزب‌الله است. تا وقتی این گروه مسلح باقی بماند، لبنان در معرض شورشی تازه خواهد بود. اگر جوزف عون نتواند تا پایان سال حزب‌الله را خلع سلاح کند، ارتش لبنان با تهدید بمب‌های کنار جاده‌ای و تک‌تیراندازان مواجه خواهد شد و رأی‌دهندگان در جنوب کشور زیر سایه ارعاب زندگی خواهند کرد. حزب‌الله برخلاف گروه‌های سیاسی دیگر، به‌دلیل ایدئولوژی غیرقابل مصالحه‌اش حاضر به ادغام یا بازنشستگی نیست.

آمریکا می‌تواند نقشی کلیدی ایفا کند؛ چه با فشار دیپلماتیک بر دولت لبنان، چه با تقویت ارتش این کشور و چه با بازسازی جنوب لبنان از محل دارایی‌های مسدودشده ایران در بانک‌های قطری. در صورت نگرانی از فساد در بیروت، باید سازوکارهای جایگزین برای توزیع کمک‌ها ایجاد شود.

در پایان، هشدار داده می‌شود که خوش‌بینی زودهنگام آمریکا و اسرائیل می‌تواند همانند خطاهای گذشته به احیای پرقدرت‌تر حزب‌الله بینجامد. همان‌گونه که درمان ناقص عفونت موجب بازگشت شدیدتر بیماری می‌شود، نیمه‌کاره رها کردن مبارزه با حزب‌الله تنها این گروه را مقاوم‌تر خواهد کرد./ منبع