پیامدهایی برای تأسیسات غنیسازی
به گزارش اطلس دیپلماسی یادداشتی با عنوان «پیامدهایی برای تأسیسات غنیسازی» نوشته دیوید آلبرایت (David Albright) و سارا بورکهارد (Sarah Burkhard) در موسسه علوم و امنیت بینالمللی (Institute for Science and International Security) منتشر شده است. با استناد به تصاویر ماهوارهای اخیر، استدلال میشود که انتقال و پراکندگی چیلرهای صنعتی از ساختمانهای تأسیساتی نطنز، نشانه آسیبپذیری تأسیسات و تداوم ناتوانی سایت در بازگشت به فعالیت است. در ادامه، چکیده این یادداشت آمده است.
تصاویر ماهوارهای با وضوح بالا نشان میدهند که ایران در فاصله ۲۴ آگوست تا ۳ سپتامبر ۲۰۲۵، اقدام به جمعآوری و پراکندن ۲۳ واحد از ۲۴ چیلر متصل به دو ساختمان سامانه تهویه هوای فوقانی در تأسیسات غنیسازی نطنز کرده است. این ساختمانها پیشتر خدمات خنکسازی برای تأسیسات زیرزمینی سانتریفیوژها را فراهم میکردند. انتقال چیلرها به مکانهای مختلف در محوطه حفاظتشده نطنز بیانگر دو نکته است: نخست، اذعان ایران به آسیبپذیری تأسیسات سطحی که بهراحتی در معرض حملات هوایی آینده قرار میگیرند و تلاش برای دشوارکردن هدفگیری از طریق پراکندگی تجهیزات؛ دوم، بیاستفادهبودن این چیلرها در آینده نزدیک، زیرا سایت همچنان از شبکه برق سراسری جداست و واحد غنیسازی زیرزمینی آسیب جدی از بمباران در جنگ دوازدهروزه دیده است.
براساس تصاویر، تا ۳۰ آگوست تنها ۶ چیلر از ۲۴ واحد باقی مانده بود و حضور جرثقیل در محل نشان میداد که ایران قصد دارد بقیه را نیز جابهجا کند. در ۳ سپتامبر مشخص شد که بهجز یک واحد، همه چیلرها منتقل و در بخشهای گوناگون پراکنده شدهاند. در تصاویر، دو چیلر در حال حمل بر روی کامیونهای مسطح مشاهده میشوند و پراکندگی آنها در مناطق مختلف سایت از جمله باند بالگرد، نزدیک تأسیسات تصفیه آب و در نزدیکی ایستگاه آتشنشانی ثبت شده است. شمارش دقیق واحدهای جابهجا شده نشان داد که ۲۳ چیلر منتقل شده و در محیط حفاظتشده نطنز مستقر هستند.
این اقدام پیامدهای مهمی برای وضعیت تأسیسات نطنز دارد. اینکه ایران چیلرها را به خارج از سایت منتقل نکرده بلکه تنها در درون محدوده پراکنده ساخته، نشانه روشنی است که هدف اصلی کاهش آسیبپذیری در برابر حملات هوایی بوده است. این تصمیم نشان میدهد ایران انتظار دارد که حملات هدفمند دیگری در آینده رخ دهد و با پراکندن این تجهیزات پرهزینه و حیاتی، تلاش میکند از نابودی کامل آنها جلوگیری کند.
این تغییر همچنین حاکی از آن است که تأسیسات زیرزمینی نطنز همچنان غیرفعال است و در آینده نزدیک نیز امکان ازسرگیری فعالیت ندارد. علت اصلی، قطع ارتباط سایت از شبکه برق محلی در پی حمله اسرائیل به ایستگاه ترانسفورماتور اصلی، یک ایستگاه پنهان و دو ژنراتور گازسوز پشتیبان است. علاوه بر این، ارزیابیها نشان میدهد که سه سالن زیرزمینی سانتریفیوژها آسیب شدید دیدهاند. اسرائیل با استفاده از بمبهای نفوذگر، تمامی سالنها را هدف قرار داد و آمریکا نیز با بهکارگیری دو بمب سنگرشکن بسیار بزرگ GBU-57 ضربات مرگباری وارد کرد. تصاویر ماهوارهای حاکی از ایجاد دهانهای عمیق در بالای سالن اصلی سانتریفیوژهاست. از آنجا که توان نفوذ GBU-57 بیش از عمق سالن نطنز برآورد میشود و تنها یک دهانه باقی مانده است، نتیجهگیری میشود که حمله دوگانه به همان نقطه اصابت کرده و تخریب گستردهای به تجهیزات زیرزمینی وارد ساخته است. ایران پس از این حملات دهانه ایجاد شده را پوشانده است.
بنابراین، جمعآوری و پراکندن چیلرها نشانه روشنی از وضعیت شکننده و غیرفعال نطنز، هزینه بالای جایگزینی تجهیزات و نگرانی ایران از حملات آتی به زیرساختهای حیاتی است./ منبع
