ایران خروج از اِنپیتی را در پی فعالسازی مکانیسم ماشه بررسی میکند
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «ایران خروج از اِنپیتی را در پی فعالسازی مکانیسم ماشه بررسی میکند» در سایت امواج مدیا (Amwaj Media) منتشر شده است. این یادداشت به بررسی واکنش احتمالی ایران به فعالسازی مکانیسم ماشه توسط اروپاییها و پیامدهای حقوقی، سیاسی و اقتصادی ناشی از آن میپردازد و روند تصمیمگیری تهران درباره خروج از معاهده منع گسترش تسلیحات هستهای را تحلیل میکند. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
ایران در واکنش به فعالسازی مکانیسم ماشه از سوی کشورهای اروپایی عضو برجام، در حال بررسی قانونی برای خروج فوری از معاهده منع گسترش تسلیحات هستهای (NPT) است. طرح پیشنهادی مجلس، خروج کامل از این معاهده و پروتکلهای الحاقی آن را شامل میشود و هرگونه همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را متوقف میکند. همچنین مذاکرات با کشورهای اروپایی و ایالات متحده که ایران آنها را ناقض برجام میداند، متوقف خواهد شد. این طرح با فرایند «سه فوریتی» به سرعت مورد بحث و تصویب قرار میگیرد و سپس برای تأیید به شورای نگهبان ارسال میشود.
با این حال، تصمیم نهایی درباره خروج از معاهده منع گسترش تسلیحات هستهای در حوزه اختیارات رهبر ایران قرار دارد و هر اقدام یکجانبه بدون تأیید وی دارای پیامدهای سیاسی و دینی قابل توجه خواهد بود. اقدامات یا اظهارات مستقل میتواند موقعیت دیپلماتیک ایران را در سطح بینالمللی تضعیف کند و فرصت سوءاستفاده طرفهای مقابل را فراهم کند.
بازگشت احتمالی تحریمهای سازمان ملل متحد، که تحت برجام لغو شده بودند، با واکنشهای متفاوت داخلی روبهرو شده است. برخی رسانههای نزدیک به اصولگرایان معتقدند تحریمها تأثیر چندانی بر اقتصاد ایران نخواهد داشت، اما هشدار داده شده در صورت محدودشدن صادرات نفت ایران، اقتصاد اروپا با بحران مواجه خواهد شد. کارشناسان انرژی نیز بر این باورند که بازگشت تحریمها میتواند به نفع روسیه و افزایش نقش چین در بازار نفت ایران باشد. همچنین برخی چهرههای اصولگرا، از جمله اعضای مجلس خبرگان و روزنامههای نزدیک به رهبری، از تشدید تحریمها بهعنوان عاملی برای پیشرفت سریعتر ایران یاد کردهاند.
در همین حال، علی باقریکنی بهعنوان معاون امور بینالملل شورای عالی امنیت ملی منصوب شده و با گرایش به محافظهکاران واقعبینتر، نسبت به مذاکرات هستهای رویکردی عملیاتیتر اتخاذ کرده است. تحلیلگران سیاسی اصلاحطلب درباره توانایی وی در احیای برجام ابراز تردید کردهاند، اما احتمال دارد تجربه او در مذاکرات، مدیریت فشار و جلوگیری از بنبستهای عمیق را تسهیل کند.
مکانیسم ماشه ظرف ۳۰ روز اجرایی میشود و هدف اروپاییها از فعالسازی آن، فشار بر ایران برای ازسرگیری مذاکرات هستهای و همکاری کامل با آژانس است. تحریمهای سازمان ملل شامل مسدودشدن داراییهای ایران در خارج، بازگرداندن تحریمهای تسلیحاتی و هدفگیری برنامههای موشکی و هستهای ایران خواهد بود. ایران حق خود در غنیسازی اورانیوم را حفظ میکند، در حالی که طرفهای غربی خواهان « غنیسازی صفر» هستند و طرحهای چندجانبه برای حل این اختلاف در دست بررسی است.
ایران ضمن تلاش برای جلوگیری از بازگرداندن تحریمها، زمینه را برای تضعیف اجرای آنها بهویژه توسط چین و روسیه فراهم میکند. این سناریو ممکن است تضعیف قوانین بینالمللی و افزایش احتمال بروز تنش یا جنگ در منطقه را در پی داشته باشد.
در این شرایط، هفتههای پیش رو برای ایران و جامعه بینالمللی دوره حساسی خواهد بود و تلاشهای دیپلماتیک تا پیش از نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک تشدید خواهد شد./ منبع
