آیا این یک جنگ تمدنی است؟

اسرائیل و حامیان آمریکایی آن برای توجیه جنگ‌های جاری در منطقه از گفتمان مذهبی و آخرالزمانی بهره می‌برند. این گفتمان با تأکید بر تقابل میان «یهود» و «امپراتوری شیعی» تلاش می‌کند جنگ کنونی را سرنوشت‌ساز جلوه دهد. بنیامین نتانیاهو مدعی است نبرد میان اسرائیل و آمریکا با ایران تعیین‌کننده آینده جوامع آزاد است و در صورت شکست اسرائیل، کشورهای غربی هدف بعدی خواهند بود. استفاده او از این رویکرد، علاوه‌بر جلب رضایت متحدان دینی افراطی در کابینه، رضایت قشر حریدی را نیز فراهم می‌آورد و موجب پذیرش آن حتی در میان غیرمتعصبان مذهبی می‌شود. در همین راستا، چهره‌هایی چون نوا تیشبی، بازیگر و عضو ارتش، مشکل با ایران را به اعتقاد به ظهور امام زمان مرتبط دانسته است. نتانیاهو در این گفتمان آمریکا را نیز شریک معرفی کرده است. با وجود آنکه انتظار می‌رفت مقامات آمریکایی از بُعد عقیدتی فاصله بگیرند، اظهارات مارکو روبیو در دولت ترامپ نشان داد هماهنگی در این موضوع وجود دارد. روبیو صراحتاً اعلام کرد تحریم ایران به‌دلیل باور به رهبری حضرت مهدی در جنگ نهایی با غرب است و مسائل هسته‌ای تنها بهانه‌ای بیش نیست.

این دیدگاه شباهت‌هایی با نظریه برخورد تمدن‌ها، مطرح‌شده توسط ساموئل هنتینگتون در دهه ۹۰ میلادی دارد که مواجهه تمدن غرب مسیحی با تمدن اسلامی را مطرح می‌کرد. در آن زمان جمهوری اسلامی نظریه گفت‌وگوی تمدن‌ها را در پاسخ ارائه کرد.

اکنون رهبران و مسیحیان صهیونیست، این ایده را باززنده‌کرده و خط تماس تمدنی را از بالکان به غرب‌آسیا و از تقابل اسلام و مسیحیت به دشمنی یهود با مذهب شیعه انتقال داده‌اند. منظور آن‌ها از «امپراتوری شیعی» محور مقاومت شامل فلسطین، لبنان، سوریه، عراق، یمن و ایران است. این محور ماهیتی تدافعی دارد و برای مقابله با تجاوز و اشغالگری شکل گرفته و اعلام کرده که هویتی فراتر از قومیت و مذهب دارد، به‌گونه‌ای که هوادارانی از ادیان و حتی افراد بی‌دین را شامل می‌شود. با وجود آنکه گروه‌های مقاومتی فلسطین مانند حماس و جهاد اسلامی، سُنی هستند، محافل صهیونیستی آنان را متهم به تغییر مذهب کرده‌اند که باعث واکنش رهبران این گروه‌ها و تأکید بر هویت سنی آن‌ها شده است. با این حال، گفتمان صهیونیستی مقاومت را به‌طور کلی شیعی معرفی می‌کند و با این کار می‌کوشد جوامع سنی را از عرصه درگیری دور نگه دارد. در نتیجه حملات نظامی عمدتاً متوجه مناطق شیعه‌نشین لبنان مانند جنوب، بقاع و حومه بیروت است و مناطق مسیحی، سنی و درزی بدون آسیب باقی می‌مانند. وضع موجود نشان‌دهنده جریان جنگ روایت‌هاست که دشمن در آن برتری دارد، در حالی که از سوی محور مقاومت تلاشی سیستماتیک و مؤثر صورت نگرفته است. مقاومت بر مبنای تعالیم قرآن و سیره پیامبر، دفاع از حق در برابر ظلم را واجب می‌داند و این اصل قابل مصالحه نیست، با این حال ضعف در گفتمان‌سازی و بروز صداهای غیرمنسجم در موضوع مهدویت، گاه زمینه سوءاستفاده تبلیغاتی دشمن را فراهم کرده است./ منبع