ناتوی اسلامی عربستان نخستین آزمون سخت خود را تجربه میکند
حمله حوثیها به عربستان، نخستین آزمون عملی توافق دفاعی مکه است و نشان میدهد که تعهدات نظامی عربستان، ترکیه و پاکستان هنوز از نظر اجرایی و بازدارندگی روشن نیست.
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقالهای با عنوان «ناتوی اسلامی عربستان نخستین آزمون سخت خود را تجربه میکند» به قلم فرهاد ابراهیموف (Farhad Ibragimov) در راشا تودی (Russia Today) منتشر شده است. نویسنده حمله گسترده حوثیها (انصارالله) به عربستان را نخستین آزمون عملی توافق دفاعی مکه میان ریاض، آنکارا و اسلامآباد میداند و بر ابهام درباره دامنه تعهدات، سازوکار اجرای دفاع جمعی و واکنش احتمالی اعضا تمرکز میکند. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
حمله گسترده حوثیهای یمن به عربستان، نخستین آزمون جدی توافق دفاع مشترک مکه است که یک ماه پیش میان ریاض، آنکارا و اسلامآباد ایجاد شد. طبق اعلام ائتلاف به رهبری عربستان، موشکها و پهپادهای حوثی چهار شهر جنوبی را هدف گرفتند، دستکم ۷۳ نفر زخمی شدند و به تأسیسات انرژی و زیرساختهای خدماتی خسارت وارد شد. حوثیها مدعی حمله به تأسیسات آرامکو در ابها، جیزان و نجران و پایگاه هوایی ملک خالد شدند. جیزان بهدلیل پالایشگاه با ظرفیت حدود چهارصد هزار بشکه در روز اهمیت ویژهای دارد و حمله نشان داد حوثیها میتوانند همزمان جمعیت، زیرساخت انرژی و اعتبار عربستان بهعنوان تأمینکننده نفت را هدف قرار دهند.
این حمله در چند نقطه با اهمیت نظامی و اقتصادی انجام شد و یکی از بزرگترین عملیات حوثیها علیه عربستان از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ محسوب میشود. حوثیها حمله را واکنشی به حملات عربستان علیه یمن دانسته و مدعی ۱۲۱ حمله هوایی طی سه روز شدند، در حالی که ریاض آن را تشدید خطرناک تنش و نقض حاکمیت خود خواند. الگوی بازدارندگی محدود شکلگرفته پس از آتشبس سال ۲۰۲۲ عملاً از میان رفته است.
موضوع اصلی، پیامد این حمله برای توافق مکه است. این توافق در ۷ آگوست ۲۰۲۶ امضا شد و فرمول علنی آن حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور را حمله به همه تلقی میکند. هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، حتی آن را با ماده پنجم ناتو مقایسه کرده است. با این حال، متن کامل توافق منتشر نشده و مشخص نیست چه نهادی وقوع حمله را تعیین میکند، آیا کمک نظامی خودکار است و چه کسی فرماندهی نیروهای مشترک را برعهده خواهد داشت. کمیته سیاسی ـ دفاعی مشترک در روز ۳۱ آگوست نخستین نشست خود را برگزار کرد و درباره دبیرخانه، رزمایش، هماهنگی نظامی و تولید دفاعی گفتوگو شد، اما سازوکار عملی هنوز در حال شکلگیری است.
حتی ماده پنجم ناتو نیز اعضا را الزاماً به ورود مستقیم به جنگ وادار نمیکند؛ بنابراین کمک توافق مکه میتواند شامل اطلاعات، تقویت پدافند هوایی، تسلیحات و اعزام متخصصان باشد، نه لزوماً حمله مشترک به یمن. واکنش پاکستان و ترکیه نیز تاکنون در سطح محکومیت سیاسی باقی مانده است. اسلامآباد و آنکارا دلایلی برای پرهیز از مداخله مستقیم دارند؛ پاکستان روابط خود با ایران را نیز در نظر میگیرد و ترکیه نمیخواهد توافق به بلوکی ضدایرانی تبدیل شود.
از این رو، محتملترین سناریو یک واکنشی مرحلهای است: رایزنی، تقویت پدافند عربستان، اشتراک اطلاعات و تأمین سامانههای ضدپهپاد. پاکستان میتواند متخصص و نیروی اضافی اعزام کند و ترکیه فناوری پهپادی، جنگ الکترونیک و مهمات ارائه دهد. حملات مشترک تنها در صورت تداوم حملات، تلفات سنگین یا اختلال جدی در صادرات نفت مطرح خواهد شد و به تصمیم سیاسی جداگانه نیاز دارد.
همزمان، افزایش قیمت نفت تا نزدیکی ۹۹ دلار و تهدید همزمان تنگه هرمز و بابالمندب، ریسکهای گستردهتری برای بازار انرژی ایجاد میکند. در نهایت، حمله حوثیها الزاماً توافق مکه را شکستخورده نشان نمیدهد، اما آزمونی برای تبدیل تعهدات سیاسی به اقدام عملی است. اگر محکومیتها با رایزنی، تقویت دفاع، اشتراک اطلاعات و هماهنگی همراه شوند، توافق اعتبار عملی پیدا میکند؛ در غیر این صورت، بازدارندگی آن تضعیف خواهد شد./ منبع
