پیشبرد اسلام‌آباد پس از جنگ: شکل‌گیری یک امنیت جدید در خلیج فارس

در پی درگیری‌های اخیر بین ایران، آمریکا و دیگر بازیگران منطقه‌ای، تحولات دیپلماتیک جدیدی به ویژه از سوی پاکستان به عنوان یک میانجی شکل گرفته است. این مقاله تأکید می‌کند که «چتر امنیتی» سنتی به رهبری آمریکا در خلیج فارس به طور فزاینده‌ای اعتبار خود را از دست می‌دهد. در این زمینه، پاکستان به عنوان یک کاتالیزور در مذاکرات میان ایران، آمریکا و سایر کشورها، به‌ویژه کشورهای مسلمان، نمایان شده است. بر اساس یادداشت، رئیس‌جمهور سابق آمریکا، دونالد ترامپ، به خواست پاکستان به تمدید آتش‌بس با ایران رضایت داده است تا زمان بیشتری برای تسهیل مذاکرات کلی درباره توافق منطقه‌ای فراهم شود.

نقش رهبری نظامی پاکستان، به ویژه ژنرال عاصم منیر، در این مذاکرات بسیار پررنگ است. منیر گزارش شده است که با رهبران ایرانی و آمریکایی به طور مستقیم گفتگو کرده و دولت غیرنظامی پاکستان نیز به‌طور همزمان به دنبال گسترش دیپلماسی در پایتخت‌های خلیج فارس است. با این حال، موضوع برنامه هسته‌ای ایران همچنان به عنوان یک مانع بزرگ مطرح است. روسیه و چین به عنوان بخشی از توافق‌های بالقوه برای ذخیره‌سازی اورانیوم غنی‌شده ایران، مطرح شده‌اند.

درگیری‌های اخیر منجر به کاهش تسلط امنیتی آمریکا در منطقه خلیج فارس شده است. کشورهای خلیج فارس، به‌ویژه عربستان و قطر، نسبت به قابلیت اعتماد به حفاظت نظامی آمریکا تردید نشان می‌دهند. این تردید پس از حملات ایران که به تأسیسات نظامی آمریکا آسیب رساند، تشدید شده است. به همین دلیل، بحث‌هایی درباره ایجاد یک ساختار امنیتی جدید منطقه‌ای مطرح شده است که شامل کشورهای مسلمان نظیر عربستان، پاکستان، ترکیه و مصر می‌شود.

ترکیه به‌طور خاص به دنبال راه‌اندازی یک «پلتفرم امنیتی منطقه‌ای سازمان‌یافته» است که در آن کشورهای غرب‌آسیا مسئولیت دفاع از خود را به عهده گیرند، بدون وابستگی به قدرت‌های خارجی. مقاله همچنین به درک فزاینده‌ای از سوی رهبران خلیج فارس اشاره می‌کند که پایگاه‌های نظامی آمریکا ممکن است به جای محافظت، به بدتر شدن شرایط امنیتی منجر شوند.

نظرات مختلفی در مورد این تغییرات در ساختار امنیتی جدید وجود دارد. برخی تحلیلگران می‌گویند این اقدام می‌تواند منجر به ایجاد یک ائتلاف صرفاً شیعه-سنی شود که ممکن است به تنش‌ها دامن بزند. آن‌ها همچنین به وجود اختلافات سیاسی و راهبردی عمیق میان بازیگران کلیدی در منطقه اشاره می‌کنند که تشکیل یک نظام امنیتی جمعی موثر را دشوار می‌سازد.

در عین حال، آمریکا همچنان نیروی نظامی قابل توجهی در منطقه دارد، و برخی تحلیلگران هشدار می‌دهند که کاهش نیروهای آمریکایی ممکن است اسرائیل را در وضعیت آسیب‌پذیری بیشتری قرار دهد. در این چارچوب، پاکستان به‌تدریج خود را به عنوان یک ضامن امنیتی جدید برای کشورهای خلیج فارس معرفی می‌کند و در حال گسترش همکاری‌های نظامی با ترکیه می‌باشد.

در مجموع، غرب‌آسیا در حال تحول اساسی از نظم امنیتی تحت حاکمیت آمریکا به سوی ساختارهای امنیتی منطقه‌ای جدید است، اما ضرورت‌های پیچیده سیاسی و وجود رقابت‌های ژئوپلتیک همچنان چالش‌های مهمی در این راستا باقی می‌گذارد./ منبع