روسیه هنوز از سوریه دست برنداشته است
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقالهای با عنوان «روسیه هنوز از سوریه دست برنداشته است» به قلم هانا نوته (Hanna Notte) در فارن افرز (Foreign Affairs) منتشر شده است. این مقاله به بررسی استمرار و تحول نگرش روسیه نسبت به حضور نظامی و نفوذ سیاسی در سوریه پس از سقوط بشار اسد میپردازد و نشان میدهد که باوجود تردیدها و بحرانهای اخیر، مسکو همچنان بهدنبال حفظ پایگاههای راهبردی خود در سوریه است تا از طریق آنها حضور منطقهای و نفوذ خود را در غرب آسیا حفظ کند.
پس از سقوط حکومت اسد در دسامبر ۲۰۲۴ و تصرف دمشق توسط گروههای مسلح تحت فرماندهی احمد الشرع، بسیاری تصور میکردند که دوران حضور روسیه در سوریه بهپایان رسیده است. اما روسیه برخلاف انتظارها توانسته پایگاههای اصلی خود در ساحل سوریه مانند بندر طرطوس و پایگاه هوایی حمیمیم را حفظ و در شمال شرق کشور نیز حضور خود را تثبیت کند. دیپلماتهای روسی سریعاً با حاکمان جدید دمشق وارد مذاکره شده و به وجهه قدرت بزرگ مسکو تکیه کردند، در حالی که دولت جدید سوریه نیز بهدنبال ارتباط مثبت با روسیه است تا به کمک انرژی، تامین آرد، رأی در سازمان ملل و امکان دریافت تسلیحات امیدوار باشد.
روسیه این توازن قدرت شکننده در سوریه را بهعنوان ابزاری برای تعامل با دیگر بازیگران منطقهای از جمله اسرائیل و ترکیه بهکار میگیرد تا از افزایش قوا توسط هر یک جلوگیری کند. نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) نیز به روسیه بهعنوان متحد احتمالی آینده چشم دارند، بخصوص با احتمال کاهش حضور نظامی آمریکا در شمال شرق سوریه. روسیه از بهار و تابستان ۲۰۲۵ با اعزام سامانههای پدافند هوایی و گروههای جنگ الکترونیک به پایگاه قامشلی، اقدام به تقویت حضور خود در این منطقه کرد.
البته نگرانیهایی در میان مقامات اروپایی مطرح است که خواهان ممنوعیت حضور نظامی روسیه در سوریهاند. ولی واقعیت این است که منابع مالی و نظامی روسیه که اکنون بیشتر در بحران اوکراین صرف میشود، برای ایفای نقش کلان در تعیین سرنوشت سوریه کافی نیست و کشورهای حاشیه خلیج فارس، ترکیه، آمریکا و اروپا نقش پررنگتری خواهند داشت.
روسیه با حفظ پایگاههایی مانند حمیمیم، طرطوس و اکنون قامشلی که علاوه بر عملکرد نظامی، محملی برای نفوذ سیاسی و اقتصادی در منطقه است، بهدنبال استمرار حضور خود بهعنوان بازیگری مطرح است. در عین حال، سوریه نیز در سیاست خارجی خود رویکرد چندجانبه و متوازن اتخاذ کرده تا منابع حمایت متفاوت را جلب کند؛ بدون اینکه به وابستگی کامل به روسیه برگردد.
روسیه با وجود کاهش نفوذش پس از سقوط اسد، همچنان در سوریه حضور دارد و این حضور یک پایه راهبردی منطقهای بهشمار میرود که بهویژه پس از پایان جنگ اوکراین میتواند فرصتی برای تقویت مجدد نفوذ مسکو در غرب آسیا فراهم کند. از سوی دیگر، آمریکا و اروپا باید حمایت گسترده و صبوری در قبال توانمندسازی حکومت جدید سوریه در جهت توسعه اقتصادی و سیاسی را در اولویت قرار دهند تا مانع بازگشت سلطه روسیه شوند./ منبع
