سوریه پس از اسد: چالش‌ها و اولویت‌های سیاست آمریکا

امروزه سوریه مهم‌ترین جبهه در تلاش بین‌المللی برای ایجاد ثبات بلندمدت در غرب آسیا پس از جنگی است که با حمله حماس به اسرائیل آغاز شد. پیروزی اسرائیل، ایالات متحده و متحدان منطقه‌ای بر ایران و نیروهای نیابتی‌اش، دریچه‌ای برای صلح و توسعه پایدار در سوریه گشوده است. دولت کنونی آمریکا با تکیه بر سیاست‌های موفق دولت‌های بایدن و ترامپ که به سرنگونی بشار اسد کمک کرد، رویکرد مؤثری را برای دستیابی به این هدف دنبال می‌کند. ایالات متحده باید به رهبری جامعه بین‌المللی برای اتحاد و تثبیت دولت جدید سوریه ادامه دهد.

این امر مستلزم پایان‌دادن به درگیری‌های داخلی، ساختن اقتصاد، بیرون نگه داشتن مداخلات و نیروهای نیابتی و مهار حضور روسیه است. این تلاش به منابع عظیم آمریکایی نیاز ندارد، اما مستلزم توجه مستمر واشنگتن است تا اطمینان حاصل شود که جامعه جهانی از سیاست‌های مشترکی پیروی می‌کند. دمشق تنها در صورتی گام‌های دشوار، اما ضروری برای آشتی و بازسازی را برمی‌دارد که حامیان بین‌المللی با صدایی واحد سخن بگویند.

سوریه تحت حاکمیت خاندان اسد، با حمله به اسرائیل، تهاجم به اردن، اشغال لبنان و حمایت از گروه‌های تروریستی، یک تهدید منحصربه‌فرد برای منطقه بود. در طول جنگ داخلی نیز این کشور به بستری برای ظهور گروه‌های تروریستی مانند داعش، گسترش تجارت مواد مخدر و کشتار غیرنظامیان تبدیل شد و نیمی از جمعیت خود را آواره کرد. منافع ایالات متحده، ترویج صلح، رفاه و همکاری منطقه‌ای با مشارکت شرکا است و سوریه برای دستیابی به این اهداف نقشی محوری دارد. سیاست آمریکا باید به دنبال سوریه‌ای یکپارچه، پاسخگو به شهروندان، متعهد به بازسازی اقتصادی و دارای روابط دوستانه با همسایگان ازجمله اسرائیل باشد.

اولویت‌های اولیه باید شامل بازآرایی ائتلاف بین‌المللی ضد داعش، جلوگیری از حضور ایران، نهایی کردن توافق امنیتی میان سوریه و اسرائیل، پیشبرد حقوق فردی و اصلاحات قانون اساسی و اولویت‌بخشی به بهبود زودهنگام زیرساخت‌ها باشد. کمک‌های بین‌المللی برای بازسازی باید مستقیماً به موفقیت دولت سوریه در این اولویت‌ها مرتبط شود. دولت احمد الشرع گام‌های اولیه‌ای برای کنترل افراط‌گرایان و به رسمیت شناختن حقوق فرهنگی و زبانی کردها برداشته است که باید رسمی و فراگیر شود. این اقدامات ناقص را نباید با سناریوهای ایده‌آل، بلکه باید با واقعیت سوریه‌ای که از یک جنگ داخلی وحشتناک بیرون آمده است، مقایسه کرد.

ادغام موفقیت‌آمیز نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد) در یک سوریه یکپارچه برای مبارزه با تروریسم و امنیت داخلی ضروری است و واشنگتن تعهدی اخلاقی برای محافظت از متحدان کرد خود دارد. با سقوط اسد، شرایط برای اجرای قطعنامه ۲۲۵۴ شورای امنیت سازمان ملل و همکاری واشنگتن با دمشق و قسد فراهم شده است. ثبات داخلی در سوریه مستلزم مشارکت بالای شهروندان، حمایت از حقوق بشر و حکمرانی محلی است و پیشرفت در این زمینه‌ها باید شرط اصلی دریافت کمک‌های اقتصادی باشد. در حوزه روابط خارجی، توافق امنیتی میان دمشق و اورشلیم یک گام حیاتی برای صلح منطقه‌ای است. حضور روسیه در سوریه روابط را پیچیده می‌کند، اما خط قرمز واشنگتن و دمشق باید جلوگیری از مداخله مسکو در امور داخلی سوریه یا حمایت از نفوذ ایران باشد. در نهایت، دور نگه داشتن فیزیکی و دیپلماتیک تهران و نیروهای نیابتی‌اش از سوریه، باید شرط اساسی روابط آمریکا و سوریه باشد./ منبع