ترور «ابوعبیده»؛ سکوت معنادار حماس

ترور حذیفه الکحلوت، معروف به «ابوعبیده»، سخنگوی شاخه نظامی حماس در روز ۳۰ آگوست از طریق حمله هوایی اسرائیل در محله رمال غزه انجام شد. اسرائیل مرگ او را سریعاً تأیید و بیانیه رسمی صادر کرد، اما حماس تاکنون سکوت اختیار کرده و نه مرگ او را تأیید و نه رد کرده است، اقدامی که پرسش‌هایی درباره انگیزه‌ها و پیامدهای آن ایجاد می‌کند. نام ابوعبیده از یکی از یاران پیامبر اسلام گرفته شده و پیش‌تر توسط برخی اعضای ارشد القاعده نیز استفاده شده است.

ابوعبیده اصالتاً از شهر نالیه در نوار غزه بود و خانواده‌اش در اردوگاه پناهندگان جبالیا زندگی می‌کردند. او دارای مدرک کارشناسی ارشد از دانشگاه اسلامی غزه بود و پایان‌نامه‌ای با عنوان «سرزمین مقدس میان یهودیت، مسیحیت و اسلام» نوشته بود. فعالیت رسانه‌ای خود را از سال ۲۰۰۲ به‌عنوان فرمانده میدانی شاخه نظامی حماس آغاز کرد و همواره با چهره پوشیده در رسانه‌ها ظاهر می‌شد. پس از خروج اسرائیل از غزه در سال ۲۰۰۵، رسماً به‌عنوان سخنگوی شاخه نظامی منصوب شد و به‌طور مستمر در پیام‌های ویدیویی و رسانه‌های عربی و بین‌المللی حضور داشت.

او با آغاز جنگ سال ۲۰۱۴ و عملیات لبه محافظ، به شهرت و محبوبیت گسترده‌ای رسید و اعلام اسارت سرباز اسرائیلی اورون شائول موجب تقویت جایگاه او شد. شبکه رسانه‌ای حماس تحت نظارت او فعالیت می‌کرد و شامل حدود ۱۵۰۰ نفر از عوامل رسانه‌ای، فیلم‌برداران و ویراستاران بود که عملیات نظامی و تبلیغاتی را پوشش می‌دادند. بسیاری از حملات حماس با استفاده از دوربین‌های گوپرو ضبط و در زمان واقعی برای تیم‌های رسانه‌ای ارسال می‌شد.

حذف ابوعبیده ضربه عملیاتی و رسانه‌ای بزرگی به حماس وارد کرد و موجب سردرگمی و اختلال در شبکه تبلیغاتی و عملیات روانی این گروه شد. با این حال، سیستم اطلاع‌رسانی حماس تا حد زیادی فعال باقی مانده و جانشینی برای او تعیین نشده است. حذف او هم از نظر اخلاقی و هم از نظر عملی تأثیر عمیقی بر توان رسانه‌ای و عملیات روانی حماس دارد و جایگزینی برای او دشوار به نظر می‌رسد.

سکوت حماس پس از ترور ابوعبیده می‌تواند به‌عنوان راهبرد رسانه‌ای و مدیریت بحران داخلی تفسیر شود. این سکوت به ایجاد توهم نجات و تداوم افسانه «قهرمان شکست‌ناپذیر» کمک می‌کند و پیامد روانی و رسانه‌ای برای رهبری و نیروهای نظامی گروه به همراه دارد. در همین حال، تأخیر در اعلام خبر مرگ، احتمالاً به‌منظور تأیید اطلاعات و تمرکز بر مدیریت میدان نبرد به‌جای رسانه است.

زمان‌بندی ترور اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا درست پیش از تصرف برنامه‌ریزی‌شده شهر غزه، مهم‌ترین پایگاه حماس، انجام شد. حذف ابوعبیده نه‌تنها به‌شدت بر عملیات رسانه‌ای و تبلیغاتی حماس تأثیر گذاشته، بلکه موقعیت روانی و مدیریتی رهبری گروه را نیز تحت تأثیر قرار داده است./ منبع