شکست طرح صلح ترامپ در غزه
طرح صلح ترامپ در غزه بدون سازوکار اجرایی و پشتوانه واقعی شکست خورد.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «شکست طرح صلح ترامپ در غزه» نوشته فرد کاپلان (Fred Kaplan) در اسلیت (Slate)، به بررسی ضعفهای ساختاری و اجرایی طرح اعلامشده ترامپ برای پایان جنگ غزه میپردازد و نشان میدهد چگونه ابتکارهای دیپلماتیک فاقد پشتوانه نهادی و هماهنگی میان طرفهای درگیر، به جای پیشبرد صلح، به بحران اعتماد دامن میزنند. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
دونالد ترامپ هفته گذشته اعلام کرد که «هیئت صلح» او به یک «دستاورد تاریخی» در پرونده غزه دست یافته است؛ توافقی که بر اساس آن حماس خلع سلاح میشد و اسرائیل از غزه عقبنشینی میکرد. با این حال، این توافق مدت کوتاهی پس از اعلام، از فضای خبری کنار رفت؛ زیرا بررسی جزئیات آن نشان داد که بسیاری از مفاد آن فاقد پایه عملیاتی و ضمانت اجرایی هستند.
سند منتشرشده با عنوان «نقشه راه برای تکمیل اجرای طرح جامع صلح ترامپ در غزه» ظاهری رسمی داشت و شامل برنامهای ۱۵ مادهای بود، اما در عمل ابهامات اساسی در آن وجود داشت. مهمترین مشکل این بود که مشخص نشده بود کدام طرف باید ابتدا تعهدات خود را اجرا کند. در حالی که طرح خواستار خلع سلاح کامل حماس و خروج کامل اسرائیل از غزه بود، هر دو طرف اعلام کردهاند تا زمانی که طرف مقابل اقدامی نکند، تعهدات خود را اجرا نخواهند کرد.
مشکل دیگر، اتکا به نهادهایی بود که هنوز وجود خارجی ندارند. در متن توافق از سازمانهایی مانند کمیته اداره غزه، کمیته نظارت بینالمللی و نیروی تثبیتکننده بینالمللی نام برده شده بود که قرار بود مسئولیتهای امنیتی، مدیریتی و بازسازی را بر عهده بگیرند، اما این ساختارها نه در میدان شکل گرفتهاند و نه از مشروعیت لازم برای اجرای تصمیمات برخوردارند.
این وضعیت نشاندهنده شکاف میان اعلام سیاسی یک توافق و واقعیتهای پیچیده دیپلماتیک در غربآسیا است. ایجاد صلح در غزه نیازمند توافق واقعی میان طرفهای اصلی، سازوکارهای روشن اجرایی، حمایت منطقهای و بینالمللی و نهادهای دارای مشروعیت است؛ عواملی که در این طرح وجود نداشتند.
نقش افراد نزدیک به ترامپ در تدوین این ابتکار نیز مورد انتقاد قرار گرفته است. استفاده از چهرههایی با تجربه محدود در دیپلماسی رسمی، در شرایطی که پروندههایی مانند جنگ اوکراین، روابط با روسیه و مذاکرات مرتبط با ایران همچنان پیچیده باقی ماندهاند، نگرانیهایی درباره کیفیت تصمیمسازی در سیاست خارجی آمریکا ایجاد کرده است.
«هیئت صلح» نیز که ترامپ آن را به عنوان نهادی برای مدیریت روند صلح معرفی کرده بود، عملاً اختیارات و توان اجرایی محدودی دارد. ساختار این نهاد بیش از آنکه یک سازوکار چندجانبه واقعی باشد، به ابزاری وابسته به شخص رئیسجمهور آمریکا تبدیل شده است.
در نهایت، واکنشهای بعدی طرفهای درگیر نشان داد که این طرح هنوز فاصله زیادی با یک توافق عملی دارد. حماس اعلام کرد تا توقف حملات اسرائیل اقدامی برای خلع سلاح انجام نمیدهد و اسرائیل نیز حملات خود را از سر گرفت. بنابراین، این ابتکار بیشتر به یک اعلام سیاسی بدون پشتوانه اجرایی شباهت دارد تا گامی واقعی در مسیر حل بحران غزه./منبع
