بازی دوگانه خطرناک قطر

حمله اخیر اسرائیل به ویلایی در دوحه که رهبران شاخه سیاسی حماس در آن دیدار داشتند، نتوانست تمامی اهداف خود را محقق کند، اما نشان‌دهنده عزم قاطع اسرائیل برای تعقیب رزمنده‌های اسلام‌گرا در هر نقطه جهان است، از غزه و دوحه تا استانبول و پاریس، مشابه تعقیب نازی‌ها پس از جنگ جهانی دوم یا پس از کشتار المپیک مونیخ سال ۱۹۷۲. برخلاف بسیاری از کشورها، اسرائیل بیش از یک قرن است که با تروریسم عربی مبارزه می‌کند تا امنیت و آرامش خود را حفظ کند و این مبارزه را وجودی می‌داند. در این چارچوب، محکومیت شورای امنیت سازمان ملل علیه اسرائیل ناعادلانه و مملو از ریاکاری ارزیابی شده و به‌شدت موضع آمریکا مورد انتقاد قرار می‌گیرد که پیش از عملیات، علاوه بر اطلاع‌رسانی به اسرائیل، قطر را نیز مطلع کرد، در حالی که حمله تنها رهبران حماس را هدف قرار داده بود.

دوحه به‌عنوان پناهگاهی برای رزمنده‌های اسلام‌گرا عمل می‌کند و پول‌های قطر در حمایت مالی از حماس، ادامه مقاومت مسلحانه علیه اسرائیل را ممکن می‌سازد. روابط اقتصادی و دیپلماتیک اسرائیل با قطر، از جمله دفتر نمایندگی اسرائیل پس از توافقنامه اسلو در سال ۱۹۹۳ و مذاکرات غیرمستقیم میان اسرائیل و حماس برای آزادی گروگان‌ها، باعث شد این بازی دوگانه شکل گیرد. حاکمان قطر با تکیه بر منابع طبیعی و ثروت‌های حاصل از آن، نفوذ خود را در منطقه گسترش داده و اغلب حقوق کارگران خارجی را نقض می‌کنند و مرزهای اخلاقی و انسانی را رعایت نمی‌کنند.

قطر به‌طور همزمان در حل‌وفصل بحران‌های منطقه‌ای و حتی بحران اوکراین نقش میانجی دارد، اما از رهبران فلسطینی حمایت کرده و از ایران شیعه پشتیبانی می‌کند. پیشنهاد شده که رئیس‌جمهور آمریکا خواستار اخراج تمامی اعضای حماس از خاک قطر شود تا از تشدید تنش‌ها در منطقه جلوگیری شود و پیشرفت روند عادی‌سازی روابط اسرائیل با کشورهای عربی در چارچوب توافق ابراهیم ممکن شود.

نقش قطر در میزبانی بزرگ‌ترین پایگاه آمریکا در منطقه و سرمایه‌گذاری‌های عظیم، مانعی برای بررسی حمایت مالی این کشور از دانشگاه‌ها و شبکه‌های طرفدار فلسطین ایجاد نمی‌کند. دو روز پس از حمله به رهبران حماس، رئیس‌جمهور آمریکا میزبان نخست‌وزیر قطر بود، در حالی که مجمع عمومی سازمان ملل به‌طور گسترده «اعلامیه نیویورک» را تصویب کرد که حماس باید اعمال قدرت خود بر غزه را متوقف کند. این اعلامیه غیرالزام‌آور، جمعیت کرانه باختری را نادیده گرفته است، مردمی که مخالف تشکیلات خودگردان فلسطین و طرفدار حماس هستند.

تأسیس شبکه الجزیره توسط امیر قطر در سال ۱۹۹۶ و تأثیرگذاری آن توسط اخوان‌المسلمین، باعث شد این شبکه در شکل‌دهی افکار عمومی و انتقاد از رژیم‌های عربی و تحریک تنش علیه اسرائیل نقش داشته باشد. الجزیره با انتشار اخبار به زبان‌های مختلف و با رعایت ناقص اصول خبرنگاری، در حوادثی مانند انتفاضه دوم، جنگ عراق، بهار عربی و به‌ویژه پس از روز ۷ اکتبر ۲۰۲۳ مشارکت داشته است. قطر همچنین در جریان جام جهانی سال ۲۰۲۲ با هزینه‌های کلان تلاش کرد تصویر خود را بهبود دهد.

امروزه قطر با برگزاری اجلاس عربی-اسلامی در دوحه، با مشارکت ایران شیعه و ترکیه سنی، در پی ایجاد جبهه‌ای مشترک، تحریم اسرائیل و منزوی‌کردن آن در صحنه بین‌المللی است که برای حماس جایزه و تشویقی برای حملات جدید به اسرائیل به‌شمار می‌رود. میانجیگری برای آزادی گروگان‌ها پیشنهاد شده که به مصر سپرده شود تا به دلیل همجواری نزدیک با اسرائیل و فلسطینیان غزه، نتایج موثرتری حاصل شود. غرب، به‌ویژه آمریکا، باید نقش واقعی امیران قطر را شناسایی و نفوذ آن‌ها را در منطقه به‌طور دقیق ارزیابی کند./ منبع