گرگومیش مذاکرات
تحرک تازه دیپلماسی هستهای در سایه ابهام و مطالبات حداکثری است.
به گزارش اطلس دیپلماسی یادداشتی با عنوان «گرگومیش مذاکرات» به قلم مالک مصدق و منتشرشده در دیپلماسی ایرانی، به بررسی نشانههای احیای گفتوگوهای هستهای ایران و آمریکا در شرایطی میپردازد که همزمان با افزایش تحرکات دیپلماتیک و نقشآفرینی بازیگران منطقهای و بینالمللی، دامنه مطالبات واشنگتن و ابهام درباره مسیر واقعی مذاکرات، خوشبینی به نتایج آن را با تردیدهای جدی مواجه کرده است. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
در روزهای اخیر، مجموعهای از اخبار و مواضع رسمی از ورود دوباره روابط ایران و آمریکا به مرحلهای تازه از تحرکات دیپلماتیک حکایت دارد؛ فضایی که احتمال آغاز مذاکرات هستهای را بیش از گذشته تقویت کرده و همزمان با تحولات منطقهای و بینالمللی، نقش بازیگران مختلف از کشورهای همسایه تا روسیه و اسرائیل را برجسته کرده است. گزارش خبرگزاری فارس به نقل از یک منبع آگاه در دولت، از صدور دستور آغاز مذاکرات توسط مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، خبر میدهد؛ مذاکراتی که بنا بر این گزارش، صرفاً بر موضوع هستهای متمرکز خواهد بود و سایر مسائل را دربر نخواهد گرفت. این خبر بهعنوان نخستین تأیید غیررسمی تصمیم دولت در سطح عالی برای ورود به فاز جدید گفتوگوها مطرح شده است.
همزمان، خبرگزاری تسنیم نیز از احتمال آغاز مذاکرات ایران و آمریکا با حضور مقامات ارشد دو کشور در روزهای آینده خبر داده است. بر اساس این گزارش، اگرچه زمان و مکان این دیدار نهایی نشده، اما گفتوگوها در سطح سیدعباس عراقچی از طرف ایران و استیو ویتکاف، نماینده ویژه رئیسجمهور آمریکا، انجام خواهد شد. در همین چارچوب، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در واکنش به ادعای دریافت ضربالاجل از سوی آمریکا، تأکید کرده است که جمهوری اسلامی ایران هیچگاه پذیرای اولتیماتوم نبوده و چنین ادعایی صحت ندارد. او رویکرد ایران را مبتنی بر صداقت و جدیت دانسته و تصریح کرده است که از مذاکره بهعنوان ابزار فشار استفاده نخواهد شد.
بقائی همچنین درباره اخبار مربوط به احتمال برگزاری مذاکرات در ترکیه اعلام کرده است که ایران در حال بررسی کلیات و جزئیات مرتبط با پیشبرد این روند دیپلماتیک است. او از تشدید «مساعی جمیله» کشورهای منطقه خبر داده و به تماسهای مستمر همسایگان و بازیگران منطقهای اشاره کرده است. به گفته او، عنصر زمان برای ایران اهمیت ویژهای دارد و هر روز تعجیل در رفع یا کاهش تحریمهای غیرقانونی، یک دستاورد تلقی میشود.
در سطح منطقهای، گزارشهایی به نقل از منابع اسرائیلی حاکی از آن است که استیو ویتکاف بهزودی به تلآویو سفر خواهد کرد. بر اساس گزارش رادیو ارتش و کانال ۱۳ تلویزیون اسرائیل، دیدار او با بنیامین نتانیاهو و مقامات ارشد نظامی اسرائیل انجام خواهد شد و موضوع اصلی این گفتوگوها ایران خواهد بود؛ گزارشی که شبکه «القاهره الاخباریه» نیز آن را تأیید کرده است. در بُعد دیگر، ایسنا به نقل از دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، گزارش داده است که روسیه آمادگی دارد خدمات انتقال اورانیوم مازاد کشورها را بهعنوان راهکاری برای حل اختلافات مذاکراتی ارائه دهد و اعلام کرده که مسکو با همه طرفهای ذینفع در تماس است.
در عین حال، نشانههایی وجود دارد که فضای پیشرو با ابهامهای جدی همراه است. پیامهای غیررسمی منتسب به طرف آمریکایی نشان میدهد که مطالبات واشنگتن تنها به اورانیوم غنیشده با خلوص ۶۰ درصد محدود نیست و نگاه آن به کل ذخایر اورانیوم ایران معطوف شده است. چنین رویکردی بهمعنای طرح خواستههایی فراتر از چارچوبهای پیشین تلقی میشود و میتواند مسیر مذاکرات را با مخاطرات تازهای روبهرو کند. تجربههای گذشته نشان داده است که افزایش سقف مطالبات آمریکا، گفتوگوها را بهسمت فرسایش یا بنبست سوق داده است.
در این میان، احتمال بهرهگیری طرفها از «خبردرمانی» و مدیریت افکار عمومی نیز مطرح است؛ رویکردی که با ارسال سیگنالهای مثبت، به کاهش فشارهای فوری و خرید زمان کمک میکند. با این حال، در صورت نبود اراده واقعی برای توافق، این مسیر میتواند بحران را به آیندهای پرهزینهتر منتقل کند. در مجموع، دیپلماسی هستهای ایران در شرایط کنونی، همزمان میان امید به تعامل و هشدار نسبت به مخاطرات پیشرو در حرکت است./ منبع
