توافق هستهای ترامپ و عربستان: ماشه مسابقه تسلیحاتی در غرب آسیا کشیده شد
توافق جدید همکاری هستهای آمریکا با عربستان، با نادیده گرفتن استانداردهای سفتوسخت منع اشاعه، سیاست پنجاهساله واشنگتن را معکوس کرده و میتواند با باز کردن راه برای غنیسازی اورانیوم در عربستان، مسابقه تسلیحاتی خطرناکی را در غرب آسیا کلید بزند.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «توافق هستهای ترامپ و عربستان: ماشه مسابقه تسلیحاتی در غرب آسیا کشیده شد» به قلم فرانسوا دیاز-مورن (François Diaz-Maurin) در بولتن دانشمندان اتمی (The Bulletin of the Atomic Scientists) منتشر شده است. این یادداشت به تحلیل توافق جنجالی همکاری هستهای دولت ترامپ با عربستان میپردازد که با نادیده گرفتن استانداردهای سختگیرانه منع اشاعه و باز کردن راه برای غنیسازی اورانیوم در این کشور، سیاست پنجاهساله آمریکا را معکوس کرده و خطر یک مسابقه تسلیحاتی خطرناک در غرب آسیا را به شدت افزایش میدهد. در ادامه، خلاصه این یادداشت را میخوانید.
دولت ترامپ با امضای یک توافق همکاری هستهای جنجالی با عربستان سعودی، سیاست پنجاهساله آمریکا در زمینه منع اشاعه را زیر پا گذاشت و منطقه را در آستانه یک مسابقه تسلیحاتی خطرناک قرار داد. این توافق که به «توافق ۱۲۳» معروف است، به شرکتهای آمریکایی انحصار توسعه زیرساختهای هستهای عربستان را میدهد، اما نگرانی اصلی آنجاست که برخلاف مخالفت دولتهای پیشین آمریکا، ممکن است به ریاض اجازه دهد تا بدون نظارتهای بینالمللی سختگیرانه، به غنیسازی اورانیوم در خاک خود بپردازد. این اقدام، چرخشی بیسابقه در سیاست خارجی آمریکاست که پیش از این، حتی در توافق با متحدان نزدیک خود، همواره بر محدودیتهای شدید برای جلوگیری از گسترش فناوریهای حساس هستهای تأکید میکرد. سیاست جدید ترامپ، که به دنبال انعقاد تهاجمی توافقهای هستهای جدید است، این نگرانی را ایجاد کرده که واشنگتن دیگر علاقهای به رهبری معماری جهانی منع اشاعه ندارد.
این توافق نه تنها یک انحراف از هنجارهای بینالمللی است، بلکه میتواند یک اثر دومینوی خطرناک در غرب آسیا ایجاد کند. امارات که توافق هستهای آن با آمریکا به دلیل پذیرش «استاندارد طلایی» (منع دائمی غنیسازی و بازفرآوری) به عنوان الگویی برای منطقه شناخته میشد، اکنون ممکن است با استناد به تحولات جدید، خواستار بازنگری در توافق خود شود. ترکیه و مصر نیز که با محدودیتهای کمتری روبرو هستند، به احتمال زیاد تقاضاهای مشابهی را مطرح خواهند کرد و این امر میتواند به ایجاد چندین جبهه اشاعه هستهای در یکی از بیثباتترین مناطق جهان منجر شود. این استاندارد دوگانه در قبال عربستان و ایران، انتقادات بسیاری را برانگیخته است. در حالی که ایران با وجود داشتن راکتورهای فعال، تحت شدیدترین محدودیتها قرار دارد و سوخت خود را از خارج تأمین میکند، عربستان که هنوز هیچ راکتوری ندارد، ممکن است چراغ سبز غنیسازی را دریافت کند.
کارشناسان معتقدند این توافق بیش از آنکه یک همکاری صلحآمیز باشد، تلاشی از سوی عربستان برای دستیابی به گزینه سلاح هستهای با سوءاستفاده از روابط مالی نزدیک با خانواده ترامپ است. لورا کندی، نماینده سابق آمریکا در آژانس بینالمللی انرژی اتمی، این توافق را «مغایر با منافع امنیت ملی آمریکا» خوانده است، زیرا بدون پذیرش پروتکل الحاقی توسط ریاض، هیچ تضمینی برای صلحآمیز ماندن برنامه این کشور وجود ندارد. پروتکل الحاقی که به آژانس اختیارات بازرسی گستردهتری میدهد، یک استاندارد جهانی برای شفافیت هستهای است که ایران آن را امضا کرده، اما عربستان هنوز نپذیرفته است. عدم شفافیت در این توافق و تلاش برای دور زدن کنگره با استفاده از ترفندهای زمانی، بر نگرانیها افزوده است. در یک چرخش جدید و گیجکننده، ترامپ اجرای این توافق را به پیوستن عربستان به «پیمان ابراهیم» و عادیسازی روابط با اسرائیل مشروط کرده است؛ شرطی که میتواند کل توافق را پیش از رسیدن به سنا، با بنبست روبرو کند. این بازی سیاسی پیچیده، آینده منع اشاعه در غرب آسیا را در هالهای از ابهام فرو برده است./منبع
