معامله اف-۳۵ ترامپ؛ واگذاری بار جنگ خاورمیانه به عربستان

فروش اف-۳۵ به عربستان بخشی از تلاش واشنگتن برای افزایش نقش شرکای منطقه‌ای در بازدارندگی خاورمیانه است، اما آثار فوری بر جنگ و قیمت نفت ندارد.

به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «معامله اف-۳۵ ترامپ؛ واگذاری بار جنگ خاورمیانه به عربستان» نوشته تام اوکانر (Tom O'Connor) در نیوزویک (Newsweek) منتشر شده است. این یادداشت بررسی می‌کند که چگونه تصمیم دولت ایالات متحده برای واگذاری جنگنده‌های پیشرفته به ریاض، راهبردی پرخطر برای انتقال بار مهار منازعات خاورمیانه به شرکای منطقه‌ای در مواجهه با ائتلاف تحت رهبری ایران به شمار می‌رود. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.

تصمیم دولت دونالد ترامپ برای موافقت با فروش جنگنده‌های پیشرفته اف-۳۵ به عربستان در شرایطی اتخاذ شده که درگیری‌های منطقه‌ای بر بازار انرژی و محاسبات امنیتی خاورمیانه تأثیر گذاشته است. وزارت خارجه آمریکا در ۱۷ سپتامبر فروش احتمالی ۴۸ فروند اف-۳۵ به همراه موتور، تجهیزات ارتباطی، قطعات یدکی و پشتیبانی را به ارزش حدود ۲۴.۳ میلیارد دلار تأیید کرد؛ با این حال، اجرای نهایی معامله همچنان به روند بررسی و تأیید کنگره نیاز دارد.

اهمیت این تصمیم صرفاً به یک قرارداد تسلیحاتی محدود نمی‌شود. فروش اف-۳۵ بخشی از رویکرد گسترده‌تر دولت آمریکا برای افزایش ظرفیت نظامی شرکای منطقه‌ای و انتقال بخشی از مسئولیت بازدارندگی در خاورمیانه به آن‌هاست. عربستان در شرایطی به دنبال تقویت توان هوایی خود است که درگیری با انصارالله یمن و تشدید تنش‌های منطقه‌ای، امنیت مرزها و زیرساخت‌های انرژی این کشور را تحت فشار قرار داده است. حملات موشکی و پهپادی اخیر به تأسیسات و اهداف سعودی نیز نگرانی‌ها درباره امنیت عرضه نفت را افزایش داده است.

با وجود اهمیت نظامی این معامله، اف-۳۵ها نمی‌توانند در کوتاه‌مدت بر روند جنگ یا افزایش قیمت نفت اثر مستقیم داشته باشند، زیرا تحویل آن‌ها سال‌ها زمان خواهد برد. از این رو، نقش اصلی قرارداد در شرایط فعلی بیشتر به تغییر محاسبات بلندمدت امنیتی مربوط می‌شود. افزایش توان هوایی عربستان می‌تواند ظرفیت این کشور برای دفاع از قلمرو و زیرساخت‌های حیاتی خود را افزایش دهد، اما آثار آن بر معادلات جاری منطقه به زمان تحویل و نحوه استفاده از این قابلیت‌ها وابسته خواهد بود.

این تصمیم همچنین با ملاحظات مربوط به برتری نظامی اسرائیل در منطقه همراه است. اسرائیل سال‌هاست از اف-۳۵ استفاده می‌کند و سیاست آمریکا بر حفظ «برتری کیفی نظامی» اسرائیل استوار است. به همین دلیل، انتقال این جنگنده‌ها به عربستان می‌تواند نیازمند ترتیباتی باشد که سطح توانمندی نسخه سعودی را در مقایسه با ناوگان اسرائیل مدیریت کند. گزارش‌های مربوط به این معامله نیز نشان می‌دهد که موضوع قابلیت‌های فنی و تفاوت میان پیکربندی‌های اف-۳۵ برای کشورهای مختلف همچنان اهمیت دارد.

در واشنگتن نیز فروش این جنگنده‌ها با ملاحظات امنیت فناوری و روابط عربستان با چین روبه‌رو است. برخی قانون‌گذاران درباره احتمال انتقال فناوری‌های حساس آمریکا به طرف‌های دیگر نگرانی دارند. در مقابل، ریاض طی سال‌های اخیر تلاش کرده روابط دفاعی خود با واشنگتن را حفظ کند و همزمان همکاری‌های اقتصادی و فناوری خود با چین را توسعه دهد.

در مجموع، فروش اف-۳۵ را می‌توان بخشی از روند گسترده‌تر بازتعریف نقش آمریکا و شرکای منطقه‌ای در امنیت خاورمیانه دانست. این تصمیم هم‌زمان با افزایش فشارهای امنیتی بر عربستان و نگرانی درباره قیمت و عرضه نفت اتخاذ شده و نشان می‌دهد که همکاری دفاعی واشنگتن و ریاض در حال گسترش است. با این حال، اثر فوری این معامله بر جنگ و بازار انرژی محدود خواهد بود و پیامد اصلی آن در میان‌مدت و بلندمدت، در سطح توانمندی‌های نظامی و ترتیبات امنیتی منطقه ظاهر خواهد شد./ منبع