آمریکا و کشورهای حاشیه خلیج فارس نباید درگیر رویاهای بلندپروازانه شوند؛ صلح در غزه اولویت دارد

درگیری دوازده‌روزه اسرائیل و ایران در ژوئن ۲۰۲۵ توجه را از کارزار نظامی بی‌وقفه اسرائیل در غزه، که در ۲۱ ماه بیش از ۵۷ هزار فلسطینی را کشته است، منحرف کرد. پس از آتش‌بس اسرائیل و ایران در ۲۳ ژوئن، آمریکا برای ازسرگیری مذاکرات بین اسرائیل و حماس فشار آورده و همچنین به‌دنبال احیای توافق‌های ابراهیم با افزودن سوریه و ازسرگیری گفت‌وگوهای مستقیم با ایران است. ایده یک توافق صلح جامع که معضلات امنیتی غرب آسیا را حل کند، جذاب اما منحرف‌کننده است. دولت دونالد ترامپ باید به‌جای تمرکز بر جایزه‌ای گریزان، بر آتش‌بس پایدار در غزه، رفع فاجعه انسانی، بازگرداندن گروگان‌ها و بازسازی سیاسی، اجتماعی و مادی غزه تمرکز کند.

مقیاس رنج در غزه حیرت‌انگیز است: حدود ۹۳ درصد جمعیت با ناامنی غذایی حاد مواجه‌اند، و دسترسی به کمک‌های بشردوستانه، مانند چهار نقطه توزیع غذای غزه (GHF)، به‌شدت خطرناک است. حملات هوایی اسرائیل با بیش از ۱۳۰ هدف در ۲۴ ساعت در ۶ جولای که منجر به کشته‌شدن ده‌ها غیرنظامی در شهر غزه و مواسی شد، ادامه دارد. تمرکز مجدد ترامپ بر غزه پس از آتش‌بس با ایران، نویدبخش است. در یکم جولای، او اعلام کرد که اسرائیل شرایط آتش‌بس ۶۰ روزه را پذیرفته و از حماس خواست همین کار را کند. مذاکرات با میانجی‌گری قطر و آمریکا در ۶ جولای در دوحه ازسرگرفته شد، و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، قرار است به‌زودی به دوحه برود. دیدارهای این هفته ترامپ با بنیامین نتانیاهو در کاخ سفید بر اولویت فوری واشنگتن برای پایان‌دادن به درگیری تأکید داشت؛ اگرچه توافقی اعلام نشد. در ۱۰ جولای، ترامپ با خوش‌بینی محتاطانه گفت که توافق ممکن است «این هفته یا هفته آینده» حاصل شود؛ هرچند گزارش‌ها از توقف مذاکرات خبر می‌دهند.

حملات نظامی اسرائیل و آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران، پویایی امنیتی منطقه را تغییر داده و فضای بالقوه‌ای برای دیپلماسی خلاق ایجاد کرده است. امارات متحده عربی خواستار چارچوب امنیتی منطقه‌ای شامل ایران و ترکیه شده است. لانا نصیبه، فرستاده ویژه وزیر امور خارجه امارات، سال گذشته خواستار مأموریت بین‌المللی موقت برای رفع بحران انسانی، برقراری نظم، و زمینه‌سازی برای اداره غزه شد. او این ابتکار را نه جایگزین خودمختاری فلسطینی، بلکه پلی به‌سوی اصلاحات در تشکیلات خودگردان فلسطین و راه‌حل دو کشوری دانست. در مقاله‌ای در فایننشال تایمز، نصیبه غزه را نشانه‌ای از شکست در ایجاد معماری امنیتی پایدار منطقه‌ای خواند و خواستار گفت‌وگو با همه بازیگران کلیدی، از جمله ایران و اسرائیل، برای جلوگیری از تشدید تنش‌ها شد. این دیدگاه نشان‌دهنده تمایل امارات به نقشی جسورانه‌تر در دیپلماسی برای اداره پساجنگ غزه است.

با این حال، تحولات منطقه‌ای، مانند تصمیم ۳۰ ژوئن ترامپ برای لغو تحریم‌های سوریه با تشویق ریاض، که به‌منظور جداکردن دمشق از مدار تهران انجام شد، نباید توجه را از غزه منحرف کند. گزارش‌هایی از دیدارهای مخفیانه مقامات سوری و اسرائیلی در ابوظبی (که هر دو طرف تکذیب کردند) نشان‌دهنده افزایش نقش پایتخت‌های عربی خلیج فارس در هدایت تلاش‌های صلح، گاهی فراتر از ابتکارات واشنگتن است. این تلاش‌ها نشان‌دهنده اعتقاد فزاینده رهبران خلیج فارس به نیاز به بازنگری در دشمنی‌های قدیمی از طریق ادغام اقتصادی و بازآرایی راهبردی است؛ حتی اگر به‌معنای مذاکره مخفیانه با دشمنان دیرینه باشد.

با این حال، اهداف بلندمدت نباید به قیمت غفلت از بحران حاد غزه باشد. صلحی که بر پایه‌های سست بنا شود، پایدار نخواهد بود. بدون حل درگیری غزه، توقف خشونت شهرک‌نشینان، توقف الحاق تدریجی کرانه باختری و ایجاد مسیری برای دولت فلسطینی، هر چارچوب منطقه‌ای ناقص و ناپایدار خواهد بود. تلاش‌های گذشته برای چارچوب‌های جامع، مانند روند صلح مادرید پس از آزادی کویت در سال ۱۹۹۱، حتی در شرایط مساعدتر، موفقیت چندانی نداشتند. ترامپ، با وجود احساس پیروزی کنونی، ممکن است فاقد خلق‌وخو، ظرفیت، یا اراده سیاسی برای پیشبرد صلح جامع باشد. در عوض، او باید بر غزه تمرکز کند: تأمین آتش‌بس پایدار، رفع فاجعه انسانی، و زمینه‌سازی برای راه‌حل دو کشوری با حمایت از ابتکاراتی مانند مأموریت پیشنهادی نصیبه و اطمینان از نقش محوری صدای فلسطینیان در برنامه‌های اداره پساجنگ. صلح منطقه‌ای نمی‌تواند بر ویرانه‌های غزه ساخته شود./ منبع