جنگ علیه ایران: چگونه کشورهای حاشیه خلیج فارس برای جمع کردن بساط آشفتگی آمریکا وارد عمل شدند؟

ایستادگی متحرک و همگرایی دیپلماتیک کشورهای خلیج فارس، خلأ امنیتی ناشی از بی‌تدبیری آمریکا را در جنگ ایران مدیریت کرد.

به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشت حاضر با عنوان «جنگ علیه ایران: چگونه کشورهای حاشیه خلیج فارس برای جمع کردن بساط آشفتگی آمریکا وارد عمل شدند؟» به قلم آندریاس کریگ (Andreas Krieg) در میدل ایست آی (Middle East Eye) منتشر شده است؛ نقد دکترین امنیتی سنتی منطقه، جنگ افروزی بی‌سرانجام دونالد ترامپ و اسرائیل علیه ایران، فرضیه ۳۰ ساله «چتر حمایتی واشنگتن» را ابطال کرد و در مقابل، ائتلاف واقع‌گرایانه و میانجی‌گری فعالانه سه قدرت اصلی عربی (عربستان، قطر و امارات) موازنه را به سمت دیپلماسی گام‌به‌گام و مهار تنش‌های ژئوپلیتیک سوق داد. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.

بحران چهارماهه اخیر خط پایانی بر فرضیه سنتی وابستگی مطلق امنیتی پایتخت‌های عربی به آمریکا کشید. پایگاه‌های نظامی متعدد آمریکا در منطقه خلیج فارس نه تنها مانع سرایت جنگ نشدند، بلکه خود به اهدافی سهل‌الوصول برای ضربات تلافی‌جوئی تهران تبدیل گشتند و هزینه‌های راهبردی نبردِ انتخابی واشنگتن و تل‌آویو را بر دوش همسایگان ایران انداختند. ناتوانی ترامپ در پیشبرد یک راهبرد منسجم و نوسانات مداوم او میان لابی‌های متضاد، ثابت کرد که واشنگتن دیگر قادر به ایفای نقش موازنه‌گر یا ضامن ثبات نیست. این آشفتگی، سه قدرت بزرگ منطقه (ریاض، دوحه و ابوظبی) را وادار کرد تا همانند دوران بهار عربی، خود مسئولیت امنیت منطقه را بر عهده بگیرند و با درک این واقعیت که ایران مجهز به ساختار تاب‌آوری نامحدود است، زبانِ ناکارآمدِ «بازدارندگی نظامی» را به نفع «وابستگی متقابل اقتصادی و تعامل سازنده» کنار بگذارند.

در این میان، همگرایی بی‌سابقه دیپلماتیک میان کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، راهبرد سنتی اسرائیل مبنی بر «تفرقه بینداز و حکومت کن» را خنثی کرد. قطر به عنوان لولای اصلی ارتباطی میان واشنگتن و تهران عمل کرد و با وجود تلاش‌های مداوم اسرائیل برای برهم زدن مذاکرات از طریق تشدید درگیری‌ها در لبنان، دوحه به همراه پاکستان، ترکیه و عربستان توانستند روند دیپلماسی گام‌به‌گام را زنده نگه دارند. چرخش نهایی امارات از رویکرد تهاجمی اولیه به سمت واقع‌گرایی اقتصادی و شبکه ارتباطی پنهان با سپاه پاسداران، جبهه عربی را یکدست کرد. این تجربه تاریخی نشان داد که خلیج فارس یک سیستم امنیتی واحد است و پایدارترین راه برای مهار تهدیدات، ایجاد گره‌های متراکم تجاری و مالی با تهران است؛ رویکردی که نه‌تنها شریان‌های حیاتی ایران را به صلح منطقه متصل می‌کند، بلکه با برجسته ساختن منافع بازسازی اقتصادی پس از رفع تحریم‌ها، شرکت‌های آمریکایی را نیز به تداوم ثبات ترغیب خواهد ساخت./منبع