اتحاد چین، روسیه و کره‌شمالی: مثلث خطرناک

مراسم روز پیروزی امسال در روسیه، بیش از یک بزرگداشت، به صحنه‌ای برای نمایش نیات سیاسی کرملین تبدیل شد. روسیه از این رویداد برای به تصویرکشیدن جنگ اوکراین به‌عنوان یک پیروزی نمادین و تقویت مشروعیت خود بهره برد. حضور رهبران خارجی در این مراسم، به‌ویژه تصمیم زودهنگام شی جین‌پینگ، رییس‌جمهور چین برای شرکت در آن، یکی از نکات برجسته بود. برخی معتقدند این اقدام چین، نشان‌دهنده تلاش برای تثبیت روابط با روسیه در میان تحولات جهانی است، اما در عین حال، پرسش‌هایی درباره موضع راهبردی چین مطرح کرده است. این تصمیم می‌تواند به این معنا باشد که چین به‌جای ایفای نقش فعال در شکل‌دهی به نظم جهانی پساجنگ، به دنبال پیروی از دستور کار مسکو است. این ابهام دیپلماتیک فضایی برای دیگر بازیگران، مانند دونالد ترامپ، رییس‌جمهور آمریکا ایجاد می‌کند تا در گفت‌وگوهای جهانی نقش‌آفرینی کنند.

توسعه مهم دیگر، تأیید رسمی حضور نیروهای کره‌شمالی در جنگ اوکراین بود. والری گراسیموف، رییس ستاد کل ارتش روسیه، در روز ۲۶ آوریل به ولادیمیر پوتین گزارش داد که عملیات بیرون‌راندن نیروهای اوکراینی از کورسک پایان یافته و برای اولین بار، مشارکت کره‌شمالی در این جنگ را اعلام کرد. این افشاگری، که با مراسم روز پیروزی هم‌زمان شد، اهمیت ویژه‌ای یافت. گراسیموف با استناد به معاهده مشارکت راهبردی جامع، اظهار داشت که نیروهای کره‌شمالی نقش مهمی در شکست نیروهای اوکراینی ایفا کردند. کره‌شمالی نیز با ارجاع به اظهارات روسیه، این حضور را تأیید کرد. اعلام این موضوع ۶ ماه پس از اعزام اولیه نیروهای کره‌شمالی، نشان‌دهنده ارتباط عامدانه با مراسم روز پیروزی است. گزارش‌ها حاکی از آن است که نیروهای کره‌شمالی در عملیات کورسک متحمل تلفات سنگین، از جمله ۴۷۰۰ نفر زخمی و ۶۰۰ کشته شدند که توسط آژانس‌های اطلاعاتی کره‌جنوبی تأیید شده است. این امر گمانه‌زنی‌هایی را درباره احتمال تجلیل رسمی از این نیروها در مراسم روز پیروزی برانگیخته است.

با نزدیک‌شدن جنگ اوکراین به مرحله نهایی، خطرات ناشی از مشارکت نیروهای کره‌شمالی برای روسیه بیش از پیش آشکار شده است. وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرده که مشارکت کشورهای ثالث، مانند کره‌شمالی، نه‌تنها جنگ را طولانی‌تر می‌کند، بلکه روسیه را به نقض قطعنامه‌های ۱۷۱۸، ۱۸۷۴ و ۲۲۷۰ شورای امنیت سازمان ملل از طریق ارائه حمایت‌های جبرانی به کره‌شمالی متهم می‌سازد. علاوه بر این، معاهده دفاعی متقابل میان روسیه و کره‌شمالی، با بند مداخله خودکار که برای توافق‌های دوجانبه غیرمعمول است، می‌تواند روسیه را در صورت بروز درگیری در شبه‌جزیره کره به جنگ بکشاند. این بند به نظر می‌رسد به نفع کره‌شمالی طراحی شده باشد.

در حالی که امید است مراسم روز پیروزی نشانه‌ای از پایان جنگ اوکراین باشد، باید به رفتارهای اخلالگرانه کره‌شمالی نیز توجه کرد. کره‌شمالی با تهدیدات هسته‌ای و حملات سایبری تحت حمایت دولت، به‌عنوان یک دولت یاغی شناخته می‌شود که امنیت جهانی را به خطر می‌اندازد. مشارکت این کشور به‌عنوان شریک جنگی روسیه و حضور نیروهایش در مناطق پرخطر جنگی، می‌تواند به یک بدهی بلندمدت برای امنیت روسیه تبدیل شود. این وضعیت زمانی جدی‌تر می‌شود که قدرت‌های بزرگ، یعنی چین و آمریکا، نتوانسته‌اند راهبرد منسجمی برای مقابله با اقدامات کره‌شمالی تدوین کنند. کره‌شمالی با تهدیدات موشکی هسته‌ای، آمریکا را تحریک می‌کند، از طریق اعزام نیرو با روسیه هم‌سو می‌شود و برای بقای رژیم کیم به چین وابسته است.

برای مهار این رفتارهای بی‌پروا، جامعه جهانی باید سیستمی را که بقای رژیم کره‌شمالی را در اولویت قرار می‌دهد، محدود کند. این امر تنها از طریق یک چارچوب مشورتی سه‌جانبه میان آمریکا، چین و روسیه امکان‌پذیر است. هشتاد سال پس از پایان جنگ جهانی دوم، جامعه جهانی توانسته با فراز و نشیب‌های بسیار، ثبات و رفاه را حفظ کند. اما بحران‌های کنونی در اروپا و غرب آسیا، ضعف‌های ساختاری عمیق معماری امنیت جهانی را آشکار کرده‌اند. برای رفع این مشکلات، به‌جای اصلاحات موقت، نیاز به طراحی یک چارچوب همکاری جدید برای پیشگیری از بحران‌ها و بازدارندگی در برابر درگیری‌های آینده است. در اروپا، این امر نیازمند یک ساختار امنیتی چندجانبه با محوریت آمریکا و روسیه است. در آسیا، نیاز به مدیریت دقیق تعادل قدرت میان آمریکا و چین وجود دارد. در سطح جهانی، ایجاد یک مکانیزم مشورتی سه‌جانبه میان آمریکا، چین و روسیه ضروری است.

اتحاد چین، روسیه و کره‌شمالی در مراسم روز پیروزی، خطر احیای یک پویایی جدید شبیه جنگ سرد را به همراه دارد. اقدامات تحریک‌آمیز کره‌شمالی مانع اصلی ایجاد یک چارچوب مشورتی مؤثر میان آمریکا، چین و روسیه است. راهبرد هم‌سویی چین و کره‌شمالی، نظم و همکاری بین‌المللی را تضعیف می‌کند و برای چین می‌تواند یک خطای راهبردی جدی باشد. این اتحاد، با ایجاد شکاف میان اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل، اجرای تحریم‌ها علیه کره‌شمالی را تضعیف کرده است. شی جین‌پینگ و پوتین در بیانیه مشترک روز پیروزی خواستار لغو تحریم‌های بین‌المللی علیه کره‌شمالی شدند که تلاش‌ها برای خلع سلاح هسته‌ای این کشور را تضعیف می‌کند. جنگ اوکراین به اعتبار و کارکرد شورای امنیت آسیب جدی وارد کرده است. برای بازسازی اعتماد و تقویت پایه‌های هنجارهای بین‌المللی، آمریکا، چین و روسیه باید مذاکرات مسئولانه و سطح بالایی را آغاز کنند./ منبع