آیا آزمایش‌های هسته‌ای بازگشته‌اند؟

پرزیدنت دونالد ترامپ و مدیر سیا، جان راتکلیف، مدعی شدند که رقبای آمریکا، به‌ویژه روسیه و چین، در حال انجام تست‌های هسته‌ای پنهانی و با بازده بسیار کم هستند که این فعالیت‌ها به آن‌ها در نوسازی زرادخانه‌هایشان برتری می‌بخشد. در عرف بین‌الملل، این تست‌های زیرزمینی که شامل ایجاد یک واکنش زنجیره‌ای هسته‌ای مختصر و انفجار کوچک می‌شوند، احتمالاً نقض «ممنوعیت بازده صفر» محسوب می‌شوند؛ ممنوعیتی که از دهه ۱۹۹۰ به‌طور داوطلبانه توسط قدرت‌های هسته‌ای رعایت می‌شده و این نوع تست‌ها احتمالاً از سوی شبکه جهانی حسگرهای طراحی شده برای اجرای پیمان جامع منع آزمایش هسته‌ای (CTBT) قابل شناسایی نیستند.

در پاسخ به این وضعیت، ترامپ در روز ۲۹ اکتبر از آغاز تست‌های هسته‌ای جدید آمریکا خبر داد و صریحاً به فعالیت‌های روسیه و چین اشاره کرد؛ امری که موجی از سردرگمی در میان متحدان و رقبای آمریکا ایجاد کرد و ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، را وادار کرد تا دستور آماده‌سازی گزینه‌های تست هسته‌ای مسکو را صادر کند. با این حال، کریستوفر رایت، وزیر انرژی آمریکا، متعاقباً توضیح داد که تست‌های جدید آمریکا از نوع «انفجارهای غیربحرانی» خواهند بود؛ این تست‌ها، که برای اطمینان از عملکرد و ایمنی طراحی‌های جدید هسته‌ای آمریکا انجام می‌شوند، شامل مواد منفجره هستند اما به‌منظور جلوگیری از واکنش زنجیره‌ای هسته‌ای و انفجار، از آستانه بازده صفر فعلی آمریکا تجاوز نمی‌کنند. آمریکا برای تضمین قابلیت اطمینان زرادخانه خود بدون انجام انفجارهای هسته‌ای، به روش‌های پیشرفته‌ای مانند ابررایانه‌ها و شبیه‌سازی‌ها متکی است.

در محافل امنیت ملی آمریکا بحثی جدی در مورد ارزش از سرگیری تست‌های با بازده کم (برای دستیابی به داده‌های کلاهک‌های رقبا و تقویت بازدارندگی) در مقابل حفظ ممنوعیت بازده صفر (برای جلوگیری از تشدید تنش‌ها و اشاعه جهانی) وجود دارد. منتقدان هشدار می‌دهند که اگر آمریکا ممنوعیت را لغو کند، کشورهایی مانند چین که سابقه تست هسته‌ای کمتری دارند، بیشترین بهره را خواهند برد و این اقدام می‌تواند به تخریب هنجار جهانی منع تست هسته‌ای منجر شود. در نتیجه، وزارت انرژی باید پارامترهای فنی تست‌های جدید را شفاف‌سازی کند و واشنگتن باید منافع فنی احتمالی از سرگیری تست‌های با بازده کم را در برابر خطرات لغو ممنوعیت جهانی و احتمال آغاز تست‌های هسته‌ای تمام‌عیار در سراسر جهان به‌دقت ارزیابی و توجیه کند./ منبع