انتخابات ریاستجمهوری شیلی و چرخش به راست
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «انتخابات ریاستجمهوری شیلی و چرخش به راست» در اندیشکده تهران منتشر شده است. این تحلیل با نگاهی به شرایط اقتصادی، بحران مهاجرت و روندهای افکار عمومی، نشان میدهد که انتخابات ماه نوامبر سال ۲۰۲۵ در شیلی با برتری نسبی محافظهکاران پیش میرود و احتمال پیروزی خوزه کاست، نامزد راستگرا، در دور دوم بالاست. بر اساس متن، تأثیر این تغییر قدرت بیشتر در عرصه سیاست داخلی مشهود خواهد بود تا روابط خارجی این کشور با آمریکا. در ادامه، چکیده این یادداشت را میخوانید.
انتخابات ریاستجمهوری شیلی در ماه نوامبر سال ۲۰۲۵ میان پنج نامزد اصلی برگزار خواهد شد: دو راستگرا شامل خوزه کاست و یوحانس کایسر، دو میانهرو شامل اِولین متهی و فرانکو پاریسی، و یک چپگرا به نام جینیت خارا. نظرسنجیهای اخیر پیشتازی کاست با ۲۹ درصد آرا را نشان میدهند و پس از او خارا با ۲۵ درصد، متهی با ۱۴ درصد، پاریسی با ۱۲ درصد و کایسر با ۷ درصد قرار دارند. این تغییرات نسبت به ماههای گذشته قابل توجه است؛ پیشتر متهی پیشتاز بود. پیروزی خارا در انتخابات مقدماتی ائتلاف چپگرایان باعث افزایش موقعیت او شد، اما مجموع آرای راستگرایان کفه ترازو را بهنفع آنها سنگین کرده است.
شیلی در دو دهه اخیر مقصد مهاجران از کشورهای منطقه، بهویژه حوزه کارائیب، بوده و دلیل آن وضعیت اقتصادی و ثبات نسبی این کشور است. از سال ۲۰۱۷ مهاجران بسیاری از ونزوئلا، کلمبیا و هائیتی وارد شیلی شدهاند که ۵۳ درصد از مهاجران غیرقانونی را تشکیل میدهند. پیامد منفی این موج مهاجرت، افزایش جرائم و فعالیت باندهای تبهکاری بوده و نگرانی عمومی و سیاسی را برانگیخته است.
رشد اقتصادی شیلی در سال ۲۰۲۴ برابر با ۲.۴ درصد، عمدتاً بهواسطه صادرات مواد معدنی بهویژه مس، ثبت شد. نرخ بیکاری ۷.۲ درصد است که نسبت به سال پیش ۰.۷ درصد کاهش یافته، اما اشتغال غیررسمی در حدود ۲۶ درصد باقی مانده است. اعتراضات گسترده در سال ۲۰۱۹ به دو همهپرسی قانون اساسی در سالهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۳ انجامید که هیچکدام تصویب نشدند.
در حوزه امنیت اجتماعی، نرخ قتل در شیلی طی یک دهه دو برابر شده و در سال ۲۰۲۲ به ۶.۷ در هر یکصدهزار نفر رسیده است. بخشی از این افزایش به مهاجران غیرقانونی نسبت داده میشود. وعده کاست برای بستن مرزها بر رأیدهندگان اثرگذار بوده و سیاستهای راستگرایان در آرژانتین و آمریکا نمونههای الهامبخش برای حامیان این رویکرد است.
مسئله بومیان ماپوچه در جنوب شیلی از مشکلات مزمن کشور است. این قوم خواهان خودمختاری، بازپسگیری زمینهای اشغالشده، رسمیشدن زبان و ایجاد نظام قضایی متناسب با فرهنگ خود هستند. اختلافنظر چپ و راست در این زمینه در دو پیشنویس قانون اساسی نمود داشت: نسخه نخست با حمایت چپها برخی خواستهها را پذیرفت، اما نسخه دوم به طراحی محافظهکاران فاقد این موارد بود. پیروزی محافظهکاران میتواند شرایط بومیان را دشوارتر کند.
در روابط خارجی، جایگاه ویژه شیلی در تأمین نیاز مس آمریکا، که ۷۰ درصد واردات مس این کشور را شامل میشود، از تأثیرگذاری تعرفههای دوران ترامپ بر این رابطه جلوگیری کرد. بهرغم گرایش چپگرای دولت فعلی شیلی، وابستگی آمریکا به مس موجب ثبات روابط دو کشور شد.
با توجه به تعدد نامزدها، احتمال برگزاری دور دوم انتخابات میان کاست و خارا بالا است، اما برتری محافظهکاران میتواند به پیروزی کاست منجر شود. شرایط اقتصادی و بحران مهاجرت مهمترین عوامل تقویت موقعیت او هستند. بازگشت محافظهکاران به قدرت احتمالاً اثر بیشتری بر سیاست داخلی خواهد داشت تا روابط با آمریکا./ منبع
