دفاع از پکس ترامپیانا؛ دنیای جدید پس از مادورو

آغاز روند محاکمه و بازداشت نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، می‌تواند نقطه‌آغاز تشکیل «پکس ترامپیانا» باشد، یک نظم جدید جهانی که روابط بین کشورها را دگرگون خواهد کرد. در این نظم، مفاهیم درست و نادرست در سطح بین‌المللی بر اساس واقع‌گرایی سیاسی و نظریه حقوق طبیعی استوار خواهند بود، به‌گونه‌ای که دیکتاتورهایی که مشروعیت قدرت را از دست داده‌اند، ممکن است سرنگون شوند. مادورو دو ویژگی مهم دارد: اول اینکه او یک قاچاقچی مواد مخدر است که به شبکه‌های کارتل‌های شناخته‌شده وابسته است. دوم اینکه او با نقض قوانین ونزوئلا، به‌طور غیرقانونی بر قدرت چسبیده است و بعد از شکست در انتخابات، از ترک پست خود امتناع کرده است.

در صورتی که دولت ونزوئلا تحت حکومت مادورو حاضر به همکاری در فرآیند استرداد نباشد، تنها اقدام قهری از سوی ایالات متحده می‌تواند مادورو را به عدالت بسپارد. برای تکمیل این فرآیند، ایالات متحده باید به نصب یک دولت جانشین که به آمریکا نزدیک‌تر باشد، کمک کند. در این میان، احتمال دارد که ماریا کورینا ماچادو، رقیب اصلی انتخاباتی مادورو، که از سوی رژیم مادورو از کاندیداتوری منع شده بود، به‌عنوان رئیس‌جمهور جدید معرفی شود. او در ماه دسامبر گذشته به کمک ارتش ایالات متحده به نروژ پناه برد و جایزه صلح نوبل را برای تلاش‌هایش در راستای دموکراسی ونزوئلا دریافت کرد.

اگر ترامپ موفق به آغاز پرونده‌ای علیه مادورو و کمک به نصب یک دولت جایگزین در ونزوئلا شود، امکان تغییر رژیم در کوبا نیز به نظر محتمل می‌آید. کوبا که به‌طور عمیقی به نفت ونزوئلا وابسته است، ممکن است با قطع این منابع با مشکلاتی روبه‌رو شده و تغییراتی در آنجا رخ دهد. کشورهایی همچون روسیه، چین و ایران که در بحران‌های ونزوئلا دخیل هستند، ممکن است از این تحولات متضرر شوند. در ایران، ناآرامی‌های اقتصادی و اعتراضات مردمی می‌تواند در نهایت منجر به سرنگونی حکومت حاکم شود و شاید حتی به احیای نظام سلطنتی با بازگشت پسر شاه پیشین این کشور منجر گردد.

این تحولات، تضادهای زیادی دارند: ترامپ در ابتدا به‌عنوان یک نامزد « اول آمریکا» وارد میدان شد، اما به نظر می‌رسد میراث او به‌عنوان رئیس‌جمهوری باشد که نظم جهانی را به‌طور چشمگیری دگرگون کرده است. این دگرگونی می‌تواند برای شرکت‌های آمریکایی سودهای کلانی به‌همراه بیاورد؛ شاید با بازگرداندن دارایی‌های نفتی آمریکا در ونزوئلا و فرصت‌های سرمایه‌گذاری سودآور در کوبا، ایران و دیگر کشورها.

البته ملت‌سازی همان‌طور که نئوکون‌ها در دوران ریاست‌جمهوری جورج بوش آموختند، فرآیند پرخطر و پیچیده‌ای است. با این حال، در گذشته نظمی دموکراتیک و خودگردان در ونزوئلا وجود داشت و ممکن است هنوز امیدی برای تشکیل یک حکومت مشروطه مردمی در ایران یا جمهوری دموکراتیک در کوبا وجود داشته باشد. آنچه در دولت ترامپ در حال رخ دادن است ممکن است در داخل و خارج از آمریکا به عنوان «دیپلماسی قایق جنگی» که قبلاً بدون میزان قابل‌توجهی از اعتبار در تاریخ آمریکا انجام می‌شد، محکوم شود. اما با بازداشت مادورو و ضرباتی که دولت ترامپ به کارتل‌ها وارد کرده، به نظر می‌رسد آنچه در حال اجرا است، حاکمیت قانون باشد و ممکن است در نهایت مبنای محکمی برای آنچه در حال وقوع است، در اصول دیرینه حقوق ملت‌ها وجود داشته باشد.

حقوق ملت‌ها همان اصولی است که از نظریات الهام‌گرفته از قوانین طبیعی که توسط علمای بزرگی چون هوگو گروتیوس، امریخ دو واتل و کورنلیس فان بینکرشوک مطرح شده است، استخراج شده است. این می‌تواند مبنای بازسازی دولت‌های مشروع در جایی باشد که دیکتاتورها آن‌ها را غصب کرده‌اند. شاید همین اتفاق در ونزوئلا در حال رخ دادن باشد و در آینده در کشورهای دیگر نیز روی دهد. یکی از مسائل پیچیده در اینجا این است که آیا قوانین ملت‌ها می‌تواند از قوانین داخلی پیشی بگیرد یا خیر. اگر اقداماتی که در قبال ایران و ونزوئلا صورت می‌گیرد، به‌عنوان اقدامات جنگی تفسیر شوند، این احتمال وجود دارد که کنگره که تنها مرجع برای اعلام جنگ است، باید پیش از این به رئیس‌جمهور اجازه می‌داد. البته دموکرات‌ها به‌طور حتم چنین استدلالی خواهند داشت.

رئیس‌جمهور اما به‌طور کلی مسئول اجرای قوانین است و بنابراین بازداشت مادورو که پس از حکم جلب وی توسط دادگاه‌های ایالات متحده انجام شد، می‌تواند به‌عنوان مبنای قانونی برای اقدامات ترامپ در ونزوئلا به حساب آید. آمریکایی‌ها همواره به رئیس‌جمهورهای قوی که طبق اصول عالی تأسیس کشور عمل می‌کنند، ارادت دارند و هیچ‌چیز مهم‌تر از حاکمیت مردمی و حاکمیت قانون نیست. رئیس‌جمهور باید بتواند با استناد به این اصول، منتقدان خود را خنثی کرده و هم‌زمان منافع آمریکا و حقوق ملت‌ها را پیش ببرد./ منبع