از صدام حسین تا مادورو
الگوی مداوم سرنگونی رهبران؛ آمریکا دامنه مداخلات مستقیم را گسترش میدهد.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «از صدام حسین تا مادورو» به قلم ذلفا معیل، منتشرشده در دیپلماسی ایرانی، به بررسی نمونههای برجستهای از بازداشت یا برکناری رهبران سیاسی توسط آمریکا میپردازد و نشان میدهد واشنگتن با ترکیب ابزارهای نظامی، حقوقی و دیپلماتیک، الگویی مستمر از مداخله مستقیم را برای تحمیل واقعیتهای سیاسی جدید در کشورهای هدف دنبال کرده است؛ الگویی که از عراق و پاناما تا ونزوئلا و کارائیب امتداد یافته است. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
بازداشت نیکولاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، این کشور را در کنار نمونههایی قرار داد که آمریکا بهطور مستقیم رهبران حاکم آنها را بازداشت یا زمینه برکناریشان را فراهم کرده است. چنین رویکردی نشاندهنده استمرار الگویی است که فشار نظامی، حقوقی و دیپلماتیک را همزمان بهکار میگیرد. آخرین نمونه پیشین از این نوع اقدام، بازداشت صدام حسین در سال ۲۰۰۳ بود. پیشتر نیز مانوئل نوریهگا پس از حمله آمریکا به پاناما در سال ۱۹۸۹ به آمریکا منتقل شد. پیامد مشترک این مداخلات، تحمیل واقعیتهای سیاسی جدید بوده است.
دونالد ترامپ اعلام کرد نیروهای آمریکایی عملیات گستردهای را علیه ونزوئلا انجام داده و رئیسجمهور این کشور بههمراه همسر او بازداشت و از کشور خارج شدهاند. این عملیات نشانه جدیت آمریکا در پیگیری کنارزدن مادورو بود؛ رهبری که از حمایت چین و روسیه برخوردار محسوب میشد. تشدید بسیج نظامی علیه ونزوئلا در چارچوب کارزار فشاری صورت گرفت که منافع مرتبط با نفت، مواد مخدر و مهاجرت را در بر میگرفت.
در ماه آگوست، وزارتخانههای خارجه و دادگستری آمریکا پاداش ارائه اطلاعات مؤثر در بازداشت یا محکومیت مادورو را به پنجاه میلیون دلار افزایش دادند. وزارت خارجه آمریکا او را رهبر باند موسوم به «کارتل د لوس سولس» معرفی کرد که به قاچاق مواد مخدر به آمریکا متهم است. در جولای ۲۰۲۵، وزارت خزانهداری آمریکا این کارتل را در فهرست سازمانهای تروریستی جهانی ویژه قرار داد. اندکی بعد، دستور محرمانهای برای گسترش عملیات نظامی علیه باندهای مواد مخدر صادر شد که آغازگر کارزار فزاینده فشار نظامی بود. این روند شامل حملات دریایی، محاصره نفتکشها و تهدید به حملات زمینی شد و بنا بر گزارشها به کشته شدن دستکم ۱۰۵ نفر انجامید. با وجود تردیدهای حقوقی، سازوکار مؤثری برای تحمیل پیامد حقوقی بینالمللی بر آمریکا وجود نداشت.
در عراق، صدام حسین که از سال ۱۹۷۹ تا ۲۰۰۳ قدرت را در دست داشت، پس از جنگی گسترده با ایران و حمله به کویت، با تهاجم نظامی آمریکا و متحدان او سرنگون شد. این جنگ با ادعای وجود سلاحهای کشتار جمعی آغاز شد، ادعایی که بعدها نادرستبودن آن روشن شد. پس از اشغال عراق، صدام حسین در مخفیگاهی در تکریت بازداشت و در نهایت در سال ۲۰۰۶ اعدام شد.
در هائیتی، ژان برتران آریستید که با رأی مردمی بهقدرت رسیده بود، پس از دورهای اصلاحات اجتماعی و اقتصادی، با فشار آمریکا و انتقال اجباری از قدرت کنار گذاشته شد؛ رویدادی که مسیر دموکراسی این کشور را متوقف کرد. در پاناما نیز مانوئل نوریهگا، رهبر عملی کشور، پس از عملیات نظامی گسترده آمریکا بازداشت و در آمریکا محاکمه شد. در هندوراس، خوان اورلاندو هرناندس پس از پایان ریاستجمهوری به آمریکا مسترد و محکوم شد و سپس با عفو ریاستجمهوری آمریکا آزاد گردید. این نمونهها تصویری منسجم از الگوی مداخله مستقیم آمریکا ارائه میدهند./ منبع
