آیا آمریکا دچار جدایی نرم شده است؟

آمریکا بدون جدایی رسمی، درگیر نوعی گسست سیاسی و حکمرانی میان ایالت‌های قرمز و آبی شده است.

به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «آیا آمریکا دچار جدایی نرم شده است؟» نوشته کرت اندرسن (Kurt Andersen) و منتشرشده در نیویورک‌تایمز (New York Times)، به تشدید شکاف سیاسی و اجتماعی میان ایالت‌های جمهوری‌خواه و دموکرات و شکل‌گیری سازوکارهایی برای مقاومت متقابل در برابر دولت فدرال می‌پردازد و استدلال می‌کند که آمریکا بدون فروپاشی رسمی، به سمت نوعی جدایی عملی و تدریجی حرکت کرده است. در ادامه، چکیده این یادداشت را می‌خوانید.

بحث درباره احتمال تجزیه آمریکا یا وقوع جنگ داخلی در سال‌های اخیر از حاشیه سیاسی به بخشی از گفت‌وگوی عمومی این کشور تبدیل شده است. پس از شکست دونالد ترامپ در انتخابات ۲۰۲۰ و حمله هوادارانش به ساختمان کنگره، برخی چهره‌های سیاسی و رسانه‌ای درباره ناممکن‌شدن همزیستی میان دو اردوگاه اصلی آمریکا هشدار دادند. افزایش قابل‌توجه اشاره‌ها به «جنگ داخلی» در شبکه‌های اجتماعی و اظهارات برخی سیاستمداران درباره جدایی ایالت‌ها نیز نشان داد که شکاف سیاسی دیگر صرفاً اختلافی انتخاباتی نیست.

بااین‌حال، جدایی رسمی یا جنگ داخلی همچنان سناریویی دور از واقعیت سیاسی روزمره آمریکا محسوب می‌شود. مسئله مهم‌تر، شکل‌گیری نوعی گسست تدریجی و کم‌سروصدا در ساختار حکمرانی است؛ وضعیتی که می‌توان آن را به ازدواجی پرتنش تشبیه کرد که طرفین، با وجود نارضایتی عمیق، به دلیل هزینه و پیچیدگی جدایی همچنان در یک چارچوب رسمی باقی مانده‌اند.

ساختار فدرال آمریکا از ابتدا بر توازن میان اختیارات دولت مرکزی و منافع ایالت‌ها استوار بوده است. ایالت‌ها ضمن برخورداری از منافع و اولویت‌های مستقل، در قالب یک اتحادیه واحد عمل می‌کنند. اما تشدید قطبی‌شدن سیاسی طی حدود یک دهه گذشته این توازن را تحت فشار قرار داده است. ایالت‌هایی که گرایش دموکراتیک دارند و ایالت‌های تحت کنترل جمهوری‌خواهان، در حوزه‌های مختلف سیاست‌گذاری مسیرهای متفاوتی را دنبال می‌کنند و گاه عملاً در برابر تصمیمات یکدیگر یا دولت فدرال قرار می‌گیرند.

این روند به شکل‌گیری مجموعه‌ای از ترتیبات حکمرانی، ائتلاف‌ها و سازوکارهای حقوقی منجر شده است که هدف آن‌ها محدودکردن یا خنثی‌کردن سیاست‌های اردوگاه مقابل است. در نتیجه، رقابت سیاسی میان دو حزب از سطح انتخابات و نهادهای فدرال فراتر رفته و به سطح ایالت‌ها، دادگاه‌ها و سیاست‌های اجرایی کشیده شده است.

مفهوم «فدرالیسم غیرهمکارانه» برای توصیف همین وضعیت به کار می‌رود؛ یعنی شرایطی که دولت‌ها و ایالت‌ها به‌جای همکاری در چارچوب یک نظام واحد، از اختیارات خود برای مقاومت در برابر سیاست‌های طرف مقابل استفاده می‌کنند. مفهوم جدیدتر «جدایی نرم» نیز همین روند را از زاویه‌ای گسترده‌تر توضیح می‌دهد: کشور هنوز از نظر حقوقی متحد است، اما بخش‌های مختلف آن در حال ایجاد فاصله عملی در شیوه حکمرانی هستند.

از این منظر، خطر اصلی الزاماً فروپاشی ناگهانی آمریکا نیست، بلکه عادی‌شدن زندگی سیاسی در دو نظام متفاوت درون یک کشور واحد است. اگر این روند ادامه یابد، اختلاف میان ایالت‌ها می‌تواند همکاری ملی، اعتماد عمومی و کارآمدی ساختار فدرال را بیش از پیش تضعیف کند و شکاف سیاسی آمریکا را از یک اختلاف حزبی به شکافی پایدار در شیوه اداره کشور تبدیل سازد./منبع