چگونه آمریکا برتری نظامی خود را به چین می‌بازد؟

در پی سرنگونی یک جنگنده فرانسوی هند توسط یک هواپیمای چینی متعلق به نیروی هوایی پاکستان در منطقه کشمیر، تحلیلگران غربی با دقت به توانایی‌های نظامی چین پرداختند. این حادثه نخستین کاربرد میدانی جنگنده JC-10 و موشک PL-15  ساخت چین بود. همزمان، نمایشگاه‌های نظامی چین مانند نمایشگاه هوایی ژوهای و نمایشگاه جهانی رادار، به محلی برای نمایش تسلیحات پیشرفته و پیچیده‌ای تبدیل شده‌اند که گاه هم‌سطح یا در رقابت مستقیم با تسلیحات غربی قرار دارند.

در این نمایشگاه‌ها، جنگنده رادارگریز J-20 که رقیب F-35 آمریکا محسوب می‌شود، سامانه ضدموشکی HQ-19، رادار JY-27V با قابلیت کشف جنگنده‌های نسل پنجم، ناو پهپادبر SS-UAV جو تان با توانایی پرتاب هم‌زمان چندین پهپاد انتحاری و پروژه ساخت ناو هواپیمابر جدید مشابه USS Gerald Ford به نمایش درآمده‌اند.

ارتش آزادی ‌بخش خلق چین (PLA) طی ۲۵ سال گذشته از یک نیروی ضعیف و خودکفا در تامین مالی، به یکی از بزرگ‌ترین و مجهزترین ارتش‌های جهان تبدیل شده است. این ارتش اکنون تقریباً یک میلیون نیروی بیشتر از ارتش آمریکا دارد و دارای نیروی دریایی متشکل از ۴۰۰ شناور جنگی و نیروی هوایی با نزدیک به ۲ هزار جنگنده است.

با این حال، تحلیلگران نظامی غربی تأکید می‌کنند که توانایی‌های عددی PLA الزاماً به معنای برتری کیفی نیست. ژنرال داگ ویکرت از نیروی هوایی آمریکا تأکید می‌کند که هرچند چین رشد چشمگیری داشته، اما هنوز در زمینه تجربه عملیاتی، انسجام بین نیروها و فناوری در برخی حوزه‌ها عقب‌تر از ایالات متحده است. چین تا کنون در جنگی واقعی شرکت نکرده، در حالی‌که ارتش آمریکا دهه‌ها درگیر عملیات‌های رزمی بوده است.

از دیگر نگرانی‌های واشنگتن، رشد سریع زرادخانه هسته‌ای چین است. طی سال ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴، چین ۱۰۰ کلاهک هسته‌ای به زرادخانه خود افزود و تعداد آن را به ۶۰۰ رساند. پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که تا سال ۲۰۳۰ این عدد از ۱۰۰۰ نیز فراتر خواهد رفت. دست‌کم ۴۰۰ کلاهک از نوع موشک‌های بالستیک قاره‌پیما (ICBM) هستند که قابلیت هدف‌گیری آمریکا از خاک چین را دارند، از جمله موشک‌های DF-41 با بردی بین ۱۲ تا ۱۵ هزار کیلومتر.

هرچند آمریکا با در اختیار داشتن ۳۷۰۰ کلاهک هسته‌ای هنوز برتری دارد، اما مقامات آمریکایی از سرعت پیشرفت چین ابراز نگرانی کرده‌اند. سناتور راجر ویکر در سخنرانی آوریل خود هشدار داد که رشد زرادخانه هسته‌ای چین «بسیار فراتر از سرعت رشد آمریکا» است.

در کنار زرادخانه هسته‌ای، چین در فناوری‌های دیگری مانند موشک‌های هایپرسونیک نیز پیشرفت کرده و در بازار جهانی پهپادهای نظامی به بازیگری مهم تبدیل شده است. با این حال، اختلاف ‌نظرهایی میان تحلیلگران درباره میزان برتری چین در برخی حوزه‌ها وجود دارد. برای مثال، ژنرال ویکرت اعتقاد دارد چین هنوز در هیچ حوزه‌ای از نظر فناورانه از آمریکا جلو نیفتاده است.

نگرانی دیگر ایالات متحده، احتمال درگیری بر سر تایوان است. موقعیت جغرافیایی چین باعث می‌شود که در صورت بروز جنگ، بتواند بلافاصله از سامانه‌های زمینی خود علیه تایوان بهره بگیرد، در حالی‌که آمریکا باید قدرت خود را از مسافت دور به منطقه منتقل کند. برخی مقام‌های آمریکایی معتقدند که چین اکنون قادر است برتری هوایی آمریکا را در «زنجیره جزایر اول» که شامل تایوان، ژاپن و فیلیپین می‌شود، به چالش بکشد.

در عرصه جنگ سایبری نیز تهدیدات چین به شدت مورد توجه مقامات ایالات متحده قرار گرفته است. ژنرال ویکرت اعلام کرده که چین به زیرساخت‌های حیاتی آمریکا مانند برق، آب و گاز نفوذ کرده و حتی نرم‌افزارهای مخربی در سیستم‌های SCADA نصب کرده است. وی این اقدامات را «در حد یک اقدام جنگی» توصیف کرد.

با وجود این پیشرفت‌ها، PLA  همچنان با چالش‌های ساختاری روبه‌روست. یکی از این مسائل، عدم انسجام نیروهاست. برخلاف ارتش آمریکا که یک نیروی مشترک با هماهنگی بالا میان شاخه‌های مختلف است، نیروهای PLA عمدتاً به‌ صورت مجزا عمل می‌کنند. سطح آمادگی عملیاتی (readiness) در ارتش چین پایین‌تر از آمریکا برآورد می‌شود، گرچه آمار رسمی منتشر نشده است.

همچنین، ماهیت سیاسی PLA به عنوان بازوی حزب کمونیست چین موجب شده تا اولویت‌های این نیرو بیشتر تحت‌ تأثیر منافع حزبی قرار گیرد تا ملاحظات امنیت ملی. تمرکز شدید این نیرو بر تایوان، که تهدیدی فوری برای چین محسوب نمی‌شود، شاهدی بر این رویکرد است.

نقطه ضعف دیگر PLA، وابستگی به تقلید به جای نوآوری است. چین به ‌جای توسعه فناوری‌های بومی، اغلب با الگوگیری از دستاوردهای غربی حتی از طریق جاسوسی صنعتی سعی در عقب‌نماندن دارد. به گفته کارشناسان، این رویکرد موجب شده PLA همواره یک گام از رقبای خود عقب بماند.

در مجموع، ارتش چین با رشدی سریع به یکی از بزرگ‌ترین نیروهای نظامی جهان بدل شده و در برخی حوزه‌ها به غرب نزدیک شده است، اما ساختار سیاسی، تجربه کم، ناهماهنگی درون‌سازمانی و ضعف در نوآوری همچنان مانع از برابری کامل آن با ارتش ایالات متحده است./ منبع