آیا این آرامش پیش از طوفان اقتصادی است؟

در حالی‌که بدهی جهانی به بیش از ۲۳۵ درصد تولید ناخالص داخلی رسیده و تنش‌های تجاری میان آمریکا و چین ادامه دارد، صندوق بین‌المللی پول پیش‌بینی رشد جهانی در سال ۲۰۲۵ را از ۸/۲ درصد به ۲/۳ درصد افزایش داده است. با این حال، رشد تجارت جهانی که تنها ۴/۲ درصد است، از رشد کلی اقتصاد عقب‌تر می‌ماند؛ نشانه‌ای از واگرایی اقتصادی که بسیاری از کارشناسان آن را ناپایدار می‌دانند. اکنون شاهد دوگانگی احساسات در واشنگتن هستیم: «آسودگی ناشی از دوام رشد» در برابر «اضطراب ناشی از شکنندگی بنیان‌های آن». در فضای نشست، مجموعه‌ای از پرسش‌های بزرگ مطرح است: اگر جنگ تجاری با چین تشدید شود، اگر بدهی‌های سنگین به بحران بدل شوند، یا اگر شوک‌های مالی جدید رخ دهند، سرنوشت این دوره کوتاه ثبات چه خواهد بود؟

کریستالینا جورجیوا، مدیرعامل صندوق بین‌المللی پول، در سخنرانی افتتاحیه اعلام کرد که «ناپایداری به وضعیت عادی جدید بدل شده است» و هشدار داد که مقاومت اقتصادی جهانی هنوز به‌طور کامل در بوته آزمایش قرار نگرفته است. او افزایش بی‌سابقه خرید جهانی طلا را نشانه‌ای از نگرانی عمومی از آینده دانست، زیرا اکنون ذخایر طلا بیش از یک‌پنجم کل ذخایر رسمی ارزی جهان را تشکیل می‌دهد. در مقابل، مقامات دولت ترامپ با نگاهی خوش‌بینانه به این ارزیابی‌ها می‌نگرند و معتقدند رشد اقتصاد آمریکا، حاصل سیاست‌گذاری‌های داخلی این دولت است. آن‌ها تأکید دارند که تعرفه‌ها به اندازه‌ای که بدبینان پیش‌بینی کرده بودند تورم‌زا نبوده و اقتصاد آمریکا مقاوم‌تر از حد انتظار عمل کرده است.

اما در سوی دیگر، رهبران اقتصادی اروپا با بدبینی بیشتری سخن می‌گویند. نادیا کالوینو، رئیس بانک سرمایه‌گذاری اروپا، ضمن انتقاد از سیاست‌های تجاری واشنگتن تأکید کرده که «جهان در حال فاصله گرفتن از وابستگی سنتی به تصمیمات آمریکا است» و کشورهای اروپایی مصمم به گسترش شراکت‌های چندجانبه و متوازن‌سازی روابط اقتصادی هستند. او افزود که اگرچه تعرفه‌های ترامپ موجب کندی سرمایه‌گذاری شده، اما شرکت‌های اروپایی تاکنون انعطاف بیشتری از خود نشان داده‌اند و آسیب اصلی متوجه شرکت‌های آمریکایی بوده است.

موضوع دیگر این نشست، تأثیر هوش مصنوعی بر آینده اقتصاد بود. بیشتر سیاست‌گذاران اذعان کردند که گسترش سریع فناوری‌های هوش مصنوعی بدون چارچوب‌های حقوقی و اخلاقی مناسب، هم می‌تواند موتور رشد جدیدی ایجاد کند و هم به منبعی از بی‌ثباتی بدل شود. جورجیوا هشدار داد که موج فناوری کنونی می‌تواند همان انقلابی را رقم زند که انقلاب صنعتی قرن هجدهم در ساختار تولید و اشتغال جهان ایجاد کرد. یادآوری دریافت جایزه نوبل اقتصاد سال ۲۰۲۵ توسط جوئل موکی‌یر، تاریخ‌نگار اقتصاد، که در آثارش ارتباط میان نوآوری، رشد و تحول سیاسی را تحلیل کرده، در همین راستا بود.

در پایان نشست هفتگی در واشنگتن، احساس غالب میان رهبران اقتصادی چنین جمع‌بندی شد: «بیش از حد خوش‌شانس بوده‌ایم، اما شانس یک سیاست پایدار نیست». آن‌ها اذعان داشتند که کوچک‌ترین اشتباه در تصمیم‌گیری یا یک شوک بیرونی می‌تواند تعادل شکننده کنونی را برهم زند. جهان دوره‌ای از گذار سریع را تجربه می‌کند که در آن جنگ تعرفه‌ای آمریکا و چین، بدهی‌های سنگین، رشد هوش مصنوعی و چندپارگی زنجیره‌های تأمین هم‌زمان در حال بازتعریف قواعد اقتصاد جهانی‌اند. دوام این «آرامش نسبی» وابسته به تصمیم‌های رهبران بزرگ جهان در ماه‌های پیش‌رو است./ منبع