نفوذ خطرناک نتانیاهو بر ترامپ

بنیامین نتانیاهو که در اتاق عملیات کاخ سفید هنگام حملات ۲۱ ژوئن ۲۰۲۵ آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران (فردو، نطنز، و اصفهان) در عملیات «چکش نیمه‌شب» حضور نداشت، نفوذ قابل‌توجهی بر تصمیمات دونالد ترامپ دارد. رابطه این دو، که طی دهه‌ها بین ستایش متقابل و اختلافات جدی در نوسان بوده، بارها به همگرایی رسیده است. نمونه اخیر، اظهارات این هفته ترامپ است که – با وجود کنارگذاشتن نتانیاهو از مذاکرات اخیر با ایران و آزادی گروگان‌های آمریکایی در غزه – از همکاری نزدیک با نتانیاهو و اقدامات نظامی اسرائیل در ایران تمجید کرد. آینده درگیری ایران و اسرائیل به پایداری این رابطه و توانایی نتانیاهو در حفظ نفوذش بر ترامپ بستگی دارد.

نتانیاهو، به‌ویژه در دوره اول ریاست‌جمهوری ترامپ، بارها او را تحت تأثیر قرار داده است. مثال بارز، به‌رسمیت‌شناختن اورشلیم به‌عنوان پایتخت اسرائیل و کنترل اسرائیل بر جولان اشغالی بدون دریافت امتیازی از اسرائیل بود -تصمیماتی که اهرم‌های دیپلماتیک آمریکا را تضعیف کرد. اسرائیل همچنین با برجام مخالف بود و نتانیاهو در سال ۲۰۱۸ ترامپ را به خروج از آن ترغیب کرد. به‌تازگی، اصرار نتانیاهو بر فریبکاری ایران در مذاکرات هسته‌ای و لزوم اقدام نظامی، ترامپ را واداشت تا برخلاف توصیه مشاورانش و ارزیابی تولسی گابارد، مدیر اطلاعات ملی، که گفت ایران سلاح هسته‌ای نمی‌سازد، به حملات نظامی بپیوندد. این نشان‌دهنده نفوذ نتانیاهو بر رئیس‌جمهور آمریکا در برابر اطلاعات جامعه اطلاعاتی آمریکا است.

برای نتانیاهو، این جنگ یک مسئله حیاتی است. پس از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس و جنگ غزه، محبوبیت او در اسرائیل سقوط کرد؛ هرچند به‌تازگی کمی بهبود یافت. او به‌تازگی از پیامد تلاش برای انحلال کنست جان سالم به‌در برد. پیروزی علیه ایران – چه با نابودی برنامه هسته‌ای چه با تغییر حکومت که البته بعید است – می‌تواند جایگاه او را به‌عنوان «آقای امنیت» تثبیت کند. نتانیاهو برای حفظ قدرت، ریسک‌های بزرگی را می‌پذیرد؛ برخلاف ترامپ که گاه تحت تأثیر او تصمیمات غیرمنتظره می‌گیرد.

این نزدیکی، شکاف‌هایی در جنبش «ماگا» (MAGA) ایجاد کرده است. مشاوران ارشد ترامپ – جی ‌دی ونس، مارکو روبیو و پیت هگست – تأکید دارند که هدف آمریکا نابودی برنامه هسته‌ای ایران است، نه تغییر حکومت. اما اظهارات عمومی و پست‌های ترامپ در شبکه‌های اجتماعی، از جمله ادعای «نابودی کامل» تأسیسات هسته‌ای ایران بدون ارائه شواهد، با کابینه‌اش متناقض است. برخی متحدان کنگره‌ای او، مانند مارجوری تیلور گرین، حملات را نقض وعده انتخاباتی «پایان جنگ‌ها» خواندند. گروهی از جمهوری‌خواهان نیز معتقدند حملات معادل اعلان جنگ است که نیاز به تأیید کنگره دارد، اما سابقه پنج ماه اخیر نشان می‌دهد ترامپ به رویه‌های معمول یا کنگره پایبند نیست.

هدف دیرینه ترامپ، حذف برنامه هسته‌ای ایران بوده اما رضایت او از موفقیت حملات اخیر نامشخص است. حمله ایران به پایگاه العدید قطر در ۲۳ ژوئن، هرچند بدون تلفات، نشانه‌ای از تشدید محدود تنش بود، اما پاسخ اولیه ترامپ پس از آن صلح‌طلبانه بود. با این حال، نتانیاهو کار خود را با ایران تمام نکرده است. نیروهای دفاعی اسرائیل، با وجود نشانه‌های آتش‌بس، به اهداف ایرانی حمله می‌کنند. ترامپ روز سه‌شنبه از ادامه حملات اسرائیل ابراز خشم کرد، اما تاریخ نشان داده اگر نتانیاهو بخواهد آمریکا را در جنگ نگه دارد، احتمالاً موفق خواهد شد. این نفوذ می‌تواند آمریکا را به جنگی عمیق‌تر بکشاند، حتی اگر برخلاف منافع یا خواست کابینه و حامیان ترامپ باشد. / منبع